Azərbaycan Respublikasının Ədliyyə Nazirliyində qeydə alınmışdır Qeydiyyat № 126 28 avqust 1998-ci il Nazir_______________S.C.Həsənova

Təsdiq edirəm: Azərbaycan Respublikasının Maliyyə Naziri F.Yusifov ___________________________ Əmr № U-62 15 iyul 1998-ci il

BÜDCƏDƏN MALİYYƏLƏŞƏN İDARƏ, MÜƏSSİSƏ VƏ TƏŞKİLATLARDA MÜHASİBAT UÇOTUNUN HESABLAR PLANI VƏ ONUN TƏTBİQİNƏ DAİR TƏLİMAT [1]

Ümumi müddəalar.

Büdcədən maliyyələşən idarələr, müəssisələr və təşkilatlar (təlimatda bundan sonra idarələr adlandırılacaqdır) mühasibat uçotu haqqında Azərbaycan Respublikası Qanununa uyğun olaraq mühasibat uçotu aparmağa borcludur.

Büdcə və xüsusi vəsaitlər üzrə smeta xərclərinin, o cümlədən yardımçı kənd təsərrüfatlarının, istehsal (tədris) emalatxanalarının, tədris-təcrübə və elmi-tədqiqat işləri üzrə təsərrüfat müqavilələrinin və digər büdcədənkənar vəsaitlərin mühasibat uçotu bu təlimatda göstərilən hesablar planına uyğun olaraq vahid balansda aparılır.

Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyinin razılığı ilə Azərbaycan Respublikasının nazirlik və baş idarələri öz sistemlərindəki müəssisələrin spesifikalarına uyğun olaraq ilkin uçotun aparılması barədə xüsusiləşdirilmiş formalar, təlimatlar, qaydalar və digər mühasibat uçotu standartları hazırlayıb tətbiq edə bilərlər.

Hesablar Planında nəzərdə tutulmuş subhesablardan təhlilin, nəzarətin və hesabatların tələblərindən asılı olaraq istifadə edilməlidir, İdarələr həmin subhesablardan bəzilərinin məzmununu dəqiqləşdirə, onları çıxara, birləşdirə, eləcə də əlavə subhesablar daxil edə bilərlər.

Təlimatda hər bir sintetik Hesab şərh edildikdən sonra onun digər sintetik hesablarla müxabirələşdirilməsinin nümunəvi sxemi verilmişdir. Nümunəvi sxemdə müxabirələşdirilməsi nəzərdə tutulmayan təsərrüfat fəaliyyəti faktları baş verərsə, idarələr mühasibat uçotunun aparılmasının bu təlimatla müəyyən edilmiş ümumi metodoloji prinsiplərə riayət etməklə müxabirələşdirilməyə əlavələr edə bilərlər.

Büdcədən maliyyələşən idarələr tərəfindən smeta xərclərinin icrasının uçotu bu təlimata müvafiq olaraq, mühasibat uçotunun memorial-order forması üzrə həyata keçirilir.

Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyinin razılığı ilə Azərbaycan Respublikasının nazirlik və baş idarələri ayrı-ayrı zəruri hallarda tabeçiliklərindəki müəssisələrə smeta xərclərinin icrasının uçotunu jurnal-order forması üzrə aparmağa icazə verə bilər.

Müəssisələrin smeta xərclərinin mühasibat uçotu bir qayda olaraq nazirliklərin, baş idarələrin, həmçinin mərkəzi şəhər və rayon xəstəxanalarının və digər idarələrin tərkibində təşkil edilmiş mühasibatlıqlar və mərkəzi mühasibatlıqlar tərəfindən həyata keçirilir.

Uçotun mərkəzləşdirilməsi zamanı malların tədarükü üçün müqavilələr bağlamaq və işlərin yerinə yetirilməsi üçün xidmətlər göstərmək; müəyyən olunmuş qaydada təsərrüfat və digər ehtiyaclar üçün avans almaq və öz işçilərinə avans verilməsinə icazə vermək; smeta ilə nəzərdə tutulan xərclərin büdcə təxsisatı hesabına ödənilməsinə icazə vermək; idarələrin ehtiyacları üçün müəyyən olunmuş normalara müvafiq olaraq material, yeyinti məhsulları və digər maddi qiymətliləri xərcləmək; təhtəlhesab şəxslərin avans hesabatlarını, inventarizasiya sənədlərini, qüvvədə olan qaydalara müvafiq olaraq köhnəlmiş və yararsız hala düşmüş-əsas vəsaitlərin və maddi qiymətlilərin hesabdan silinməsi aktlarını təsdiq etmək; idarənin maliyyə-təsərrüfat fəaliyyətinə aid olan digər məsələləri həll etmək üçün xidmət olunan idarələrin rəhbərlərinin onlara aid edilən xərc smetaları üzrə büdcə təxsisatlarına və xüsusi vəsaitlərə sərəncamçı olmaq hüquqları saxlanılır.

İdarələr məqsədli təyinatla və büdcə-maliyyə intizamına, maddi qiymətlilərin və pul vəsaitlərinin maksimal qənaətinə riayət etməklə smeta ilə nəzərdə tutulmuş tədbirlərin yerinə yetirilməsi üçün dövlət vəsaitlərini xərcləyə bilərlər.

İdarələrdə mühasibat uçotu smeta xərclərinin icrasına, müəssisələrarası hesablaşmalara, pul vəsaitlərinin və maddi qiymətlilərin saxlanılmasına, öhdəliklərin icrasına və digər maliyyə-təsərrüfat faktlarının düzgünlüyünə daimi nəzarəti təmin etməlidir.

Nazirliklərin, baş idarələrin, idarələrin mühasibat xidmətinin rəhbərləri və mərkəzi mühasibatlıqların baş mühasibləri mühasibat uçotu və hesabatlarının təşkilinə rəhbərlik edir və öz sistemlərinə daxil olan idarələrin xərc smetasının icrasına və xüsusi vəsaitlərin hərəkətinə daim nəzarət edirlər.

Mühasibat xidmətinin rəhbərləri (baş mühasiblər və başqaları) öz işlərini Mühasibat uçotu haqqında Azərbaycan Respublikası Qanununa və digər normativ-hüquqi aktlara uyğun həyata keçirirlər.

Mühasibat xidmətinin rəhbəri (baş mühasib və başqaları) hər bir işçinin öz vəzifələrini bilməsi və onların yerinə yetirilməsində məsuliyyət daşıması üçün mühasibatlığın işçilərinin xidməti vəzifələrini təyin edir.

Mühasibatlıqda xidmət vəzifələrik bölüşdürülməsi bu əlamətlərinə görə, yəni işin həcmindən asılı olaraq hər işçi qrupu və ya ayrı-ayrı işçilər müəyyən sahəyə təhkim edilməklə aparılır. Mühasibatlıqda aşağıdakı qruplar təşkil edilə bilər: maliyyə, material, işçilərlə hesablaşmalar, uşaq müəssisələrində uşaqların saxlanılması üçün valideynlərlə hesablaşmalar və s. İşin həcmindən asılı olaraq maliyyə və material qruplarından hesablaşma əməliyyatları üzrə əsas vəsaitlər, azqiymətli və tezköhnələn əşyalar, qida məhsulları kimi operativ-maliyyə qrupları ayrıla bilər.

Mərkəzi mühasibatlıq tərəfindən xidmət olunan müəssisələrdə zəruri hallarda mərkəzi mühasibatlığın işçiləri tərəfindən uçot-nəzarət qrupu təşkil edilir. Bu qruplar müəssisənin mühasibat uçotunun əməliyyatları üzrə bütün ilkin sənədləşmələrin tərtibini, maddi məsul şəxslərdə olan maddi qiymətlilərin saxlanılmasına nəzarəti təmin etməli və vəzifələrin bölgüsü zamanı nəzərdə tutulmuş digər işlərin yerinə yetirilməsini həyata keçirməlidir.

Ayrı-ayrı müəssisələrin tərkibini daxil olan bölmələr həmçinin mərkəzi mühasibatlıq tərəfindən xidmət olunan müəssisələr mühasibat uçotu və nəzarət ümum lazımi sənədləri: (əmrlərdən və sərəncamlardan çıxarışları xərc smetalarının, bağlanmış müqavilələri və digər maliyyə təsərrüfat faktlarını əks etdirən sənədləri) vaxtımda mühasibatlığa təhvil verməlidirlər.

Zəruri sənədlərin və məlumatların vaxtında tərtibi və təqdim edilməsi üzrə baş mühasibin tələbi müəssisənin bölmələrinin bütün işçiləri üçün, uçotun mərkəzləşdirildiyi vaxtı isə bütün xidmət olunan idarələr üçün məcburidir.

İlkin sənədlərin mühasibatlığa təqdim edilməsi baş mühasib tərəfindən tərtib olunmuş və müəssisənin rəhbəri tərəfindən təsdiq edilmiş sənəd dövriyyəsi qrafiki ilə nizamlanır. Mərkəzi mühasibatlıqlarda sənəd dövriyyəsi qrafiki idarələrin rəhbərləri tərəfindən təsdiq edilir. Maddi məsul və digər vəzifəli şəxslərə sənədlərin mühasibatlığa vaxtında təhvil verilməsi haqqında sənəd dövriyyəsindən çıxarıq təqdim olunur.

İdarələrdə büdcə üzrə smeta xərclərinin icrası, xüsusi və digər büdcədənkənar vəsaitlərlə əlaqədar bütün mühasibat sənədləri idarələri” rəhbəri və ya onun müavini, həmçinin baş mühasibi və ya onun müavini tərəfindən imzalanır. Azərbaycan Respublikasının Nazirlik və baş idarələrində birinci imza etmək hüququ bu nazirlik və baş idarələrik idarə rəislərinə və sərbəst şöbələri rəhbərlərinə do verilə bilər.

Mərkəzi mühasibatlıqlarda bank sənədləri (çeklər və ödəniş tapşırıqları), həmçinin kassa məxaric orderləri, ödəniş üçün kassaya təqdim edilən əmək haqqı üzrə hesablaşma-ödəmə cədvəlləri və digər ödəniş sənədləri birinci səlahiyyətli şəxs kimi idarələrin rəhbərləri və ya onların səlahiyyətli nümayəndəsi, ikinci səlahiyyətli şəxs kimi baş mühasibi və ya onun müavini (baş mühasib olmadıqda) tərəfindən imzalanır. Pul vəsaitləri, mal-material və digər qiymətlilərin verilməsi üçün əsas sayılan, həmçinin mərkəzi mühasibatlıq tərəfindən xidmət olunan idarələrdə kredit və hesablaşma öhdəliklərini dəyişən digər sənədlər idarənin rəhbəri və mərkəzi mühasibatlığın baş mühasibi və ya onların müavinləri tərəfindən (müavinlərə xüsusi sərəncamla imza etmək səlahiyyəti verildikdə) imzalanır.

Baş mühasibin və ya onun müavininin (baş mühasib olmadıqda) imzası olmayan sənədlər etibarsız hesab edilir və icra üçün qəbul edilmir.

Təsərrüfat əməliyyatlarının baş verməsi faktını əks etdirən ilkin uçot sənədləri mühasibat uçotu registrlərində yazılışlar üçün əsas hesab olunur.

İlkin sənədlər (o cümlədən kağız və maşınla oxunan məlumat daşıyıcıları) özündə aşağıdakı zəruri rekvizitləri əks etdirməlidir:

Sənədin (formanın) adı, nömrəsi, kodu, tərtib edilmə yeri və tarixi, sənəd tərtib edilən müəssisənin adı, təsərrüfat əməliyyatlarının məzmunu və ölçüləri (natural və pul ifadəsində), təsərrüfat əməliyyatlarının baş verməsi, tamamlanması və onun rəsmiləşdirilməsinin düzgünlüyü üçün məsul şəxslərin vəzifələri, soyadı, adı, atasının adı, şəxsi imzaları və başqa əlamətləri.

