Girov haqqında[1]

AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU

Maddə 1. Girov anlayışı

Girov öhdəliyin icrasını təmin etmək vasitəsidir. Borclu tərəfindən girovla təmin edilmiş öhdəlik icra edilmədikdə kreditor-girovsaxlayan, qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş hallar istisna olmaqla, girov qoyulmuş əmlakın dəyərindən təminat almaqda başqa kreditorlar qarşısında üstünlük hüququna malikdir.

Maddə 2. Girov haqqında qanunvericilik

Girovla bağlı olan münasibətlər bu Qanunla, Azərbaycan Respublikasının “Mülkiyyət haqqında” Qanunu, Azərbaycan Respublikasının Torpaq Məcəlləsi və Mülki Məcəlləsi ilə, habelə bu qanunlara müvafiq surətdə qəbul edilmiş digər qanunvericilik aktları ilə tənzimlənir.

Azərbaycan Respublikasının beynəlxalq müqavilələrində müəyyənləşdirilmiş qaydalar girov haqqında Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyində nəzərdə tutulanlardan fərqli olarsa, beynəlxalq müqavilələrin qaydaları tətbiq edilir.

Maddə 3. Girovqoyan

Mülkiyyət hüququ və ya tam təsərrüfatçılıq səlahiyyəti əsasında girovun obyektinə malik olan Azərbaycan Respublikasının və xarici dövlətlərin fiziki və hüquqi şəxsləri girovqoyanın sayılırlar.

Tam təsərrüfatçılıq səlahiyyəti ilə təhkim edilmiş əmlak girov qoyulduqda mülkiyyətçinin razılığı tələb olunur.

Əmlak hüququna malik olan şəxs onu girov qoya bilər.

Maddə 4. Girovsaxlayan (kreditor)

Borclu tərəfindən öhdəliklərin real icrasını təmin etmək məqsədi ilə borclunun mülkiyyətində və ya tam təsərrüfatçılıq səlahiyyətində olan əmlakı bu Qanunda müəyyən olunmuş şərtlərlə girov götürən Azərbaycan Respublikasının və xarici dövlətlərin fiziki və hüquqi şəxsləri girovsaxlayan (kreditor) sayılırlar.

Maddə 5. Girov predmeti

Dövlət təhlükəsizliyi və ictimai təhlükəsizlik mülahizələrinə və başqa səbəblərə görə Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyində nəzərdə tutulmuş istisnalarla girovqoyanın özgəninkiləşdirə bildiyi hər cür əşyalar, qiymətli kağızlar, maddi sərvətlər, xüsusi mülkiyyətdə olan torpaq sahəsi və əmlak hüququ girov predmeti ola bilər.

Şəxsiyyətlə bağlı tələblər, habelə qanunla qadağan olunmuş tələblər girov predmeti ola bilməz.

Girov predmeti girovqoyanın razılığı ilə dəyişdirilə bilər.

Maddə 6. Girovun yaranmasının əsasları

Girov müqavilə və ya qanun əsasında yaranır.

Müqavilə əsasında girov girovqoyanın və ya üçüncü şəxs ilə girovsaxlayan arasında qarşılıqlı razılaşmaya əsasən girov qoyularkən bağlanan müqavilə əsasında yaranır.

Qanun əsasında girov qanunun özündə hansı öhdəliklər əsasında hansı əmlakın hansı müddətə girovda sayılması göstərildiyi halda yaranır.

Maddə 7. Girovun tətbiq sahəsi

Girovla borc müqavilələrindən, o cümlədən bank kreditləri, alqı-satqı, əmlak kirayəsi, yük daşınması haqqında və digər müqavilələrdən irəli kələn həqiqi tələblər təmin edilə bilər.

Gələcəkdə baş verə biləcək tələblərin icrası üçün də girov qoyula bilər. Bu halda belə tələblərin girov hesabına təmin edilməsi miqdarını tərəflər razılaşdırırlar.

Maddə 8. Əmlak girovunun xüsusiyyəti

Əmlakı girov qoymaq hüququ, qanunda və ya müqavilədə başqa qayda müəyyən edilməmişsə, həmin əmlakı və onun hər cür artımını əhatə edir.

Əmlakdan ayrılmış bəhərə və artıma ancaq qanunda və ya müqavilədə nəzərdə tutulmuş hallarda girov hüququ şamil edilə bilər.

Maddə 9. Kollektiv mülkiyyətdə olan əmlakın girov qoyulması

Kollektiv mülkiyyətdə olan əmlak yalnız bütün mülkiyyətçilərin razılığı ilə girov qoyula bilər.

Kollektiv mülkiyyətdə olan əmlakın mülkiyyətçilərində birinin öz payını girov qoyması qalan mülkiyyətçilərin razılığını tələb etmir.

Mənzil mülkiyyətçisi onu girov qoymaq məsələsini müstəqil həll edir.

Maddə 10. Girov və sığorta

Girovsaxlayanın sahibliyinə verilmiş girov qoyulan əmlakı sığortalatdırmaq vəzifəsi qanunla və ya müqavilə ilə girovsaxlayanın üzərinə qoyula bilər.

Lombard girov götürdüyü əmlakı tərəflərin razılığı ilə əmlaka qoyulmuş qiymət əsasında girovqoyanın hesabına dərhal sığortalatdırmalıdır.

Dövlət orqanları tərəfindən girovqoyanın təsərrüfat fəaliyyətinə xitam verən, yaxud ona mane olan və ya mənfi təsir göstərən hərəkətlər edilməsi və ya aktlar qəbul edilməsi, habelə onun iflas elan edilməsi ehtimalına qarşı əmlakı sığortalatdırmaq vəzifəsi qanunla və ya müqavilə ilə girovqoyanın üzərinə qoyula bilər.

Sığorta hadisəsi baş verdikdə girovsaxlayan öz tələblərini sığorta ödənişi hesabına təmin etməkdə üstünlük hüququna malikdir.

Maddə 11. Girov müqaviləsi, onun məzmunu və forması

Girov müqaviləsi müstəqil xarakter daşımır və icrasını təmin etdiyi, əsas müqavilə ilə əlaqədar olaraq bağlanır.

Girov müqaviləsində tərəflərin adı və ünvanı, girov qoyulmuş əmlak, onun qiyməti və saxlandığı yer, girovla təmin olunmuş tələbin mahiyyəti, onun həcmi, öhdəliyin icra edilməsi müddəti, habelə tərəflər arasında razılaşdırılmalı olan bütün şərtlər nəzərdə tutulmalıdır.

Girov müqaviləsi yazılı formada olmalıdır.

Qanuna və ya tərəflərin razılaşmasına görə notariat qaydasında təsdiq olunmuş müqavilədən irəli kələn öhdəliyin təmin edilməsi üçün qoyulan girov haqqında müqaviləni də əsas müqaviləni təsdiq etmiş orqan təsdiq etməlidir.

Girovun şərtləri girovla təmin edilmiş öhdəliyi yaradan müqavilədə nəzərdə tutula bilər. Bu halda müqavilə girov haqqında müqavilə üçün müəyyən edilmiş formada bağlanmalıdır.

Azərbaycan Respublikasından kənarda bağlanmış girov müqaviləsi Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyində müəyyən edilmiş tələblərə zidd deyilsə, yalnız formaya əməl olunmadığına görə etibarsız sayıla bilməz.

Azərbaycan Respublikasının ərazisində yerləşən binaların, qurğuların, müəssisələrin, torpaq sahələrinin və digər obyektlərin, habelə Azərbaycan Respublikasında qeydə alınmış dəmiryol, mülki hava, dəniz və çay nəqliyyatı və başqa nəqliyyat vasitələrinin girov qoyulması haqqında müqavilə, harada bağlanmasından asılı olmayaraq, Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyində müəyyənləşdirilmiş formada bağlanmalıdır.

Tərəflərin razılaşması ilə başqa qayda müəyyən edilməyibsə, girov müqaviləsi üzrə tərəflərin hüquq və vəzifələri girovqoyanın təsis olunduğu, yaşadığı və ya əsas fəaliyyət göstərdiyi ölkənin qanunvericiliyi ilə müəyyənləşdirilir.

Maddə 12. Girov müqaviləsi formasına əməl edilməməsinin nəticələri

Girov müqaviləsinin müəyyənləşdirilmiş formasına əməl edilməməsi müqavilənin etibarsız sayılmasına və bununla əlaqədar Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyində nəzərdə tutulmuş digər nəticələrə səbəb olur.

Maddə 13. Girovun dövlət qeydiyyatı

Bu Qanunla qeydiyyatın başqa qaydası nəzərdə tutulmayıbsa, bütövlükdə müəssisə və ya dövlət qeydiyyatına alınmalı olan başqa əmlak girov qoyulduqda həmin qeydiyyatı həyata keçirən orqanda dövlət qeydiyyatından keçirilməlidir.

Dövlət qeydiyyatına alınmalı olan əmlak girov qoyulduqda girov müqaviləsi qeydiyyatdan keçirildikdən sonra bağlanmış sayılır.

Dəmiryol, mülki hava, dəniz və çay nəqliyyatı vasitələrinin girov qoyulması bu nəqliyyat vasitələrini qeydə almış dövlət orqanlarının apardıqları reyestrlərdə qeydə alınmalıdır.

Maddə 14. Girovun qeydiyyatı haqqında məlumat verilməsi

Girovu qeydiyyatdan keçirən orqan girovqoyana və girovsaxlayana qeydiyyat haqqında şəhadətnamə, onların, digər maraqlı şəxslərin sorğusu üzrə reyestrdən çıxarışlar verməlidir.

Maddə 15. Girovun qeydiyyatı üçün dövlət rüsumu

Girovun qeydiyyatı, qeydiyyat haqqında şəhadətnamə, reyestrdən çıxarışlar verilməsi üçün Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyində nəzərdə tutulmuş məbləğdə dövlət rüsumu alınır.

Ərizəçi dövlət rüsumunun ödənilməsini təsdiq edən sənəd təqdim etməlidir. Əks təqdirdə ərizə hərəkətsiz saxlanılır.