Əməliyyatların xarakterindən və uçot məlumatlarının işlənməsi texnologiyasından asılı olaraq ilkin sənədlərə əlavə rekvizitlər daxil edilə bilər.

İlkin sənədlər əməliyyatların baş verdiyi anda, bu mümkün olmadıqda isə əməliyyatlar bilavasitə qurtardıqdan sonra tərtib edilməlidir.

Sənədlərin keyfiyyətli tərtibatına, onların vaxtında mühasibat uçotunda əks etdirilməsi üçün müəyyən edilmiş müddətlərdə təqdim edilməsinə, sənədlərdəki məlumatların doğruluğuna məsuliyyəti həmin sənədləri hazırlamış və imza etmiş şəxslər daşıyırlar.

İlkin sənədlərə əsasən məlumatları işləyib qaydaya salmaq və onlara nəzarət etmək üçün icmal uçot sənədləri hazırlanmalıdır. Bu sənədlər kağızda və maşına məlumat daşıyıcılarında tərtib edilə bilər.

Uçot registrlərində qeydlər üçün əsas sayılan sənədlər trafiklə müəyyən edilmiş vaxtlarda mühasibatlığa təhvil verilməlidir.

Pul və hesablaşma sənədlərini, maliyyə və kredit öhdəliklərini müəssisənin rəhbərinin təsdiq etdiyi siyahıya əsasən imza etmək hüququ olan an azı iki şəxs imzalamalıdır. Birinci imza müəssisədə ümumi rəhbərlik funksiyasını icra edən şəxsə, ikinci imza isə mühasibata rəhbərlik funksiyasını icra edən şəxsə mənsub olur.

Pul vəsaitlərinin, material qiymətlilərinin və başqa əmlakların qəbul-təhvili ilə əlaqədar əməliyyatlar ilkin sənədlər əsasında həyata keçirilən zaman iştirak edən hüquqi şəxsin nümayəndələrinə və ya fiziki şəxslərə sənədləşmənin bir nüsxəsi verilir. Əməliyyatda iştirak edənləri sənədlərinin surəti ilə təmin etmək müəssisədə bu əməliyyatı rəsmiləşdirənin öhdəsinə düşür.

Mühasibat uçotunda əks etdirilməsi zəruri olan uçota qəbul edilmiş ilkin sənədlərdəki məlumatlar Azərbaycan Respublikasının Maliyyə Nazirliyi tərəfindən təklif edilmiş, yaxud nazirlik və baş idarələr tərəfindən ümumi prinsiplərə riayət edilməklə işlənib hazırlanmış uçot registrlərində yığılır və sistemləşdirilir.

Müəssisə tərəfindən müəyyən dövr ərzində aparılmış təsərrüfat əməliyyatları haqqında məlumatlar uçot registrlərindən qruplaşdırılmış şəkildə mühasibat uçotu hesablarına köçürülür.

İlkin sənədlərdə və uçot registrlərində qeydsiz düzəlişlərə yol verilmir. Səhvlərin düzəlişi həmin sənədi imza etmiş şəxslərin imzası ilə düzəlişin tarixi göstərilməklə təsdiq edilməlidir. Kassa və bank sənədlərində heç bir düzəlişə yol verilmir.

İlkin sənədlər, uçot registrləri, mühasibat hesabatları mütləq müəyyən edilmiş qaydaya və müddətə müvafiq olaraq saxlanılmalıdır.

Sənədlərlə işləyən dövrdə onların qorunub saxlanılmasının təmin edilməsinə və vaxtında arxivə verilməsinə məsuliyyəti baş mühasib daşıyır.

İlkin uçot sənədlərinə nəzarət Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyi tərəfindən həyata keçirilir.

Memorial orderlər əməliyyat həyata keçirilən günün növbəti günündən gec olmayaraq (ilkin sənədlərin alınması üzrə) həm ayrı-ayrı sənədlərin, həm do eyniadlı sənədlərin əsasında tərtib edilir.

Memorial orderlərdə subhesabların müxabirələşdirilməsi əməliyyatın xarakterindən asılı olaraq, bir subhesabın debeti və digər subhesabın krediti və ya bir subhesabın debeti və bir neçə subhesabın krediti, bir subhesabın krediti və bir neçə subhesabın debeti üzrə yazılır.

Memorial orderlər baş mühasib və ya onun müavini və icraçı, uçotun mərkəzləşdirildiyi zaman isə, həmçinin uçot qrupunun rəhbəri tərəfindən imzalanır.

Məzmunu ilkin uçot sənədlərində qəbul edilmiş informasiyaların mühasibat hesabatlarında əks etdirilməsi üçün onların hökmən mühasibat registrlərində cəmləşdirilməsi və sistemləşdirilməsi zəruridir.

Registrlər xüsusi qrafalara bölünmüş kitablarda (jurnallarda), ayrı-ayrı vərəqlərdə, kartlarda, hesablama texnikasından istifadə edilən zaman maşinoqramlarda, disketlərdə, maqnit lentlərində və bu kimi başqa maşına məlumat daşıyıcılarında başdan-başa, fasiləsiz, xronoloji, sistemli və digər qaydalarda qeydiyyatdan keçirmə yolu ilə yerinə yetirilir.

Registrlərin formalaşdırılması qaydası mühasibat uçotunun standartları ilə nizamlaşdırılır.

Maşına məlumat daşıyıcıları ilə mühasibat uçotu registrlərini yerinə yetirən müəssisələr onların lazımi qaydada istifadəsi üçün mühasibatı müasir uçot texnikası və texniki vasitələrlə təmin etməlidir.

Azərbaycan Respublikası ərazisində olan bütün təsərrüfat subyektləri mühasibat uçotu registrlərini Azərbaycan dilində aparmalıdır.

Xarici mühasibat standartları ilə nizamlaşdırılan xarici mühasibat uçotu registrləri Azərbaycana gətirilən zaman Azərbaycan dilinə tərcümə edilməlidir. Azərbaycan dilindəki mühasibat uçotu registrləri də tədqiqat və başqa lazımi tələblər zamanı tələb olunan başqa lazımi tələblər zamanı tələb olunan başqa dillərə də tərcümə edilə bilər.

Baş kitabın, sintetik hesablar üzrə dövriyyə cədvəlinin düzgün tərtibatına, habelə mühasibat registrlərinin və onlarda əks etdirilmiş məlumatların qorunub saxlanmasına baş (sərbəst) mühasib, yaxud xüsusən bu işlər üçün müəssisə rəhbəri tərəfindən rəsmi təyin edilmiş şəxs cavabdehdir.

Bütün memorial orderlər Baş kitabda qeydə alınır. Baş kitabda bir qayda olaraq uçot bu təlimatdakı hesablar planına uyğun subhesablar üzrə aparılır.

“Baş kitab” ötən ilin yekun balansına müvafiq olaraq ilin əvvəlində olan qalıq məbləğini kitaba yazmaqla açılır. Baş kitabda yazılışlar memorial orderlərin tərtibi üzrə aparılır. Memorial orderlərin yığım cədvəllərinin tərtibi zamanı isə yazılışlar ayda bir dəfə aparılır. Memorial orderin məbləği əvvəl “Order üzrə məbləğ” sütununa, sonra isə müvafiq subhesabların debet və kreditlərinə yazılır. Bütün subhesablar üzrə ay ərzində debet və kredit üzrə dövriyyənin məbləği “Order üzrə məbləğ” sütununun yekununa bərabər olmalıdır. Ay ərzində dövriyyələrdən sonra hər bir subhesab üzrə növbəti ayın əvvəlinə qalıq çıxarılır.

Mühasibat kitablarında səhifələr nömrələnir və qaytanlanır. Kitabın son səhifəsində “səhifələrin yekun sayı göstərilməklə müəssisə rəhbərinin (baş mühasibin) imzası ilə təsdiq edilir və möhürlənir.

Hör kitabda idarənin, mərkəzi mühasibatlığın adı və kitabın açıldığı tarix yazılır. Kitabda açılmış subhesabların adı olmalıdır. Müəyyən bir subhesab üzrə yazılışlar kitabın digər səhifəsinə köçürülərkən, həmin subhesab üzrə başlıqda, yeni səhifənin nömrəsi göstərilməklə yazılışın köçürülməsi haqqında qeyd edilir.

İl başa çatan zaman mühasibat uçotu kitablarında boş səhifələr növbəti ilin əməliyyatlarının yazılışları üçün istifadə oluna bilər. Bu halda kitablar iki ildə bir dəfə arxivə təhvil verilir.

Mühasibat uçotunun registrlərində yazılışlar ilkin sənədlər alınan günün növbəti günündən gec olmayaraq ilkin sənədlərə əsasən mürəkkəblə, diyircəkli qələmlə və ya yazı maşınları və mexaniki vasitələrlə aparılır.

Hər ayın sonunda analitik uçot registrlərində dövriyyənin yekunu hesablanılır və subhesablar üzrə qalıqlar çıxarılır.

Cari il üçün mühasibat uçotu yazılışlarında aşkar edilmiş səhvlərin düzəlişi aşağıdakı qaydada aparılır:

a) hesabat dövrü müddətində mühasibat balansı təqdim edilənədək aşkar edilmiş, memorial orderin göstəricilərində dəyişiklik tələb etməyən səhvlər düzgün olmayan məbləğin və mətn üzərindən nazik xətt çəkilərək (xətt elə çəkilir ki, əvvəlki məbləğ və mətn oxunsun) üstündən düzgün mətn və məbləğ yazılmaqla düzəldilir. Eyni zamanda müvafiq sətrin qarşısında baş mühasibin imzasından əvvəl “Düzəldilmişdir” qeydi edilir;

b) mühasibat balansı təqdim edilənədək aşkar edilmiş, həmçinin memorial orderdə də səhv hesab edilən yazı onun xarakterindən asılı olaraq əlavə memorial order vasitəsilə və ya qırmızı qələm ilə “Storno” üsulu ilə düzəldilir; hesabat dövründə balans təqdim edildikdən sonra mühasibat uçotu yazılışlarında aşkar edilən səhvlər eyni qayda ilə düzəldilir. Səhvlərin düzəlişi üzrə əlavə mühasibat yazılışları, həmçinin “Storno” üsulu ilə edilən düzəlişlər memorial orderlər vasitəsilə rəsmiləşdirilir. Bu zaman həmin memorial orderi rekvizitlərinin yanında düzəliş edilən memorial orderin nömrəsi və tarixi göstərilir.

Kassa və bank sənədlərində heç bir düzəlişə yol verilmir.

Yeni hesabat ilində mühasibat registrlərində ötən ilin yekun balansına və uçot registrlərinə tam müvafiq aparaq sintetik və analitik hesablar üzrə ilin əvvəlinə olan qalığın məbləği yazılır,

Yuxarı təşkilatlar və ya maliyyə orqanları tərəfindən yekun balansda düzəlişlər edilərsə, onda müvafiq yazılı sərəncam əsasında düzəlişlər həm keçən ilin registrlərində (mühasibat yazılılarının düzəldilməsi yodu ilə), həm də cari ilin uçot registrlərində (daxil olan qalığın düzəldilməsi yolu ilə) aparılır.

Hər hesabat ayı bitdikdə bütün memorial orderlər, memorial orderlər-yığım cədvəlləri onlara aid olan sənədlərlə birlikdə xronoloji qaydada yığılmalı və tikilməlidir. Sənədlər az olduqda sənədləri üç ay ərzində bir qovluğa tikmək olar. Üz qabığında idarənin və ya mərkəzi mühasibatlığın adı, qovluğun, işin adı və sıra nömrəsi, hesabat dövrü il və ay, memorial orderlərin başlanğıc və son nömrələri, işdəki vərəqlərin sayı yazılır.