Maddə 16. Girovla təmin olunmuş öhdəliyin icrasının qeydiyyatı

Girovqoyanın tələbi ilə girovsaxlayan müvafiq məlumatların sonradan reyestrə salınması üçün ona öhdəliyin tam və ya qismən ödənildiyi barədə sənəd verməyə borcludur.

Girovu qeydə alan orqan girovla təmin olunmuş öhdəliyin tam və ya qismən edildiyi barədə sənəd aldıqda dərhal reyestrdə müvafiq qeyd aparmalıdır.

Maddə 17. Girovun qeydiyyatı ilə əlaqədar hərəkətlərdən şikayət verilməsi

Girovu qeydə almaqdan imtina edilməsi və ya girovun qanunsuz qeydə alınması haqqında maraqlı şəxs qeydiyyata alan orqanın olduğu yerin məhkəməsinə şikayət verə bilər.

Maddə 18. Qeydiyyat aparan orqanın məsuliyyəti

Qeydiyyat aparan orqan öz işçilərinin qeydiyyat qaydalarını pozması nəticəsində vurulan ziyana görə məsuliyyət daşıyır.

Maddə 19. Girovqoyan tərəfindən girovun qeydiyyat kitabının tərtibi

Sahibkar kimi qeydə alınmış girovqoyanın hüquqi və fiziki şəxslər girovun qeydə alınması üçün qeydiyyat kitabı tərtib edir və girovun yarandığı gündən ən geci on gün keçənədək girovun növü və predmeti, habelə girovla təmin olunmuş öhdəliyin həcmi haqqında bu kitabda qeydlər edir və həmin kitab tanış olmaq üçün maraqlı şəxslərə təqdim edilir.

Girovqoyan kitaba girov haqqında vaxtında və düzgün məlumatlar yazılmasına cavabdehdir.

Girovqoyan kitabda qeydlərin vaxtında edilməməsi, qeydlərin tam və dəqiq olmaması, habelə tanış olmaq üçün kitabı təqdim etməkdən imtina edilməsi nəticəsində dəymiş ziyanı zərərçəkənlərə tam həcmdə ödəməlidir.

Maddə 20. Girov qoyulmuş əmlak üzərində sərəncam hüququ

Girovqoyan, qanunda və ya girov haqqında müqavilədə başqa qayda nəzərdə tutulmayıbsa, girov qoyulmuş əmlak üzərində sərəncam hüququnu saxlayır.

Girov qoyulmuş əmlak üzərində hüququn başqa şəxsə keçməsi girovla təmin olunmuş əsas borcun yeni girovqoyana keçdiyi halda mümkündür.

Maddə 21. Girovda olan əmlakın sonradan girov qoyulması

Girovda olan əmlakın sonradan girov qoyulmasına qanunda və əvvəlki girov müqavilələrində başqa qaydaların nəzərdə tutulmadığı hallarda yol verilir.

Maddə 22. Əvvəlki girovqoyanın hüquqları

Başqa öhdəliyin təminatı kimi girovda olan əmlak yenidən girov qoyulduqda əvvəlki girovqoyanın girov hüququ öz qüvvəsini saxlayır.

Sonrakı girovsaxlayanın tələbləri girov predmetinin dəyərindən əvvəlki girovsaxlayanın tələbləri tam ödənildikdən sonra ödənilir.

Girovqoyan hər bir sonrakı girovsaxlayana girov qoyulan əmlakın başqa girovda olması haqqında, habelə belə girovla təmin edilmiş öhdəliklərin xarakteri və həcmi haqqında dəqiq məlumat verməlidir.

Bu vəzifələrin yerinə yetirilməməsi nəticəsində girovsaxlayana dəymiş zərər girovqoyan tərəfindən ödənilməlidir.

Maddə 23. Girovsaxlayanın girov qoyulmuş əmlak hesabına ödənilən tələbləri

Girov haqqında müqavilədə başqa qayda nəzərdə tutulmayıbsa, girovsaxlayan girov qoyulmuş əmlakın hesabına borcun faktiki ödənilməsi müddəti üçün müəyyənləşdirilmiş bütün tələblərini, o cümlədən faizləri, icranın gecikdirilməsi nəticəsində dəymiş zərəri, girovla təmin olunmuş tələbin həyata keçirilməsi və girov qoyulmuş əmlakın saxlanması ilə bağlı xərcləri, qanunda və ya müqavilədə nəzərdə tutulmuş hallarda isə dəbbə pulunu tam həcmdə ödəmək hüququna malikdir.

Maddə 24. Öhdəliyin girov qoyulmuş əmlak hesabına ödənilməsi hüququnun yaranması

Girovqoyan girovla təmin edilmiş öhdəliyi icra müddətində yerinə yetirmədikdə girov saxlayan öz tələblərini, qanunda və ya girov haqqında müqavilədə başqa qayda müəyyən edilməyibsə, girov qoyulmuş əmlakın dəyəri hesabına ödəmək hüququ alır.