İlkin sənədlərin, uçot registrlərinin, mühasibat hesabatları və balansın mühafizəsini, tərtibini və onların arxivə təhvil verilməsinin baş mühasib təmin edir.

İlkin sənədlər, uçot registrləri və mühasibat hesabatları arxivə təhvil verilmə qədər mühasibatlıqda xüsusi yerlərdə və ya baş mühasib tərəfindən məsul edilmiş şəxslərin cavabdehliyi altında bağlı rəflərdə mühafizə olunur.

İşlər idarələrin mühasibat arxivində müəyyən omunmuş müddət ərzində mühafizə olunur. Mühafizə müddəti bitdikdə işlər təyin olunmuş qaydada müvafiq dövlət arxivinə təhvil verilir. İşlərin arxivə təhvil verilməsini təsdiq edən sənədlər həmişə mühasibatlıqda mühafizə edilməlidir.

İdarələrin ilkin sənədləri, uçot registrləri, mühasibat hesabatları və balansları istintaq orqanları, prokurorluq və məhkəmə tərəfindən ibtidai istintaq üçün Azərbaycan Respublikasının qüvvədə olan cinayət prosesual qanunvericiliyinə müvafiq olaraq bu orqanların qərarı əsasında götürülə bilər. Sənədlər götürülən zaman protokol tərtib edilir, protokolun surəti iltizam almaqla idarənin müvafiq vəzifəli şəxsinə verilir.

Sənədləri götürən orqanların razılığı və nümayəndələrinin iştirakı ilə idarələrin müvafiq vəzifəli şəxsləri sənədlərin götürülməsi tarixi və əsasını göstərməklə onların surətini çıxara bilərlər.

İlkin sənədlərin itməsi və ya ləğv olması hallarında idarənin rəhbəri əmrlə itkinin 80 ya ləğvin səbəblərini araşdıran komissiya təyin edir.

Zəruri hallarda istintaq orqanları, mühafizə və dövlət yanğın nəzarəti nümayəndələri komissiyanın işində iştirak etmək üçün dəvət

Komissiyanın işinin nəticəsi idarənin rəhbəri tərəfindən təsdiq olunan aktla rəsmiləşdirilir. Aktın surəti yuxarı təşkilatlara göndərilir.

Maddi qiymətlilər və pul vəsaitləri, həmçinin debitor və kreditorlarla hesablaşmalar Azərbaycan Respublikasının Mühasibat Uçotu haqqında Qanununa müvafiq olaraq inventarizasiya olunmalıdırlar.

İdarələr və mərkəzi mühasibatlıqlar Azərbaycan Respublikası Maliyə Nazirliyinin təyin etdiyi qaydada rüblük və illik mühasibat hesabatlarını tərtib və təqdim etməlidirlər.

Büdcədən maliyyələşən idarə, müəssisə və təşkilatların mühasibat uçotunun hesablar planı.

Hesabın adı	Hesabın №		Subhesabların adı	Subhesabın № si
1	2		3	4
Bölmə 1. Əsas vəsaitlər
Əsas vəsaitlər Əsas vəsaitlərin köhnəlməsi (amortizasiyası)	01 02	Binalar Qurğular Ötürücü qurğular Maşın və avadanlıqlar Nəqliyyat vasitələri İstehsal alətləri (ləvazimatları) və təsərrüfat inventarları İşçi və məhsuldar heyvanlar Kitabxana fondu Sair əsas vəsaitlər Əsas vəsaitlərin köhnəlməsi (amortizasiyası)		010 011 012 013 015 016 017 018 019 020
Bölmə 2. Material ehtiyatları
Məhsullar və məmulatlar Avadanlıqlar, tikinti materialları və elmi-tədqiqat işləri üçün materiallar Cavan və kökəldilməkdə olan heyvanlar Materiallar və ərzaq məhsulları	03 04 05 06	İstehsalat (tədris) emalatxanalarının məmulatları Yardımçı kənd təsərrüfatı (tədris) məhsulları Quraşdırılası avadanlıqlar Əsaslı tikinti üçün tikinti materialları Elmi-tədqiqat işlərində və laboratoriya sınaqlarında uzun müddət istifadə edilən materiallar Təsərrüfat müqavilələri üzrə elmi-tədqiqat işləri üçüm xüsusi avadanlıqlar Cavan və kökəldilməkdə olan heyvanlar Elmi, tədris və başqa məqsədlər üçün materiallar Ərzaq məhsulları Dərmanlar və sarğı materialları Təsərrüfat materialları və dəftərxana ləvazimatları Yanacaq və sürtgü materialları Yemlər Taralar Sair materiallar Yolda olan materiallar Maşın və avadanlıqların ehtiyat hissələri		030 031 040 041 043 044 050 060 061 062 063 064 065 066 067 068 069
Bölmə 3. Azqiymətli və tezköhnələn əşyalar
Azqiymətli və tezköhnələn əşyalar	07	Anbarda olan azqiymətli və tezköhnələn əşyalar İstismarda olan azqiymətli və tezköhnələn əşyalar Anbarda olan yumşaq inventarlar (ağlar, geyimlər. ayaqqabılar və yataq ləvazimatları) İstismarda olan yumşaq inventarlar (ağlar, geyimlər, ayaqqabılar və yataq ləvazimatları)		070 071 072 073
Bölmə 4. İstehsalata və başqa məqsədlərə məsrəflər (xərclər)
İstehsalata və başqa məqsədlərə məsrəflər (xərclər)	08	İstehsalat (tədris) emalatxanalarının məsrəfləri (xərcləri) Yardımçı kənd təsərrüfatına (tədrisə) məsrəflər (xərclər) “Müqavilələr üzrə elmi-tədqiqat işlərinə məsrəflər (xərclər)” Təcrübə-sınaq qurğularının hazırlanması üzrə məsrəflər (xərclər) Materialların hazırlanması və yenidən emalı üzrə məsrəflər (xərclər)		080 081 082 083 084
Bölmə 5. Pul vəsaitləri
Respublika büdcə si üzrə cari hesab Yerli büdcələr üzrə cari hesab Büdcədənkənar vəsaitlər üzrə cari hesab Kassa Sair pul vəsaitləri	09 10 11 12 13	Tabeçiliyindəki təşkilatlara və başqa tədbirlərə köçürmək üçün respublika büdcəsini idarə xərcləri üzrə cari hesabı Kapital qoyuluşu üzrə respublika büdcəsinin cari hesabı Başqa (sair) büdcələr hesabına cari hesab İdarə xərcləri üçün cari hesab Tabeçiliyindəki təkilatçılara və başqa tədbirlərə köçürmək üçün cari hesab Kapital qoyuluşlarının cari hesabı Yerli büdcələr hesabına pensiya və müavinətlərin ödənilməsi üçün ari hesab Kənd, qəsəbə və rayon tabeçiliyindəki şəhər büdcələri üzrə cari hesab Könd, qösebə” və rayon tabeçiliyindəki I Şəhər büdcələri hesabına kapital qoyuluşunun maliyyələşdirilməsi üzrə cari hesab Tapşırıqlar üzrə məbləğlərin cari hesabı Xüsusi vəsaitlər üzrə cari hesab Sair büdcədənkənar vəsaitlər üzrə cari hesab Hesablaşma hesabı Büdcədənkənar fondlar üzrə cari hesab Sosial Müdafiə Fondunun vəsaitləri hesabına pensiya və posobiyaların (müavinətlərin) ödənilməsi üzrə cari hesab Valyuta hesabı Kassa Akkreditivlər Limitləşdirilmiş çek kitabçaları Pul sənədləri Yolda olan pul vəsaitləri Maliyyə qoyuluşları		090 093 096 100 101 103 105 107 108 110 111 112 113 114 115 118 120 130 131 132 133 134
Bölmə 6. Maliyyələşmələr üzrə idarədaxili hesablaşmalar
Maliyyələşmələr üzrə idarədaxili hesablaşmalar	14	İdarələrin və başqa tədbirlərin xərcləri üçün büdcədən maliyyələşmələr üzrə hesablaşmalar Başqa (sair) büdcələr hesabına maliyyələşmələr üzrə hesablaşmalar Kapital qoyuluşlarının büdcədən maliyyələşdirilməsi üzrə hesablaşmalar		140 142 143
Bölmə 7. Hesablaşmalar
Yerinə yetirilən işlərə və göstərilən xidmətlərə görə malsatan və podratçılar və sifarişçilərlə hesablaşmalar Təhtəlhesab şəxslərlə hesablaşmalar Müxtəlif debitor və kreditorlarla hesablaşmalar İşçilər və təqaüdçülərlə hesablaşmalar Əhalinin sosial müdafiəsi, pensiya və posobiya (müavinət) təminatı üzrə hesablaşmalar	15 16 17 18 19	Malsatan və podratçılarla hesablaşmalar Büdcə tematikaları üzrə işlənmiş konstruksiya - sınaq işlərinin hissə-hissə ödənilməsi üzrə sifarişçilərlə hesablaşmalar Büdcədənkənar vəsaitlər üzrə görülən iş və xidmətlərə görə sifarişçilərlə hesablaşmalar Ödəniləsi elmi-tədqiqat işləri üzrə sifarişçilərlə hesablaşmalar Elmi-tədqiqat işləri üçün avanslar üzrə sifarişçilərlə hesablaşmalar Təsərrüfat müqaviləli işlərin yerinə yetirilməsi üçün icraçıların cəlb edilməsi üzrə sifarişçilərlə hesablaşmalar Alıcılarla və sifarişçilərlə hesablaşmalar Əhaliyə kompensasiya ödənişləri üzrə hesablaşmalar Tibbi sığorta üzrə hesablaşmalar Təhtəlhesab şəxslərlə hesablaşmalar Əskikgəlmələr və itkilər üzrə hesablaşmalar Xüsusi növ tədiyələr üzrə hesablaşmalar Büdcəyə ödəmələr üzrə hesablaşmalar Depozit məbləğlər üzrə hesablaşmalar Tapşırıqlar üzrə, xərclər üçün alınmış vəsaitlərə görə hesablaşmalar Deponentlərlə hesablaşmalar Sair debitor və kreditorlarla hesablaşmalar Planlı qaydada ödənişlərlə hesablaşmalar İşçilərlə hesablaşmalar Təqaüdcülərlə hesablaşmalar Kreditə götürülmüş əmtəələrə görə işçilərlə hesablaşmalar Əmanət banklarına qoyuluşlar üçün nağdsız köçürmələr üzrə işçilərlə hesablaşmalar Sığorta orqan larına könüllü sığortalar üçün nağdsız köçürmələr üzrə işçilərlə hesablaşmalar Həmkarlar ittifaqlarına üzvlük haqlarının ödənilməsi üçün nağdsız köçürmələr üzrə işçilərlə hesablaşmalar Bank ssudaları üzrə işçilərlə hesablaşmalar İcra vərəqələri və sair tutulmalar üzrə işçilərlə hesablaşmalar Könüllü işlərə görə sair hesablaşmalar Pensiya və posobiya (müavinət) ödənişləri üzrə hesablaşmalar Artıq ödənmiş pensiya və posobiya (müavinət) ödənişlərinin üzrə hesablaşmalar Əhalinin sosial müdafiəsi fondu üzrə hesablaşmalar Əhalinin məşğulluq fondu üzrə hesablaşmalar		150 152 153 154 155 156 157 158 159 160 170 172 173 174 176 177 178 179 180 181 182 183 184 185 186 187 189 191 192 198 199
Bölmə 8. Xərclər
Büdcə üzrə xərclər Sair xərclər	20 21	İdarələrin saxlanması və başqa tədbirlər üçün büdcə vəsaitləri üzrə xərclər Başqa büdcələr hesabına xərclər Kapital qoyuluşuna büdcə üzrə xərclər Yerli büdcədən hesabına pensiya və posobiyalar (müavinətlər) üzrə xərclər Yerli büdcələr üzrə xərclər Bölüşdürülməsi xərclər Xüsusi vəsaitlər üzrə xərclər Xüsusi vəsaitlər hesabına kapital qoyuluşu və avadanlıq alınması üzrə xərclər Sair vəsaitlər üzrə xərclər Yeni təsərrüfatçılıq şəraitində idarənin saxlanılması xərcləri Büdcədənkənar fondlar hesabına xərclər Büdcədənkənar fondlar hesabına kapital, qoyuluşlarına xərclər İstehsal fəaliyyəti üçün vəsaitlər hesabına xərclər Sosial müdafiə fondunun vəsaiti hesabına pensiya və posobiyaların (müavinətlərin) ödənişləri üzrə xərclər Aztəminatlı ailələrin uşaqlarına verilən müavinətlər üzrə xərclər		200 202 203 205 207 210 211 212 213 214 215 216 217 218 219
Bölmə 9. Maliyyələşmələr
Maliyyələşmələr	23	İdarələrin və başqa tədbirlərin xərclərinə büdcədən maliyyələşmələr Kapital qoyuluşlarının büdcədən maliyyələşdirilməsi Başqa büdcələr hesabına maliyyələşmələr Sosial müdafiə fondunun vəsaitləri hesabına pensiya və posobiya (müavinət) ödənişlərinin maliyyələşdirilməsi Yerli büdcələr hesabına pensiya və posobiya (müavinət) ödənişlərinin maliyyələşdirilməsi Uşaq müəssisələrinin saxlanması üçün valideynlərin vəsaiti İdarənin saxlanması üçün sair vəsaitlər		230 231 232 234 235 236 238
Bölmə 10. Məqsədli təyinatların fondları və vəsaitləri
Məqsədli təyinatların fondları və vəsaitləri Əsas vəsaitlərin fondu Azqiymətli və tezköhnələn əşyaların fondu Maliyyə vəsaitləri fondları	24 25 26 27	Maddi-maraq fondu Əmək ödənişlərin vahid fondu Aztəminatlı ailəlarin uşaqlarına verilən müavinətlərin ödənişi üçün vəsaitlər. Dekabr ayının ikinci yarısının əmək haqqını qabaqcadan ödəmək üçün bankdan alınan vəsaitlər İstehsal və sosial inkişaf fondu Bank kreditləri Material və ona bərabər götürülən məsrəflər Əsas vəsaitlərin fondu Azqiymətli və tezköhnələn əşyaların fondu Maliyyə vəsaitlərinin vahid fondu Mərkəzləşdirilmiş fondlar və maliyyə ehtiyatları Büdcədənkənar fondlar		240 241 244 245 246 248 249 250 260 270 271 272
Bölmə 11. Məhsul satışı
Məhsulların, malların, məmulatların və görülən işlərin (xidmətlərin) satışı	28	İstehsalat (tədris) emalatxanalarının məmulatlarının satışı Yardımçı kənd təsərrüfatı (tədris) məhsullarının satışı Müqavilələr üzrə elmi-tədqiqat işlərinin satışı		280 281 282
Bölmə 12. Gəlirlər
Gəlirlər Mənfəət və zərərlər	40 41	Xüsusi vəsaitlər üzrə gəlirlər Texniki peşə məktəblərinin istehsalat fəaliyyətindən gəlirlər Büdcə gəlirləri Mənfəət və zərərlər		400 402 407 410
Bölmə 13. Büdcədən qısamüddətli ssudalar
Büdcədən qısamüddətli ssudalar	52	Büdcədən qısamüddətli ssudalar		520
Bölmə 14. Alınmış və verilmiş vəsaitlər
Alınmış və verilmiş vəsaitlər	73	Alınmış və verilmiş vəsaitlər		730
Bölmə 15. Büdcədən istifadənin nəticələri
Büdcədən istifadənin nəticələri	90	Büdcədən istifadənin nəticələri		900