Maddə 25. Öhdəlik qismən icra edildikdə girovun obyekti

Girovla təmin olunmuş öhdəlik borclu tərəfindən qismən icra olunduqda, qanunda və ya girov haqqında müqavilədə başqa qayda müəyyən edilməyibsə, öhdəlik tam icra olunanadək girov öz ilkin həcmində saxlanılır.

Maddə 26. Girovun obyekti bir neçə əşyadan (hüquqdan) ibarət olduqda girovsaxlayanın tələbinin ödənilməsi

Girovun obyekti bir neçə əşyadan və ya hüquqdan ibarət olduqda girovsaxlayan öz tələblərini bütün bu əmlakın dəyəri, yaxud gələcəkdə qalan əşyalar (hüquqlar) hesabına təmin olunmaq hüququnu saxlamaqla, öz mülahizəsinə görə bu əşyalardan (hüquqlardan) birinin dəyəri hesabına ödəyə bilər.

Maddə 27. Girovsaxlayanın tələbinin üçüncü şəxs tərəfindən ödənilməsi

Girovsaxlayanın tələbi üçüncü şəxs tərəfindən ödənildikdə üçüncü şəxsə qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş tələbin güzəşti qaydasında tələb hüququ ilə yanaşı həmin tələbi təmin edən girov hüququ da keçir.

Maddə 28. Ödənişin girov qoyulmuş əmlaka yönəldilməsi

Öhdəliyin ödənişi girov qoyulmuş əmlaka, qanunvericilikdə başqa qayda müəyyən edilməyibsə, məhkəmənin, arbitraj məhkəməsinin və ya münsiflər məhkəməsinin qərarı ilə yönəldilir.

Qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş hallarda ödəniş girov qoyulmuş əmlaka notariusun icra qeydinə əsasən mübahisəsiz qaydada yönəldilir.

Maddə 29. Girov qoyulmuş əmlakın ona ödəniş yönəldildikdən sonra satılması

Girov qoyulmuş əmlak ona ödəniş yönəldildikdən sonra, girov haqqında qanunvericilikdə və ya müqavilədə başqa qayda müəyyən edilməyibsə, Azərbaycan Respublikasının mülki-prosessual qanunvericiliyinə uyğun olaraq satılır.

Vətəndaşların ödəniş yönəldilə bilməyən əmlakının siyahısı Azərbaycan Respublikasının Mülki-Prosessual Məcəlləsi ilə müəyyən edilir.

Maddə 30. Girov obyektinin satışından hasil edilmiş məbləğdən girovsaxlayanın tələbinin ödənilməsi

Girov obyektinin satışından hasil edilmiş məbləğdən girovsaxlayanın bu girovla təmin edilmiş tələbləri ödənilir, artıq qalan məbləğ girovqoyana verilir.

Girov obyektinin satışından hasil edilmiş məbləğ, girovsaxlayanın tələblərinin tam ödənilməsi üçün kifayət etmədikdə, girovsaxlayanın ixtiyarı var ki, qanunvericilikdə və ya girov haqqında müqavilədə başqa qayda müəyyən edilməyibsə, çatışmayan məbləği borclunun qanuna əsasən ödəniş yönəldilə bilən başqa əmlakından alsın. Bu zaman girov hüququndan irəli gələn üstünlüklərdən istifadə edilmir.

Maddə 31. Ödənişin girov qoyulmuş əmlaka yönəldilməsinin xitamı

Girovqoyan, öz öhdəliyini girov qoyulmuş əmlak tam satılanadək yerinə yetirməklə öhdəliyin girov qoyulmuş əmlakın dəyəri hesabına ödənişinə xitam verə bilər.

Girovla təmin edilmiş öhdəliyin hissələrlə İcrası nəzərdə tutulmuşsa, girovqoyan öhdəliyin vaxtı keçmiş hissəsini ödəməklə öhdəliyin girov qoyulmuş əmlakın dəyəri hesabına ödənişinə xitam verə bilər.

Girovqoyanın bu maddədə nəzərdə tutulmuş hüquqlarını məhdudlaşdıran hər cür sazişlər etibarsızdır.

Maddə 32. Girov predmeti üçüncü şəxsə keçdikdə girovun saxlanması

Girov qoyulmuş əmlak üzərində mülkiyyət hüququ, yaxud tam təsərrüfatçılıq hüququ və ya girovun predmeti olan hüquq üçüncü şəxsə keçərsə girov qüvvədə qalır.

Maddə 33. Tələb güzəşt edildikdə və ya borc keçirildikdə girovun saxlanması

Qanunla müəyyən edilmiş qaydada girovsaxlayan girovla təmin edilmiş tələbini üçüncü şəxsə güzəşt etdikdə və ya girovqoyanın girovla təmin edilmiş öhdəlikdən irəli kələn borcunu digər şəxsin üzərinə köçürdükdə girov qüvvəsində qalır.

Maddə 34. Girov hüququna xitam verilməsi

Girov hüququna aşağıdakı hallarda xitam verilir:

1) girovla təmin olunmuş öhdəliyə xitam verildikdə;

2) girov qoyulmuş əmlak məhv olduqda;

3) girovun obyektini təşkil edən hüququn qüvvədə olması müddəti qurtardıqda;

4) girov obyekti üzərindəki hüquqlar girovsaxlayana keçdikdə;

5) qanunla nəzərdə tutulmuş digər hallarda.

Maddə 35. Girov qoyulan əmlakın saxlanması

Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə və girov haqqında müqaviləyə uyğun olaraq girov qoyulan əmlak girovsaxlayana verilə bilər və ya girovqoyanda qala bilər. Girov qoyulmuş qiymətli kağızlar notariatın və ya bankın depozitində saxlana bilər.

Maddə 36. Əmlak girovqoyanda saxlanmaqla girov qoyulduqda girovun predmeti

Əmlak girovqoyanda saxlanmaqla girov qoyulduqda girovun predmeti müəssisələr, binalar, qurğular, nəqliyyat vasitələri və bu Qanunun 5-ci maddəsində nəzərdə tutulan digər əmlak ola bilər.

Əmlakın ayrılan bəhər və artımları ayrılma anından üçüncü şəxsə mənsub olmasa, bu maddənin birinci hissəsində göstərilən girovun predmeti ola bilər.

Girovqoyanın müvəqqəti olaraq üçüncü şəxsin ixtiyarına, yaxud istifadəsinə verdiyi əmlakın girov qoyulması əmlakın girovqoyanda saxlanmaqla girov qoyulması hesab edilir.

Maddə 37. Əmlak girovqoyanda saxlanmaqla girov qoyulduqda girovsaxlayanın hüquqları

Əmlak girovqoyanda saxlanmaqla girov qoyulduqda, müqavilədə başqa qaydalar nəzərdə tutulmayıbsa, girovsaxlayanın aşağıdakı hüquqları var:

1) girov predmetinin mövcudluğunu, ölçüsünü, vəziyyətini və saxlanma şəraitini sənədlərlə və faktik yoxlamaq;

2) girov predmetinin salamatlığı üçün lazım olan tədbirlər görülməsini girovqoyandan tələb etmək;

3) girov predmetinin itirilməsi və ya zədələnməsi üçün təhlükə yaradan şəxslərdən bu hərəkətdən çəkinməyi tələb etmək;

4) girov qoyulmuş əmlak girovqoyanın günahı olmadan itirildikdə girovqoyanın onu bərpa etməzsə və ya girovqoyanın razılığı ilə onu bərabər dəyərli başqa əmlakla əvəz etməzsə, girovla təmin edilmiş öhdəliyin vaxtından tez ödənilməsini tələb etmək.

Maddə 38. Əmlak girovqoyanda saxlanmaqla girov qoyulduqda girovqoyanın hüquqları

Əmlak girovqoyanda saxlanmaqla girov qoyulduqda, qanunda və ya müqavilədə başqa qayda nəzərdə tutulmayıbsa, girovqoyanın aşağıdakı hüquqları var:

1) girov qoyulmuş əmlaka sahib olmaq və ondan təyinatına görə istifadə etmək;

2) girov qoyulmuş əmlakı, girov üzrə öhdəliyi alıcıya keçirməklə özgəninkiləşdirmək və ya icarəyə vermək.

Maddə 39. Əmlak girovqoyanda saxlanmaqla girov qoyulduqda girovqoyanın vəzifələri və məsuliyyəti

Əmlak girovqoyanda saxlanmaqla girov qoyulduqda, müqavilə ilə başqa vəzifələr nəzərdə tutulmayıbsa, girovqoyan aşağıdakı vəzifələri yerinə yetirir:

1) girov qoyulmuş əmlakı onun tam dəyəri ilə öz hesabına sığortalatdırmaq;

2) girov qoyulmuş əmlakın salamatlığını təmin etmək üçün tədbirlər görmək;

3) girov qoyulmuş əmlakı əsaslı və cari təmir etmək;

4) girov qoyulmuş əmlakın icarəyə verildiyi, başqa şəxsin istifadəsinə və ya sərəncamına keçirildiyi və sair özgəninkiləşdirmə halları barədə girovsaxlayana dərhal məlumat vermək.

Girovqoyan bu maddənin 1 — 3-cü bəndlərində nəzərdə tutulmuş vəzifələrini yerinə yetirməzsə, girovsaxlayan icra müddətini gözləmədən tələbinin ödənişini girov qoyulmuş əmlaka yönəldə bilər.

Maddə 40. Əmlakın girovsaxlayana verilməklə girov qoyulması (saxlanc girovu)

Girov müqaviləsinə əsasən girov qoyulmuş əmlak girovsaxlayanın sərəncamına verildikdə saxlanc girovu mövcud olur.

Saxlanc girovu zamanı tərəflərin razılaşmasına əsasən girov qoyulmuş əmlak girovsaxlayanın qıfılı və möhürü altında girovqoyanda qala bilər (sabit girov).

Fərdi nişanələri ilə müəyyən edilən əşya üzərinə saxlanc girovunu göstərən xüsusi işarə qoymaqla girovqoyanda saxlanıla bilər.