Balansarxası hesablar

İcarəyə götürülmüş əsas vəsaitlər 001

Məsuliyyətli mühafizəyə qəbul

edilən mal-material qiymətliləri 002

Ciddi hesabat sənədləri (blankları) 004

Ümidsiz debitorların silinməsi 005

Mərkəzləşdirilmiş təchizat üzrə ödənilmiş

material qiymətliləri 006

Şagirdlərin və tələbələrin qəytarmadıqları

maddi qiymətlilər üzrə borclar 007

Keçici idman prizləri və kubokları 008

Putyovkalar (göndəriş vərəqələri) 009

Pensiya və müavinət qayda-qanunların-

dan düzgün istifadə etmədikdə səhvən

artıq ödənən pensiya və müavinət

məbləğləri 0010

hərbi texniki-tədris predmetləri 0011

İşçilərə verilən ssudalar 0013

BÜDCƏ VƏ BÜDCƏDƏNKƏNAR VƏSAİTLƏRİN XƏRCLƏR SMETASININ ARASI ÜZRƏ ƏMƏLİYYATLARIN UÇOTU

BÖLMƏ 1. ƏSAS VƏSAİTLƏR

Bu bölmə idarəyə məxsus olan bütün növ əsas vəsaitlərin (o cümlədən icarəyə verilmiş əsas vəsaitlərin) mövcudluğu və hərəkəti haqqında məlumatları. ümumiləşdirmək üçün nəzərdə tutulmuşdur.

Əsas vəsaitlərin əldə edilməsi, mövcudluğu, idarədaxili hərəkəti və sair xaric olması üzrə sənədləşmələrin vaxtında və nöqsansız tərtibi, onların uçot registrlərində əks etdirilməsi və digər təsərrüfat əməliyyatlarının dəqiq uçotunun aparılması mühasibat uçotunun əsas vəzifələrindən biridir,

İdarənin (müəssisənin) istehsal (xidmət) sferasında bir ildən çox iştirak edən, dəyəri normativ sənədlərlə tənzimlənən, köhnəldikcə öz dəyərini qanunvericiliklə müəyyən edilmiş normalarla hissə-hissə məhsulun (işin, xidmətin) dəyərinə keçirən istehsal (xidmət) prosesində öz natural formasını saxlayan əmək vəsaitləri əsas vəsaitlər adlandırılır.

01 №li Əsas vəsaitlər hesabı

01 №li Əsas vəsaitlər hesabı idarənin (müəssisənin) mülkiyyətindəki istismarda, ehtiyatda olan müvəqqəti dayandırılan, yaxud icarəyə verilən (icarəyə götürülənlərdən başqa)1 əsas vəsaitlərin mövcudluğu və hərəkəti haqqında məlumatların ümumiləşdirilməsi üçün nəzərdə tutulmuşdur. Əsas vəsaitlərə aid edilən obyektlər və onların tərkibi qanunvericiyə digər normativ aktlarla nizamlanır.

Binalar, qurğular, ötürücü qurğular, iş-güc maşınları (avadanlıqları), ölçü tənzimləyici cihazlar (qurğular), hesablama texnikası, nəqliyyat vasitələri, alətlər, istehsalat-təsərrüfat (inventarları) ləvazimatları, işçi-məhsuldar heyvanlar, çoxillik əkmələr, daxili təsərrüfat yolları, öz mülkiyyəti olan torpaq sahələri, torpaqların yaxşılaşdırılmasına (melorasiya, qurudulma, irriqasiya və s), həmçinin başqa işlərə (məqsədlərə) qoyulan kapital qoyuluşları və başqa vəsaitlər (əmək vasitələri) əsas vəsaitlərə aid edilir.

Bu təlimatla infilyasiyanın sürətini nəzərə alaraq 01 yanvar 1996-cı ildən sonra alınan əsas vəsaitlərin vahidinin və dəstinin dəyərinin minimum həddi 100 manat həcmində limitləşdirilir.

01 yanvar 1996-cı ilədək müəssisənin 01 №li Əsas vəsaitlər hesabında uçota alınan vəsaitlər müəssisənin əsas vəsaitləridir. İnfilyasiyanın sürətindən asılı olaraq əsas vəsaitlərin dəyərinin minimum həddinin limiti hər dəfə dəyişdirildikcə onların balansda yerini dəyişmək olmaz.

İdarənin (müəssisənin) 01 №li “Əsas vəsaitlər” hesabında müxtəlif səbəblərdən əsas vəsait kimi uçota alınan bəzi lüzumsuz (faktiki olaraq istehsal xidmət sferasında əsas vəsait kimi iştirak etmək imkanı olmayan) vəsaitlər olarsa və onların əsas vəsaitlər sırasından çıxarılması zərurəti yaranarsa, o zaman müvafiq qanunvericiliyə uyğun olaraq müəssisə rəhbər bu barədə qərar qəbul edir. Bu qərar müəssisənin uçot siyasəti barədəki ərində öz əksini tapmalıdır.

İcarəyə verilmiş binalar, qurğular, avadanlıqlar və digər əsas vəsaitlər üzrə başa çatdırılmış əsaslı məsrəflər icarəyə götürən tərəfindən faktiki xərclər məbləğində özünün əsas vəsaitlərinə daxil edilir (icarə müqaviləsində başaq şərtlər nəzərdə tutulmadıqda).

İdarənin (müəssisənin) öz mülkiyyətində olan torpaq sahələri uçotda onların alınmasına çəkilən faktiki xərclər üzrə əks etdirilir.

Əsas vəsaitlər uçotda ilkin dəyəri ilə, yəni onların alınmasına, quraşdırılmasına və hazırlanmasına çəkilən faktiki xərc məbləğində (əlavə dəyər vergisiz) əks etdirilir. Öz mülkiyyətində olan torpaq sahələrindən başqa əsas vəsaitlərin ilkin dəyəri onlar yenidən qiymətlən-dirildikdə, yenidən qurulduqda, onlarda yeni tikinti işləri aparıldıqda, onlara yeni avadanlıqlar quraşdırıldıqda və onların müvafiq obyektləri qismən ləğv edildikdə dəyişdirilə bilər.

Əsas vəsaitlərin satışı və s. xaric olması hallarında (əvəzsiz olaraq verilənlərdən və alınanlardan başqa) bu əməliyyatlar üzrə mənfəət yaxud zərər müəssisənin təsərrüfat fəaliyyətinin nəticələrinə aid edilir.

Torpaqların yaxşılaşdırılmasına, çoxillik əkmələrə kapital qoyuluşları hər il meydançaların istismarına çəkilən faktiki xərclər (məsrəflər) həcmində (kompleks işlər başa çatmasa da) əsas vəsaitlərin tərkibinə daxil edilir.

Müqavilədə başqa hallar nəzərdə tutulmadıqda icarəyə götürənlər tərəfindən icarəyə götürülmüş əsas vəsaitlərə (binalara, qurğulara, avadanlıqlara və başqa əsas vəsait obyektlərinə) qoyulan kapital qoyuluşları başa çatdıqdan sonra faktiki xərclər (məsrəflər) həcmində özlərinin əsas vəsaitlərinin tərkibinə daxil edirlər. Əsaslı təmir xərcləri isə idarənin faktiki xərclərinə aid edilərək silinir.

Aşağıdakılar əsas vəsaitlərə aid edilməyərək müəssisələrdə dövriyyədəki vəsaitlərin, idarələrdə isə azqiymətli əşyaların və digər sərvətlərin tərkibində uçota alınırlar.

a) Dəyərindən asılı olmayaraq xidmət müddəti bir ildən az olan əşyalar;

b) İstehsal (xidmət) prosesində bir dəfə iştirak edən, öz dəyərini tamamilə məhsulun (xidmətin) dəyərinə keçirən və bu prosesdə natural formasını saxlamayan sərvətlər;

v) Dəyərindən və xidmət müddətindən asılı olmayaraq əsas vəsait sayılan kənd təssərrüfatı maşınlarından, alətlərindən, mexanikləşdirilmiş tikinti alətlərindən, işçi və məhsuldar heyvanlardan başqa xidmət müddətindən asılı olmayaraq vahidinin və dəstinin dəyəri 100 manatdan (bu hədd 01.01.96-cı ildən sonra alınanlar üçündür) aşağı olan əmək əşyaları;

q) Dəyərindən və xidmət müddətindən asılı olmayaraq balıq ovu alətləri (trallar, bütün növ torlar və s.),

d) Benzinmotorlu mişarlar, şaxdoğrayan maşınlar, çaylarda istifadə edilən axıtma trostları, mövsümi yollar, ağac daşıma üçün müvəqqəti asılma yollar, iki il müddətində istifadə etmək üçün meşələrdə olan müvəqqəti evlər, səyyar dartılıb aparılan qızdırıcı evlər, qazanxana məntəqələri və başqa müvəqqəti mövsümi xarakterli vəsaitlər (əmək vəsaitləri);

e) Dəyərindən asılı olmayaraq fərdi sifarişlərin, yaxud məmulatların seriyalı və kütləvi istehsalı üçün düzəldilmiş xüsusi mexanizmlər və alətlər;

ə) Vahidinin və ya dəstinin dəyərindən və xidmət müddətindən asılı olmayaraq xüsusi geyimlər, ayaqqabılar, həmçinin yataq ləvazimatları;

j) Vahidinin və ya dəstinin dəyərindən və xidmət müddətindən asılı olmayaraq müəssisələrdə işçilərə verilən xüsusi geyim formaları, səhiyyə, maarif, əhalinin sosial müdafiəsi və başqa büdcə idarələrində verilən geyimlər və ayaqqabılar;

z) Dəyəri kompleks tikinti quraşdırma işlərinin maya dəyərinə üstəlik xərclər kimi daxil edilən müvəqqəti (titulsuz) xüsusi düzəldilmiş mexanizmlər, qurğular və s. (tituldan kənar) tikintilər;

i) Anbarda əmtəə material qiymətlilərinin saxlanmasında və ya texnoloji prosesdə iştirak edən, vahidinin dəyəri, 100 manatdan (bu hədd 01.01.96-cı ildən sonra alınanlar üçündür) aşağı olan daralar.

g) Dəyərindən asılı olmayaraq kirayə vermək üçün təyin edilmiş əşyalar;

l) Cavan və kökəldilməkdə olan heyvanlar, quşlar, dovşanlar, xəzli heyvanlar, arı ailələri və təcrübə üçün saxlanılan heyvanlar;

m) Tinglikdə köçürmə məqsədilə əkilmiş çoxillik əkmələr;

Bu təlimatda 01 №li Əsas vəsaitlər hesabı üzrə əsasən aşağıdakı subhesablar açılır:

10 №li Binalar;

11 №li Qurğular (tikintilər);

12 №li Ötürücü qurğular;

13 №li Maşınlar və avadanlıqlar;

15 №li Nəqliyyat vasitələrin

16 №li İstehsal alətləri (ləvazimatları) və təsərrüfat inventarları;

17 №li İşçi və məhsuldar heyvanlar;

18 №li Kitabxana fondu;

19 №li Sair əsas vəsaitlər.

010 №li Binalar subhesabında bütün növ istehsalat və təsərrüfat təyinatlı binalar, o cümlədən idarə heyətinin yerləşdiyi binalar, sosial-mədəni obyektlər, xəstəxana, poliklinika binaları, internat evləri, qocalar və əlillər evləri, uşaq müəssisələri, kitabxana, klub, muzey binaları elmi-tədqiqat institutları, laboratoriyalar, sexlər və başqa istehsalatlar və təsərrüfatlar yerləşdikləri bütün növ binalar uçota alınır.

011 №li Qurğular (tikintilər) subhesabında vodokaçkalar (suçıxardanlar), stadionlar, hovuzlar, yollar, körpülər, xatirələr (heykəllər, lövhələr), parkların hasarları, bağçalar və ictimai bağlar və bu kimi başqa qurğular (tikintilər) uçota alınır.

012 №li Ötürücü qurğular subhesabında elektrik ötürücülər və xətlər, transmissiyalar və boru kəmərləri və bunlara aid olan bütün növ aralıq avadanlıqları və qurğuları, bir sözlə istehlakçıya çatdırılacaq enerji, maye və qaz halındakı məhsulların ötürülməsində iştirak edən bütün növ avadanlıqlar, qurğular (bu kimi ötürücü qurğuların və avadanlıqların yerləşdiyi binalardan başqa) uçota alınır.

Qeyd: elektrik stansiyalarının, qazkompressor stansiyalarının, nasos stansiyalarının və bu kimi başqa stansiyaların yerləşdiyi binalar 010 №li Binalar subhesabında və bu binalardakı qurğulara və ötürücü qurğulara aid olmayan sair avadanlıqlar 013 №li Maşınlar və avadanlıqlar subhesabında uçota alınır.

013 №li Maşınlar və avadanlıqlar subhesabında güc maşınları və avadanlıqları, ölçü cihazları, tənzimləyici cihazlar və qurğular, laboratoriya avadanlıqları, hesablama texnikası, tibbi avadanlıqlar və ayrı-ayrı qruplar üzrə başqa maşın və avadanlıqlar uçota alınır. Bunlar təqribən aşağıdakı qaydada qruplaşdırılır:

1. güc maşınları və avadanlıqlarına - elektrik enerjisi və istilik hasil edən maşın - generatorlar və müxtəlif növ enerji (su enerjisi, külək enerjisi, istilik enerjisi, elektrik enerjisi və i.a.) hasil edən maşın - mühərriklər və bu kimi başqa güc maşınları və avadanlıqları aiddir;

2. iş maşınları və avadanlıqlarına - istehsalat prosesində mexaniki mühərriklərin, insan və heyvan gücünün köməyi ilə əmək predmetlərinin yerdəyişməsinə və istehsalat xarakterli işlərin (xidmətlərin) görülməsində, yaxud məhsul hazırlığı prosesində əmək predmetlərinə, termiki və kimyəvi təsir göstərmək üçün nəzərdə tutulmuş maşınlar, aparatlar və avadanlıqlar aiddir;

3. ölçü cihazlarına - dozatorlar, ampermetrlər, barometrlər, vattmetrlər, suölçənlər, vaakummetrlər, vaporimetrlər, voltmetrlər, hündürlük ölçənlər, qalvonometrlər, geodeziya cihazları, hidroskoplar, indikatorlar, kompaslar, manometrlər, xronometrlər, xüsusi tərəzilər, kassa aparatları ğə başqa ölçü cihazları aiddir;

4. tənzimləyici cihazlara və qurğulara - oksigenli tənəffüs cihazları, elektrik, pnevmatik və hidravlik qurğuları tənzimləyən cihazlar, avtomatik idarəetmə pultları, blakirovka və mərkəzləşdirmə aparatları, dispeçer nəzarəti üçün xətli qurğular və bu kimi tənzimləyici cihazlar və qurğular aiddir;

5. laboratoriya avadanlıqlarına - pirometrlər, nizamlayıcılar, kalorimetrlər, nəmliyi müəyyən edən cihazlar, distillə qazanları, laboratoriya koprları, mikroskoplar, termostatlar, stabilizatorlar sorucu şkaflar və başqa laboratoriya avadanlıqları aiddir;

6. hesablama texnikasına - elektron-hesablayıcılar, idarəçi və analoji maşınlar, rəqəmli hesablayıcı maşınlar və qurğular və bu kimi başqa hesablama texnikası aiddir;

7. tibbi avadanlıqlara - diş həkimləri üçün kreslolar, cərrahiyyə stolları, xüsusi avadanlıq bərkidilmiş çarpayılar, xüsusi dezinfeksiya avadanlıqları, qanköçürmə stansiyaları və bu kimi başqa tibbi avadanlıqlar aiddir;

8. sair maşın və avadanlıqlara - yuxarıdakı qruplarda adları çəkilməyən maşınlar, aparatlar və avadanlıqlar, və idman meydança larının, binalarının, stadionlarının avadanlıqları və idman alətləri, təhsil müəssisələrində, emalatxanalardakı, kabinetlərdəki, otaqlardakı avadanlıqlar, kinoaparatlar, işıqlandırma aparatları, səhnə avadanlıqları, musiqi alətləri, televizorlar, radioaparatlar, elmi-tədqiqat müəssisələri və başqa müəssisələr üçün xüsusi elmi-tədqiqat avadanlıqları, avtomat, telefon stansiyalarının avadanlıqları, avtomobillərdə, at arabalarında yerləşdirilən yanğınsöndürən maşınlar, avadanlıqlar, mexanikləşdirilmiş yanğın nərdivanları, paltaryuyan və paltartikən maşınlar, soyuducular, tozsoranlar və bu kimi başqa maşın və avadanlıqlar aiddir.

015 №li Nəqliyyat vasitələri subhesabında bütün növ nəqliyyat vasitələri uçota alınır.

Nəqliyyat vasitələri aşağıdakı qruplara bölünür:

1. dəmiryol, su, avtomobil nəqliyyatı vasitələri (elektrovozlar, teplovozlar, paravozlar, motovozlar, motodrezinlər, vaqonlar, platformalar, sisternlər, teploxodlar, paroxodlar, dizel-elektroxodları, yedəklər, barjalar, barkalar, qayıqlar, xidmətedici və köməkçi gəmilər, xilasedici gəmilər, uzun körpülər, yelkənli gəmilər, yük və minik avtomobilləri, qoşqular, öz yügünü boşaldan avtomobillər, avtosisternlər, avtobuslar, traktorlar və bu kimi başqa nəqliyyat vasitələri);

2. hava nəqliyyatı vasitələri (təyyarələr, vertolyotlar və başqaları).

3. araba nəqliyyatı (araba, xizək, və başqaları);

4. istehsalat nəqliyyatları (elektrokarlar, motorollerlər, velosipedlər və başqaları);

5. bütün növ idman nəqliyyatları (idman atlarından və başqa iş heyvanlarından başqa).

016 №li İstehsal alətləri (ləvazimatları) və təsərrüfat inventarları subhesabında istehsal alətləri (ləvazimatları) və təsərrüfat inventarları aşağıdakı qaydada qruplaşdırılaraq uçota alınır:

1. alətlər: - ümumi təyinatlı mexanikləşdirilmiş və mexanikləşdirilməmiş əmək vasitələri, həmçinin materiallar emal etmək məqsədilə aşınlara quraşdırılmış əmək predmetləri. Bunlara aiddir: - kəsmək, zərbə endirmək, əzmək və bərkitmək kimi işləri görmək üçün nəzərdə tutulmuş əl əməyi alətləri, elektrik enerjisinin, sıxılmış havanın* və başqalarının vasitəçiliyi ilə işləyən mexanikləşdirilmiş əl əməyi alətləri (elektrik dreli, kraskapult, elektrovibirator və başqaları), həmçinin tikinti quraşdırma işlərinə material emalı üçün uyğunlaşdırılmış bütün növ qurğular və başqaları (məngənələr, patronlar, mühərriklərə quraşdırılmış xüsusi bölücü başlıqlar və avtomobillərdə olan kardanvalını çevirmək üçün xüsusi qurğular və başqaları);

2. istehsalat inventarları və ləvazimatları: - iş vaxtı istehsalat əməliyyatlarını asan yerinə yetirilməsinə kömək etmək üçün nəzərdə tutulan istehsala predmetləri (iş stolları, verstaklar, kafedralar, partalar və s.), əməyin mühafizəsi üçün uyğunlaşdırılmış xüsusi avadanlıqlar, maye və dənəvər halda səpəlanən şeylərin saxlanması üçün qablar (baklar, novlar, yeşiklər, hovuzlar, çənlər və başqaları), ticarət şkafları və stelajlarını, inventar taralar, texniki təyinatlı predmetlər və başqaları istehsalat inventarları və ləvazimatlarına aiddir.