Maddə 41. Əmlak girovsaxlayana verilməklə girov qoyulduqda (saxlanc girovunda) girovsaxlayanın hüquqları

Girovsaxlayan, müqavilədə nəzərdə tutulmuş hallarda saxlanc girovunda olan əmlakdan istifadə edə bilər. Saxlanc girovunda olan əmlakdan istifadə edilməsi nəticəsində girovsaxlayanın əldə etdiyi maddi gəlir və digər əmlak üstünlükləri saxlanc girovunda olan əmlakın saxlanmasına, həmçinin girovla təmin olunmuş borcun faizlərinin və ya həmin borcun özünün ödənilməsinə sərf olunur.

Saxlanc girovunda olan əmlakın girovqoyanın təqsiri olmadan real itmək, azalmaq və ya zədələmək təhlükəsi olduqda girovsaxlayan əmlakı dəyişməyi girovqoyandan tələb edə bilər. girovqoyanın belə tələbin icrasından imtina etdikdə, girovsaxlayan əsas öhdəliyin icra müddətini közləmədən ödənişi saxlanc girovunda olan əmlaka yönəldə bilər.

Maddə 42. Əmlak girovsaxlayana verilməklə girov qoyulduqda (saxlanc girovunda) girovsaxlayanın vəzifələri

Əmlak girovsaxlayana verilməklə girov qoyulduqda (saxlanc girovunda), müqavilə ilə başqa vəzifələr nəzərdə tutulmayıbsa, girovsaxlayan aşağıdakı vəzifələri yerinə yetirir:

1) saxlanc girovuna qoyulmuş əmlakı tam qiyməti üzrə girovqoyanın hesabına və mənafeyinə sığorta etdirmək;

2) saxlanc girovuna qoyulmuş əmlakın salamatlığını təmin edən tədbirlər görmək;

3) saxlanc girovuna qoyulmuş əmlakın itməsi və ya zədələməsi təhlükəsi haqqında girovqoyana təxirsiz məlumat vermək;

4) bu Qanunun 41-ci maddəsinin birinci hissəsində nəzərdə tutulmuş qaydada saxlanc girovuna qoyulmuş əmlakdan girovsaxlayanın istifadə hüququ nəzərdə tutulmuşsa, bu əmlakdan istifadə edilməsi haqqında girovqoyana müntəzəm məlumat vermək;

5) saxlanc girovuna qoyulmuş əmlakla təmiri olunan öhdəlik girovqoyanın və ya üçüncü şəxs tərəfindən ödənildikdə əmlakı təcili qaytarmaq;

6) müqavilədə nəzərdə tutulmuş halda saxlanc girovuna qoyulmuş əmlakdan girovqoyanın xeyrinə gəlir əldə etmək.

Girovsaxlayan saxlanc girovunda olan əmlakı lazımi qaydada saxlamadığı və ya istifadə etmədiyi halda girovqoyanın hər hansı bir vaxt girova xitam verilməsini tələb etmək və ya girovla təmin olunmuş öhdəliyi vaxtından əvvəl yerinə yetirmək hüququna malikdir.

Maddə 43. Əmlak girovsaxlayana verilməklə girov qoyulduqda (saxlanc girovunda) girovsaxlayanın məsuliyyəti

Saxlanc girovunda olan əmlak itirildiyi, əskik gəldiyi və ya zədələndiyi halda girovsaxlayan bunda təqsiri olmadığını sübut etməzsə itirilmiş və ya əskik gəlmiş əmlakın itirildiyi və ya əskik gəldiyi dəyəri miqdarında, zədələnmiş əmlakın isə zədələnmə nəticəsində dəyərinin azaldığı miqdarda məsuliyyət daşıyır.

Əgər girovsaxlayan lombard və ya saxlanc girovu ilə kredit verilməsi fəaliyyət predmeti olan digər sahibkardırsa(, saxlanc girovunda olan əmlakın itirilməsi, əskik kəlməsi və ya zədələnməsinə görə məsuliyyətdən azad edilmə yalnız bunun qarşısıalınmaz qüvvə, yaxud girovqoyanın qəsdi və ya kobud ehtiyatsızlığı nəticəsində baş verdiyi sübut olunarsa tətbiq oluna bilər.

Maddə 44. Bilavasitə torpaqla bağlı obyektlərin girov qoyulması — ipoteka

Müəssisənin, tikilinin, binanın, qurğunun və ya torpaqla bilavasitə bağlı olan digər obyektin müvafiq torpaq sahəsi ilə birlikdə, yaxud bu torpaq sahəsindən istifadə hüququ ilə birlikdə girov qoyulması ipoteka sayılır.

Maddə 45. İpoteka haqqında müqavilənin forması və onun qeydiyyatı

İpoteka haqqında müqavilə notariatda təsdiq edilir və ipoteka kitabında qeydiyyata alınır.

İpoteka obyekti üzərində mülkiyyət hüququnun və ya tam təsərrüfatçılıq hüququnun girovqoyandan başqa şəxsə keçməsi ipotekanın qeydiyyatdan keçdiyi ipoteka kitabında qeydə alınmalıdır.

Müəssisənin tam girov qoyulmasını qeydə alan orqan bu barədə torpaq qeydiyyatı aparan orqana, habelə müəssisənin ayrı-ayrı bölmələrinin yerləşdiyi ərazinin torpaq qeydiyyatı aparan orqanına məlumat verməlidir.

Maddə 46. Müəssisənin ipotekası

Müəssisənin ipotekası, qanunda və ya müqavilədə başqa qayda müəyyən edilməyibsə, onun əsas fondları, dövriyyə vəsaitləri, habelə müəssisənin sərbəst balansında əks etdirilən digər sərvətləri də daxil olmaqla bütün əmlakını əhatə edir.

Girovqoyan müəssisə girovqoyanın tələbi ilə ona illik balansı təqdim etməlidir.

Müəssisənin ipotekası ilə təmin olunmuş öhdəlik icra olunmadıqda girovsaxlayan müəssisənin maliyyə vəziyyətini sağlamlaşdırmaq üçün ipoteka haqqında müqavilədə nəzərdə tutulmuş tədbirləri həyata keçirə bilər. Bu halda girovsaxlayan müəssisənin rəhbər orqanlarına nümayəndələr təyin etmək, müəssisənin istehsal etdiyi məhsulu və başqa əmlakı üzərində sərəncam hüququnu məhdudlaşdırmaq ixtiyarına malikdir. Bu tədbirlər nəticə vermədikdə girovsaxlayan ödənişi ipotekada olan müəssisəyə yönəldə bilər.

Ödəniş ipotekada olan müəssisəyə yönəldildikdə o, Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyində nəzərdə tutulmuş qaydada hərracda satılır.

Maddə 47. İpoteka ilə təmin edilmiş öhdəliyin vaxtından qabaq icrası

İpoteka haqqında müqavilə ipotekada olan əmlakı sonradan girov qoymaq imkanını istisna edirsə, girovqoyanın ipoteka ilə təmin olunmuş öhdəliyi vaxtından qabaq tam həcmdə icra edə bilər.

Maddə 48. Dövriyyədə və emalda olan əmlakın girovu

Dövriyyədə və emalda olan əmlak (əmtəə ehtiyatları, xammal, materiallar, yarımfabrikatlar, hazır məhsul və s.) hər hansı bir öhdəliyin icrasının təminatı kimi girov qoyula bilər.

Dövriyyədə və emalda olan girov qoyulmuş əmlakın tərkibini və ilkin xalis formasını dəyişməyə bu şərtlə yol verilir ki, yeni əmlakın ümumi dəyəri girovun girov müqaviləsində göstərilmiş dəyərindən az olmasın.

Dövriyyədə və emalda olan girov qoyulmuş əmlakın dəyəri, müqavilədə başqa qayda müəyyən edilməyibsə, onunla təmin olunmuş öhdəliyin icra edilmiş hissəsinin dəyərinə mütənasib olaraq azaldıla bilər.

Dövriyyədə və emalda olan girov qoyulmuş əmlak satılarsa, alıcının mülkiyyətinə və ya əməli idarəçiliyinə keçdiyi andan girov predmetliyindən çıxır girovqoyanın girov haqqında müqavilədə nəzərdə tutulmuş malları aldıqda, onlar girovun predmeti olur.

Maddə 49. Dövriyyədə və emalda olan əmlakın girovu haqqında müqavilə

Dövriyyədə və emalda olan əmlakın girovu haqqında müqavilədə girov qoyulmuş əmlakın növü, digər əlamətləri, girov predmetinin ümumi qiyməti, onun olduğu yer, habelə girov predmetinə dəyişdirilməsi mümkün olan malların növü müəyyənləşdirilməlidir.

Maddə 50. Dövriyyədə və emalda olan əmlak girov qoyulduqda girovqoyanın hüquqları

Dövriyyədə və emalda olan əmlakı girov qoyan bu Qanunun 48-ci maddəsində müəyyən edilmiş qaydalara əməl etməklə həmin girov predmetinə sahib olmaq, onun barəsində sərəncam vermək və əmlak üzərində mülkiyyət hüququnu özündə saxlayır.

Maddə 51. Hüquqların girov qoyulması

Girovqoyana məxsus olan sahiblik və istifadə hüquqları, o cümlədən icarə hüququ, öhdəliklərdən əmələ kələn hüquqlar və əmlak hüquqları girov qoyula bilər.

Müəyyən müddət ərzində qüvvədə olan hüquq yalnız bu müddət ərzində girovun predmeti ola bilər.

İcarəçi öz icarə hüququnu, icarə müqaviləsində başqa qayda müəyyən edilməyibsə, icarəyə verənin razılığı olmadan girov qoya bilər.

Pul qiyməti olmayan hüquq girov qoyulduqda, onun qiyməti tərəflərin razılaşması əsasında müəyyənləşdirilir.

Maddə 52. Hüquqların girov qoyulması haqqında müqavilə

Hüquqların girov qoyulması haqqında müqavilədə bu Qanunun 11-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş şərtlərlə yanaşı girov qoyulan hüquqla bağlı borclu olan şəxs göstərilməlidir.

Girov qoyan borclu şəxslə bağlı hüququn girov qoyulması haqqında onu xəbərdar etməlidir.