3. təsərrüfat inrentarları: - dəftərxana və təsərrüfat inventarları adı daşıyan predmetlər (müxtəlif dəftərxana mebelləri, daşınan qoruyucu sədlər, asılqanlar, qarderoblar, müxtəlif şkaflar, divanlar, stollar, kreslolar, yanmayan şkaflar və yeşiklər, yazı makinaları, hektoqraflar və başqa əl ilə surətçıxardan və nömrəvuran aparatlar, daşınan çadırlar, çarpayılar, xalçalar, portyerlər və başqa təsərrüfat inventarları, həmçinin yanğından mühafizə predmetləri (hidropultlar) stenderlər, əl nərdivanları və başqaları)) təsərrüfat inventarlarına aiddir.

017 №li İşçi və məhsuldar heyvanlar subhesabında işci və məhsuldar heyvanlar aşağıdakı qruplara bölünərək uçota alınır.

İşçi və məhsuldar heyvanlar aşağıdakı qruplara bölünür:

1. işçi heyvanlar - atlar. öküzlər, dəvələr və başqa işçi heyvanlar (idman atları və başqa nəqliyyat heyvanları da daxil olmaqla) işçi heyvanlara aiddir;

2. məhsuldar və damazlıq heyvanlar – inəklər. döl öküzləri, camışlar, döl kəlləri döl ayğırları, ilxıya qoşulmuş damazlıq madyanlar, damazlıq dəvələr, döl nərləri, ana marallar, döl üçün erkək marallar, döl qabanları, damazlıq donuzlar, damazlıq qoyunlar, damazlıq keçilər, döllük qoçlar, döllük təkələr və başqaları məhsuldar və damazlıq heyvanlara aiddir.

018 №li “Kitabxana fondu” subhesabında vahidinin (nüsxəsinin) qiymətindən asılı olmayaraq bütün növ elmi bədii, tədris və xüsusi növ ədəbiyyatlar və başqa nəşrlər uçota alınır.

019 №li Sair əsas vəsaitlər subhesabında uçota alınan əsas vəsaitlər aşağıdakı kimi quraşdırılaraq uçota alınır.

Sair əsas vəsaitlər aşağıdakı kimi qruplaşdırılır:

1. çoxillik əkmələr - yaşından asılı olmayaraq mədəni çoxillik əkmələr, bütün növ meyvə və giləmeyvə çoxillik əkmələri (ağaclar və kollar), küçələrdə” meydanlarda, parklarda, bağlarda, müəssisələrin ərazi bağçalarında, yaşayış binalarının həyətlərində və bu kimi başqa yerlərdə əkilən yaşıllaşdırma və dekorativ çoxillik əkmələr, qumsaplığın və sahillərin bərkidilməsi məqsədilə əkilən çoxillik əkmələr, elmi-tədqiqat institutlarında, botanika bağlarında və bu kimi başqa yerlərdə tədqiqat və başqa məqsədlər üçün əkilən çoxillik əkmələr;

2. torpaqların yaxşılaşdırılması üzrə əsaslı məsrəflər - kapital qoyuluşu hesabına aparılan torpaq sahələrinin əkin üçün planlaşdırılması, ərazinin kötükdən təmizlənməsi və əkinə hazırlanması, sahələrin daşlardan, kəsəklərdən, alaqlardan və başqa lüzumsuz bitkilərdən təmizlənməsi və s. bu kimi qeyri-inventar xarakterli işlər və torpaqların yaxşılaşdırılması işləri (tikinti və quraşdırma işləri ilə əlaqəsi olmayan işlər) əsaslı məsrəflərə aiddir;

3. muzey sərvətləri - Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinin müvafiq normativ sənədləri üzrə uçota alınan muzey sərvətləri (qiymətindən asılı olmayaraq);

4. Heyvanxanalarda və digər analoji təşkilatlarda olan dünya heyvanlarının eksponatları (qiymətindən asılı olmayaraq);

5. dəyəri əsas vəsaitlərin dəyərinin təyin edilmiş minimum həddinin 1/20 hissəsindən çox olan səhnə vəsaitləri (dekorasiyalar, butaforlar, milli teatr geyimləri, pariklər və başqa rekvizitlər);

6. Qiymətindən asılı olmayaraq nümunəvi layihələr üzrə sənədlər;

Tədris kinofilmləri, maqnit lentləri (diskləri), kasetlər və başqa texniki proqram daşıyıcıları (qiymətindən asılı olmayaraq);

Vahidinin və dəstinin dəyəri 100 manatdan yuxarı olan başqa inventarlar (uşaq oyuncaqları, xüsusi xizəklər və başqaları);

9. Qeyri maddi aktivlər: - idarənin (müəssisənin) qeyri-maddi aktivlərinə təsərrüfat fəaliyyətində uzun müddət istifadə edilən, gəlir gətirən, torpaq sahələrindən, təbii ehtiyatlardan (sərvətlərdən) istifadə hüquqları, patentlər, lisenziyalar; “Hoy-Hay” proqram məhsulları inhisar və imtiyaz (üstünlük) hüquqları (xüsusi fəaliyyət növünə verilən lisenziyalar da daxil olmaqla), təşkilati xərclər, ticarət markaları, əmtəə nişanları və s. aiddir.

Qeyri-maddi aktivlər uçot və hesabatda onların alınmasına və planlı məqsədlərə işlənməsi üçün düzəldilib yararlı hala salınmasına çəkilən xərclərlə (ilkin dəyərlə) əks etdirilir və istifadə edildikcə onların dəyəri istismar müddətindən asılı olaraq idarə (müəssisə) tərəfindən müəyyən edilmiş xüsusi köhnəlmə normaları əsasında hər ay bərabər ölçüdə) köhnəlmə hesablanaraq məhsulun (işin, xidmətin) maya dəyərinə, tədavül xərclərinə silinməklə ödənilir. Büdcə idarələrində isə bunlar sair əsas vəsaitlər qrupunda uçota alındığı üçün analoji olaraq ilin hansı vaxtında əldə edilməsindən asılı olmayaraq ilin sonunda idarə tərəfindən müəyyən edilmiş illik köhnəlmə (amortizasiya) normalarına uyğun olaraq köhnəlmə (amortizasiya) hesablanır. Bu zaman əsas vəsaitlərin fondu azaldılır.

01 №li “Əsas vəsaitlər” hesabında aşağıdakılar da uçota alınmalıdır: müəssisələrin istifadəsinə verilmiş torpaq, meşə və su sahələrinə, yeraltı sərvətlərə inventar xarakterli kapital qoyuluşları.

Müəssisələrin istifadəsinə verilmiş torpaq, meşə və su sahələri, faydalı qazıntı hövzələrinin özləri sistemli uçotda əks etdirilmir ;

Qeyd: Müvafiq qanunvericiliklə müəssisələrin istifadəsinə verilən torpaq, meşə və bu sahələrin faydalı qazıntı hövzələri 01 №li Əsas vəsaitlər hesabında xüsusi qaydada ayrıca uçota alınır.

icarəyə götürülmüş əsas vəsaitlərin qurtarmış əsaslı işləri üzrə məsrəflər. Bu zaman icarəyə götürülmüş əsas vəsaitlər icarəçilər tərəfindən 001 İcarəyə götürülmüş əsas vəsaitlər balansarxası hesabında uçota alınır.

01 №li “Əsas vəsaitlər” hesabında əsas vəsaitlər ilk dəyəri ilə uçota alınmalıdır.

Həmin dəyərlər obyektlər üzrə belə müəyyən edilir :

təsisçilər tərəfindən müəssisəyə nizamnamə kapitalı kimi qoyulan obyektlər üçün - tərəflərin müqavilə qiyməti üzrə;

müəssisənin özündə hazırlanmış, həmçinin başqa müəssisə və şəxslərdən pulla alınmış obyektlər üçün - daşınma və quraşdırma üzrə xərclər də daxil edilməklə quraşdırılmış (tikilmiş), yaxud alınmış obyektlərə faktiki məsrəflərdən asılı olaraq;

dövlət orqanlarından maddi yardım kimi və digər müəssisə və şəxslərdən isə əvəzsiz alınmış obyektlər üçün - ekspert yolu ilə yaxud qəbul-təhvil sənədlərindəki məlumatlar üzrə müəyyən edilmiş dəyərlə.

Əsas vəsaitlərin köhnəlməsi 02 “Əsas vəsaitlərin köhnəlməsi (amortizasiyası)” hesabında uçota alınmalıdır.

Faydalı istifadə müddətini müəyyən etmək mümkün olmayan qeyri-maddi aktivlər üzrə köhnəlmə normaları 10 il müddətinə (müəssisənin fəaliyyət müddətindən çox olmayaraq) müəyyən edilir.

Muzey qiymətliləri, qiymətli metalları olan laboratoriya avadanlıqları, cihazları, alətləri və başqa bu kimi predmetləri olan idarələr Maliyyə Nazirliyinin müvafiq normativ sənədləri əsasında əlavə uçot aparırlar.

Bütün növ əsas vəsaitlər idarə (müəssisə) rəhbərinin əmri ilə təyin edilmiş maddi-məsul şəxslərin öhdəsində saxlanılır. Maddi-məsul şəxslər əmlakın (qiymətlilərin) uçot kartı forma №1 Q əsasında öhdələrində olan əmlakın mövcudluğu və hərəkətinin uçotunu aparırlar.

Maddi-məsul şəxslər dəyişdirilən zaman onun öhdəsində olan əmlakın inventarizasiyası aparılır və idarə rəhbəri tərəfindən təsdiq edilmiş qəbul-təhvil aktı hazırlanır.

Əsas vəsaitlərin bütün növ təmir xərcləri əsas vəsaitlərin dəyərinə daxil edilmir.

Kitabxana fondunda uçota alınan kitabların bərpası (təmiri) xərcləri kitabların dəyərinə daxil edilmir. Belə xərclər idarənin smeta xərclərinə daxil edilərək silinir.

İdarəyə əsas vəsaitlər (anbara və ya istismara) daxil olduqda maddi-məsul şəxs öhdəsinə götürdüyü əsas vəsaitlərin mədaxil sənədlərinə imza edir və onları qəbul edir.

Əsas vəsaitlər anbardan istismara idarə rəhbərinin təsdiq etdiyi qaimə (tələbnamə) əsasında buraxılır.

Əvəzsiz olaraq alınmış və ya verilmiş əsas vəsaitlər uçotda balans dəyəri ilə əks etdirilir.

Əsas vəsaitlərin ləğvi idarə rəhbərinin əmri ilə təyin edilmiş komissiya tərəfindən qüvvədə olan normativ sənədlərə uyğun tərtib edilmiş akt əsasında həyata keçirilir. Ləğv aktı idarə rəhbəri tərəfindən təsdiq edildikdə və ya yuxarı təşkilat tərəfindən razılıq alındıqdan sonra qüvvəyə minir.

Ləğv edilmək üçün aktlaşdırılmış əsas vəsait akt qüvvəyə mindikdən sonra sökülə və detallaşdırıla bilər. Akt təsdiq edilməzdən və ya yuxarı təşkilat tərəfindən razılıq alınmazdan əvvəl əsas vəsaitlərin sökülüb detallaşdırılmasına yol vermək olmaz.

Sökülmə zamanı qiymətli metalı olan detallar və qovşaqlar Dövlət fonduna, yaxud əlvan metalı olan qovşaqlar və detallar isə əlvan metalların təkrar istehsalı ilə məşğul olan müəssisələrə təhvil verilməlidir.

Söküntüdən alınan idarənin təsərrüfat fəaliyyətində istifadə üçün yararlı olan detallar, hissələr (materiallar, vəsaitlər) mümkün istifadə qiyməti ilə qiymətləndirilərək mədaxil edildikdə idarənin maliyyələşmə vəsaitinə və ya müvafiq fonduna aid edilir.

Əsas vəsaitlərin və başqa əmlakın ləğvindən əldə edilən material qiymətliləri idarənin öz ehtiyaclarına istifadə edilmədikdə onlar qüvvədə olan normativ sənədlərə uyğun qaydalarla kənara satılmalıdır. Əsas vəsaitlərin, həmçinin əsas vəsait obyektlərinin ləğvi zamanı söküntüdən əldə edilən material qiymətlilərinin satışından kölən gəlirdən qanunvericilikdə nəzərdə tutulan vergilər tutulduqdan sonra qalan məbləğ idarənin sərəncamında qalır. Lakin binaların və qurğuların satışından əldə edilən gəlir isə müvafiq büdcələrə köçürülür. Bir sözlə əsas vəsaitlərin hesabdan silinməsi Əsas vəsaitlərin (fondların) və digər əmlakların (qiymətlilərin) hesabdan silinməsi haqqında təlimata uyğun həyata keçirilir.

Əsas vəsaitlər və digər əmlaklar balansdan silindiyi zaman mövcud qaydaları pozan, material qiymətliləri üzrə təsərrüfatsızlığa əl verən (ləğv zamanı məhv etmə, yandırma və başqa əməliyyatlar aparan) günahkar şəxslər qüvvədə olan qanunvericiliklərlə məsuliyyətə cəlb edilirlər.

Binalar və qurğular əvəzsiz olaraq verildikdə və alındıqda mövcud müvafiq qaydalardan istifadə edilir.

Əsas vəsaitlər maddi-məsul şəxslər tərəfindən saxlandığı yerlər və hər bir inventar obyektləri üzrə ayrı-ayrılıqda uçota alınır.

Ayrıca inventar obyekti dedikdə layihədə nəzərdə tutulmuş konstruksiyaların, qurğuların, obyektə aid olan bütün hissələrin, predmetlərin komplekt tikintisi və quraşdırılması, yəni başa çatdırılmış obyektlər (əmək vasitələri) başa düşülür.

010 №li “Binalar” subhesabının ayrıca inventar obyekti dedikdə tikilmiş hər bir binalar nəzərdə tutulur.

Binanın tərkibinə onun daxilindəki faydalı istifadəyə yararlı bütün kommunikasiyalar aiddir. Bunlardan binanın daxilindəki qızdırıcıları (qazanxanalarla birlikdə), su-qaz ötürücüləri, kanalizasiya qurğuları, işıqlandırma üçün lazım olan bütün elektrik qurğuları, daxili telefon şəbəkələri, siqnalizasiya qurğuları, havatəmizləyici qurğuları, liftləri və başqalarını başa düşmək olar.

Əgər binalar bir-birinə bir divarla birləşdirilibsə və onların daxilindəki faydalı istifadəyə yararlı kommunikasiyalar ayrı-ayrı binalara xidmət edirsə, onda həmin binalar ayrı-ayrı inventar obyekti kimi uçota alınır.

Hər hansı bir binanın xaricindəki (həyətindəki) hasarlar, saraylar, quyular və s. qurğular yalnız bir binaya xidmət edirsə, onda onlar həmin binanın üzərində bir inventar obyekti kimi uçota alınır. Əksinə həmin hissələr bir neçə binaya xidmət etdikdə isə ayrıca inventar obyekti kimi uçota alınırlar.

İdarələr öhdələrində olan əsas vəsaitlərin uçotu üzərində lazımi nəzarəti təmin etmək məqsədilə onlara inventar nömrələri tətbiq edə bilərlər (kitabxana fondundan başqa). Bu zaman onlar 8-rəqəmli göstəricidən istifadə edirlər. Bu 8-rəqəmli göstəricinin 1-ci 3 rəqəmi obyekti uçota alan subhesabın şifrini, 4-cü rəqəm həmin əsas vəsaitin qrupunu və sonuncu 4 rəqəm isə obyektin sıra nömrəsini göstərir. Hər hansı bir əsas vəsaitin qrupunu müəyyən etmək mümkün olmadıqda o zaman 4-cü rəqəm sıfır kimi göstərilir. Məsələn, inventar nömrə 01010001 belə oxunur:

010 №li Binalar subhesabı, binanın qrupu, 0001 binanın sıra nömrəsini göstərir, və ya 01630005 inventar nömrəsi belə oxunur: 016-İstehsal alətləri (ləvazimatları) və təsərrüfat inventarları subhesabını, 3-təsərrüfat inventarlarının qrupunu, 0005 - isə sıra nömrəsini göstərir.

İnventar nömrələri metal lövhələrlə obyektə bərkidilir, ya da yağlı boyalarla əsas vəsaitlərin müəyyən yerinə yazılır.

İnventar obyektləri bir neçə hissələrdən ibarət olduqda həmin obyekt üçün müəyyən edilmiş inventar nömrəsi ona aid olan bütün hissələrə yazılır,

Obyektin inventar nömrəsi həmin obyektin ömrü boyu ona aid edilir. Obyekt idarədən çıxarıldıqda (silindikdə, satıldıqda, əvəzsiz verildikdə və s.) o zaman ona aid olan inventar nömrəsi də ləğv edilir. Ləğv edilmiş inventar nömrələri yenidən istifadə edilə bilməz (ümumiyyətlə əsas vəsaitlərə inventar nömrələrinin yazılması məcburi deyil).

İcarəyə götürülmüş əsas vəsaitlərin inventar nömrələri icarəyə verən tərəfdən müəyyən edilir. İcarəyə götürülmüş əsas vəsaitlər 001 №li İcarəyə götürülmüş əsas vəsaitlər adlı balansarxası hesabda uçota alınır.

Əsas vəsaitlər əldə edildikdə 01 №li “Əsas vəsaitləri” hesabının müvafiq subhesablarının debetində və balansın Pul vəsaitləri bölməsinin müvafiq subhesablarının, yaxud Hesablaşmalar bölməsinin müvafiq subhesablarının kreditində əks etdirilir. Eyni zamanda 20 №li “Büdcə üzrə xərclər” və ya 21 №li “Sair xərclər” hesablarının müvafiq subhesablarının debetinə və 250 №li “Əsas vəsaitlərin” fondu subhesabının kreditinə yazılış edilir.

Əsas vəsaitlər istismardan çıxarıldıqda 01 №li “Əsas vəsaitlər” hesabının müvafiq subhesablarının kreditində, 250 №li Əsas vəsaitlərin fondu subhesabının və 020 №li Əsas vəsaitlərin köhnəlməsi subhesabının debetində mühasibat yazılışı ilə əks etdirilir.

Kitabxana fondunun uçotu əmlakın (qiymətlilərin) uçot kartı f.№1Q-də, yalnız məbləğ uçotu üzrə aparılır. Kitabxana fondunun dəqiq uçotu Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinin Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyi ilə razılaşdırılmış qaydada hazırladığı müvafiq təlimatı əsasında aparılır.

Əsas vəsaitlərin hərəkətinin (daxil olması, sıradan çıxması, daxili yerdəyişməsi) uçotu əmlakın (qiymətlilərin) uçot kartı f.№ 1Q-də əks etdirilir.

Əmlakın (qiymətlilərin) uçot kartı forma № 1Q bu təlimatdakı hesab planı üzrə uçota alınan bütün əmlakın uçotunun aparılması üçün nəzərdə tutulmuşdur.

Bu kart (F.№ 1Q) subhesablarda uçota alınan hər bir qiymətli üzrə açılır və hər bir subhesab üzrə qruplaşdırılır. Qruplaşdırma kartlarında məbləğ uçotu gedir, Bu kart (F.№ 1Q) qiymətli əldə edildiyi vaxt açılır və sıradan çıxdığı vaxt bağlanır. Əmlakın (qiymətlilərin) uçot kartı (f.№ 1Q) ilkin uçotda sərbəstlik yaradır və baş vermiş təsərrüfat faktlarının düzgün əks etdirilməsi üçün bir qədər düşünmək tələb edir. Uçotun xarakterindən asılı olaraq baş vermiş təsərrüfat əməliyyatları il ərzində bir karta sığmadıqda həmin adda olan qiymətliyə əlavə kart açmaq olar. Qruplaşdırılmış hər bir uçot kartından başqa bu kartın özündən birini də yekun kartı kimi açmaqla sintetik hesab üzrə baş kitabın göstəricilərini məbləğ uçotu ilə əks etdirməklə bütün əmlakın mədaxilini, məxaricini, qalığını və başqa məbləğlər üzrə göstəricilərini müəyyən etmək mümkündür,

Əmlakın (qiymətlilərin) uçot kartı forma № 1Q-ni tətbiq etməklə əmlakın anbarda, istismarda və mühasibatda uçotunu eyniləşdirmək və bu sahədə uçotun avtomatlaşdırılması işini xeyli asanlaşdırmaq mümkündür.

02.№li “Əsas vəsaitlərin köhnəlməsi (amortizasiyası)” Hesabı

02 №li Əsas vəsaitlərin köhnəlməsi (amortizasiyası) hesabı müəssisənin öz mülkiyyətində olan və uzun müddətə icarəyə götürülən əsas vəsaitlərin köhnəlməsi (amortizasiyası) həqqında məlumatları ümumiləşdirmək üçün nəzərdə tutulmuşdur.

01 iyul 1997-ci ilədək əsas vəsaitlərin tam bərpası üçün köhnəlmə (amortizasiya) keçmiş SSRİ Nazirlər Sovetinin 22 oktyabr 1990-cı il tarixli 1072 №li əmri ilə təsdiq edilmiş və Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinin 26 noyabr 1990-cı il tarixli 536 №li qərarı ilə Azərbaycan SSR-də tətbiqinə icazə verilən SSRİ Xalq Təsərrüfatında əsas fondların tam bərpasına hesablanan amortizasiya ayırmalarının vahid normaları əsasında hesablanırdı. 01 iyul. 1997-ci ildən əsas vəsaitlərə (fondlara) köhnəlmə (amortizəsiya) hesablanması qaydaları Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 71 nömrəli 3 iyul 1997-ci il tarixli qərarı ilə həyata keçirilir. Bu qərarın 2-ci bəndində deyilir: 1997-ci il iyul ayının 1-dən mülkiyyət formasından asılı olmayaraq Azərbaycan Respublikasında fəaliyyət göstərən bütün müəssisələr əsas vəsaitlərə(fondlara) köhnəlmə (amortizasiya) hesablanmasının yeni (açıq) metodunu tətbiq etsinlər: Bu metod üzrə amortizaysiya olunan əmlak və onların tam bərpası üçün illik köhnəlmə (amortizasiya) normaları aşağıdakı qaydada qruplaşdırılsın və göstərilən hədlər daxilində müəyyən edilsin:

a ) binalar və onların struktur komponentləri- 5 faizə qədər;

b) qurğular və onların struktur komponentləri- 7 faizə qədər;

v) ötürücü qurğular və onların struktur komponentləri- 9 faizə qədər;

q) maşın və avadanlıqlar - 13 faizə qədər;

d) nəqliyyat vasitələri - 15 faizə qədər;

e) istehsal alətləri (ləvazimatları) və təsərrüfat inventarları - 25 faizə qədər;

ə) torpaq sahələrinin yaxşılaşdırılması üzrə sərmayə qoyuluşları, iş heyvanları, çoxillik əkmələr və digər əsas vəsaitlər (fondlar) -25 faizə qədər;

j) qeyri-maddi aktivlər isə “Mühasibat uçotu haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununa uyğun olaraq,

Bu qərərın 5-ci bəndinə əsasən büdcə idarələri əsas vəsaitlərin (fondların) balans (ilkin) dəyərinə yalnız bu qərarda göstərilən normalar daxilində köhnəlmə (amortizasiya) hesablayırlar.