Maddə 53. Hüquq girov qoyulduqda girovqoyanın vəzifələri

Girovqoyan, hüququ girov qoyduqda müqavilədə başqa vəzifələr müəyyən edilməyibsə, aşağıdakı vəzifələri yerinə yetirməlidir:

1) girov qoyulmuş hüququn etibarlığını təmin etmək;

2) girov qoyulmuş hüququ özgəsinə güzəşt etməmək;

3) girov qoyulmuş hüququn xitam olunmasına və ya məhdudlaşmasına yönəldilmiş hərəkətlər etməmək;

4) girov qoyulmuş hüququ üçüncü şəxslərin qəsdlərindən müdafiə etmək;

5) girov qoyulmuş hüquqda baş vermiş dəyişikliklər, üçüncü şəxslər tərəfindən həmin hüququn pozulması və ona iddia edilməsi haqqında girovsaxlayana məlumat vermək.

Maddə 54. Hüquq girov qoyulduqda girovsaxlayanın hüquqları

Girovsaxlayan, hüququ girov götürdükdə, müqavilədə başqa qayda müəyyən edilməyibsə, aşağıdakı hüquqlara malikdir:

1) girovqoyan bu Qanunun 53-cü maddəsinin 4-cü bəndində nəzərdə tutulmuş vəzifələri yerinə yetirmədikdə, icra müddətini közləmədən girov qoyulmuş hüququn ona verilməsini məhkəmədə tələb etmək;

2) girov qoyulmuş hüquq haqqında mübahisələrə baxılan işə üçüncü şəxs kimi qoşulmaq;

3) girovqoyan bu Qanunun 53-cü maddəsinin 4-cü bəndində nəzərdə tutulmuş vəzifələri yerinə yetirmədikdə, girov qoyulmuş hüququ üçüncü şəxslərin qəsdindən qorumaq üçün müstəqil surətdə lazımi tədbirlər görmək.

Maddə 55. Borclunun girovqoyan qarşısında öz öhdəliklərini icra etməsinin nəticələri

Girovqoyanın borclusu, girovla təmin olunmuş öhdəlik girovqoyan tərəfindən yerinə yetirilənədək öz öhdəliyini ödəyərsə, bunun nəticəsində girovqoyanın əldə etdiyi hər nə varsa Girovun obyektinə çevrilir və girovqoyanın bu barədə girovsaxlayana təcili məlumat verməlidir.

Girovqoyan öz borclusundan öhdəliyin icrası hesabına pul aldıqda, girovqoyanın tələbi üzrə müvafiq məbləğ, müqavilədə başqa qayda müəyyən edilməyibsə, girovla təmin olunmuş öhdəliyin icrası hesabına ona verilməlidir.

Maddə 56. Girov zamanı tərəflərin hüquqlarının təminatı

Girov hüququna və ya girovqoyanın girov qoyulmuş əmlaka olan hüququna xitam verən Azərbaycan Respublikası qanunvericilik aktının qəbul olunması nəticəsində girovsaxlayana dəyən zərər tam həcmdə Azərbaycan Respublikası tərəfindən ödənilir. Zərərin ödənilməsi haqqında mübahisələri məhkəmə həll edir.

Dövlət hakimiyyəti və idarəetmə orqanlarının girov qoyulmuş əmlakın və ya hüquqların alınmasına yönəldilmiş qərarı ilə, o cümlədən girov qoyulmuş evin, tikililərin, qurğuların və əkinlərin olduğu torpaq sahəsinin alınması haqqında qərarla əlaqədar girov qoyulmuş əmlak üzərində mülkiyyət hüququna, yaxud girov qoyulmuş hüquqlara xitam verildikdə girovsaxlayana dəyən zərəri həmin dövlət orqanı öz sərəncamında olan vəsait hesabına tam həcmdə ödəyir. Zərərin ödənilməsi barədə mübahisələri məhkəmə həll edir.

Maddə 57. Girov hüququnu pozan aktların etibarsız sayılması

Dövlət idarəetmə orqanının və ya yerli özünüidarə orqanının qanunvericiliyə uyğun olmayan aktı nəticəsində girovqoyanın hüquqları pozularsa, belə akt girovqoyanın ərizəsi ilə məhkəmə tərəfindən etibarsız sayılır və bunun nəticəsində girovsaxlayana dəymiş zərər həmin aktı vermiş orqanın hesabına tam həcmdə ödənilir.

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti

Heydər ƏLİYEV.

Bakı şəhəri, 15 iyul 1994-cü il.

№ 852

İSTİFADƏ OLUNMUŞ MƏNBƏ SƏNƏDLƏRİNİN SİYAHISI

3 iyul 1998-ci il tarixli 516-IQ nömrəli Azərbaycan Respublikasının Qanunu (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 1998-ci il, № 8, maddə 490)

QANUNA EDİLMİŞ DƏYİŞİKLİK VƏ ƏLAVƏLƏRİN SİYAHISI

---

[1] 3 iyul 1998-ci il tarixli 516-IQ nömrəli Azərbaycan Respublikasının Qanunu (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 1998-ci il, № 8, maddə 490) ilə ləğv edilmişdir.