Binalara, qurğulara (tikintilərə); ötürücü qurğulara; maşın və avadanlıqlara; istehsalat alətlərinə (ləvazimatlarına) və təsərrüfat inventarlarına; işçi heyvanlara, istismar vaxtına çatmış çoxillik əkmələrə və digər köhnəlmə (amortizasiya) hesablanacaq əsas vəsaitlərə yuxarıda adı çəkilən normativlər əsasında köhnəlmə (amortizasiya) hesablanaraq 02 №li Əsas vəsaitlərin köhnəlməsi (amortizasiyası) hesabında uçota alınır.

Aşağıdakı əsas vəsaitlərə köhnəlmə (amortizasiya) hesablanmır.

nadir memarlıq və incəsənət abidəsi olan binalara və qurğulara (tikintilərə); elmi, tədris və təcrübə məqsədi üçün kabinetlərdə və laboratoriyalarda istifadə edilən avadanlıqlara, eksponatlara, nümunələrə, fəaliyyətdə olan və olmayan modellərə, maketlərə və başqa əyani vəsaitlərə; məhsuldar heyvanlara (damazlıq inəklərə, camışlara, madyanlara, dəvələrə, marallara, donuzlara, qoyunlara, keçilərə; döllük buğalara, kəllərə, ayğırlara, nərlərə, marallara, qabanlara, qoçlara, təkələrə və bunlar kimi digər məhsuldar heyvanlara); heyvanxanalarda və digər analoji müəssisələrdə olan heyvanat aləminin eksponatlarına; istismar vaxtı çatmayan çoxillik əkmələrə; kitabxana fondlarına, kinofondlara, səhnə rekvizitlərinə, muzey sərvətlərinə(eksponatlarına);

incəsənət işlərinə (bədii yaradıcılıq əsərlərinə); tam amortizasiya olunmuş əsas vəsaitlərə (fondlara), onlar istismara yaralı olduğu hallarda; anbarda olan və quraşdırılması tələb olunan (istismara verilməmiş) əsas vəsaitlərə (fondlara); müəssisənin xarici ölkələrdə olan nümayəndəlikləri, törəmə müəssisələri, şöbələri, istehsalatları, təsərrüfatları və digər bölmələri müstəqil balansa ayrıldığı üçün onların xarici ölkələrdə olan əsas vəsaitlərinə öz ölkələrində köhnəlmə (amortizasiya) hesablanmır. Həmin vəsaitlərə onların istifadə olduğu ölkələrin normativ sənədləri əsasında köhnəlmə (amortizasiya) hesablaya bilər,

Büdcə idarələrində ildə bir dəfə, ilin sonunda əsas vəsaitlərə (obyeklərə) onların ilin hansı ayında əldə edilməsindən, yaxud tikilməsindən, quraşdırılmasından asılı olmayaraq qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş normalarla tam təqvim ili üçün köhnəlmə (amortizasiya) hesablanır. Bir sözlə əsas vəsaitlərə köhnəlmə (amortizasiya) Köhnəlmə (amortizasiya) hesablanmasının yeni (açıq) metodunun tətbiqi üzrə təlimata uyğun həyata keçirilir.

Tam amortizasiya olunmuş (yəni dəyərin 100% köhnəlmə hesablanmış) əsas vəsaitlər istismara yararlı olduqları hallarda onlara köhnəlmə hesablanmır. İlin sonunda (dekabr ayının sonuncu iş günü) memorial order üzrə hesablanmış köhnəlmə məbləği 250 №li Əsas vəsaitlərin fondu subhesabının debetində və 020 №li Əsas vəsaitlərin köhnəlməsi subhesabının kreditində əks etdirilir.

Dəyərinə 100% köhnəlmə hesablanmış əsas vəsaitlər istismara yararlı olduğu halda onu sıradan çıxarmaq olmaz.

Əsas vəsaitlər ləğv edildikdə, əvəzsiz verildikdə və ya digər sıradan çıxarılma hallarında onlara hesablanmış köhnəlmə məbləği 020 №li subhesabdan azaldılır.

Əsas vəsaitlərin köhnəlməsinin analitik uçotu əmlakın (qiymətlilərin) uçot kartı f.№ 1Q-də aparılır.

BÖLMƏ 2. MATERİAL EHTİYATLARI

Bu bölmənin hesablarında istehsalat (tədris) emalatxanalarının məmulatları, yardımçı kənd təsərrüfatı (tədris) məhsulları, quraşdırılası avadanlıqlar, tikinti materialları, elmi-tədqiqat işlərində, laboratoriya sınaqlarında uzun müddət istifadə edilən materiallar, təsərrüfat müqavilələri üzrə elmi-tədqiqat işləri üçün xüsusi avadanlıqlar, cavan və kökəldilməkdə olan heyvanlar, elmi, tədris və başqa məqsədlər üçün materiallar, ərzaq məhsulları, tibbi materiallar və sarğı vəsaitləri, təsərrüfat materialları və dəftərxana ləvazimatları, yanacaq və sürtgü materialları, yemlər, taralar, yolda olan materiallar, maşın və avadanlıqlar üçün ehtiyat hissələri və sair materiallar uçota alınır.

Bütün yuxarıda göstərilənlərlə birlikdə xammallar, əsas və köməkçi materiallar. yanacaq, alınmış yarımfabrikatlar, komplektləşdirici məmulatlar, ehtiyat hissələri, məhsulların. (malların) qablaşdırılması və daşınması üçün istifadə olunan taralar və digər material ehtiyatları uçotda onların faktiki maya dəyəri üzrə əks etdirilir.

Material ehtiyatlarının faktiki maya dəyəri, malsatanların kreditə verdikləri həmin ehtiyatlar üçün faizləri, təchizat, xarici iqtisadi təşkilatlara ödənilən əlavələr (üstəliklər), komisyon haqları, mal birjaları xidmətlərinin dəyəri, gömrükxana rüsumu, kənar təşkilatların qüvvələri ilə həyata köçürülən daşınma, saxlanma xərcləri və sair xərclər də daxil olmaqla onların alınmasına çəkilən xərclərdən (əlavə dəyər vergisi çıxılmaqla) asılı olaraq müəyyən edilir.

İstehsala silinən material ehtiyatlarının faktiki maya dəyəri ehtiyatların qiymətləndirilməsinin metodlarından biri ilə (orta maya dəyəri üzrə, vaxta görə birinci alınanların maya dəyəri üzrə, vaxta görə sonuncu alınanların maya dəyəri üzrə) müəyyənləşdirilir.

Material ehtiyatları uçotunun əsas vəzifələri aşağıdakılardan ibarətdir: bütün maddi qiymətlilərin qorunmasından; hərəkətinin və düzgün istifadəsinin təminatından; ehtiyat və xərclərin təyin olunmuş normasına riayət edilməsindən; təyin olunmuş qaydada satılası istifadə olunmayan materialların vaxtında müəyyən edilməsindən; idarənin anbarında olan qalıq haqqında dəqiq məlumat alınmasından.

Maddi qiymətlilərin qorunub saxlanması və onların uçotunun düzgün təşkilini təmin etmək məqsədilə idarənin anbar uçotunu lazımi qayda ilə təmin etmək zəruridir. Maddi qiymətlilər xüsusi düzəldilmiş otaqlarda (anbarlarda) mühafizə olunmalıdır. Maddi qiymətlilərin anbarlarda yerləşdirilməsi qaydası onların qəbulu, verilməsi və inventarizasiya edilməsi üzrə əməliyyatların sürətliliyini təmin etməlidir. Maddi qiymətlilərin qəbulu, qorunması və buraxılmasına cavabdehlik idarənin rəhbərinin əmri ilə təyin edilmiş müəyyən maddi-məsul şəxsə həvalə edilir. Bu şəxslər dəyişilən və ya məzuniyyətə göndərilən zaman anbar inventarizasiya olunmalı və idarənin rəhbərinin təsdiq etdiyi qəbul-təhvil aktı tərtib olunmalıdır,

Maddi qiymətlilərin mühafizə olunduğu yerlər zəruri çəkici avadanlıqlarla, ölçü cihazları ilə, ölçü taraları və digər nəzarət aparatları ilə təmin olunmalıdır.

Materialların, malların və məhsulların analitik uçotu (anbarda və istismarda maddi-məsul şəxslərdə olanda) əmlakın (qiymətlilərin) uçot kartı f №1q-də əks etdirilir.

İdarənin (müəssisənin) bütün növ əmlakının uçotunu əmlakın (qiymətlilərin) uçot kartı f №1q-də aparmaqla uçotu xeyli sadələşdirmək mümkündür, Bu inventarizasiya zamanı işçi qruplarına xeyli kömək edir və idarənin işini asanlaşdırır.

Mühasibatlıq sistematik olaraq anbarda olan material qiymətliləri daxil olmasına və xərclənməsinə nəzarət edir, həmçinin materialların uçotu üzrə öz qeydlərini anbarın qeydləri ilə üzləşdirir.

Mədaxil üzrə materiallar və yeyinti məhsulları uçot registrlərinə ilkin sənədlərin (hesablar, aktlar və s.) əsasında yazılır. İlkin sənədlərdə material və yeyinti məhsulları kim tərəfindən daxil olmuşdur, adı, növü, miqdarı (çəkisi, qiyməti, məbləği, anbara daxil olduğu tarix, bu qiymətliləri qəbul edən maddi - məsul şəxsin imzası və başqa lazımi göstəricilər öz əksini tapmalıdır.

Malsatanın sənədlərinin göstəricilərində uyğunsuzluq olduğu hallarda (səhv olduqda, mal catışmadıqda və s.) malsatanın, alıcının və marağı olmayan təşkilatın nümayəndələrinin iştirakı ilə uç nüsxədə akt tərtib edilir və istifadəçilərə təqdim edilir. Münaqişəli hallar qüvvədə olan qanunvericilik aktları ilə tənzimlənir.

Materiallar anbardan idarə rəhbərinin təsdiq etdiyi sənədlər üzrə verilir. Materialların verilməsi üçün aşağıdakı sənədlər tələb olunur:

qiymətlilərin buraxılış tələbnaməsi f №5q təsərrüfat daxili alıcı (sex, şöbə və başqaları) tərəfindən tərtib edilir və idarə rəhbərliyinin razılığı alındıqdan sonra anbara təqdim edilir. Anbardar tələb olunan qiymətlilərin qalıqlarını anbarda yoxlayaraq, imkan daxilində alıcının tələbini ödəyən və buraxılan qiymətlinin miqdarını yazı ilə göstərir.

Qaimə f №2 Q həm təsərrüfatdaxili, həm də kənara (alıcılara və sifarişçilərə) buraxılan eyni zamanda həm təsərrüfatdaxili, həm də kənardan (malsatan və podratçıdan) daxil olan qiymətlilər üçün tərtib edilir və lazımi imzalarla təsdiq edildikdən sonra istifadəçilərə təqdim edilir.

Müalicə-profilaktik idarələrə verilən yeyinti məhsullarının, tibbi ləvazimatların və sarğı vasitələrinin hərəkətinin uçotu Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyi ilə razılaşdırılmış Azərbaycan Respublikası Səhnə Nazirliyinin təlimatı ilə müəyyən edilmiş sənədlər üzrə həyata keçirilir;

Anbar uçotunu aparan məsul şəxs hər ay Qiymətlilərin buraxılış tələbnaməsi f № 5Q və Qaimə f № 2Q ilə anbardan məxaric etdiyi əmlakı Memorial order f №4MO-da qruplaşdıraraq yekunlaşdırır və mühasibata hesabat verir. Kənardan Malsatan və podratçılardan anbara qaimə f № 2Q ilə mədaxil edilmiş qiymətliləri Memorial order f № 4MO-da qruplaşdıraraq yekunlaşdırır və mühasibata hesabat verir. Mühasib anbarın həm mədaxili, həm də məxarici üzrə memorial orderləri qəbul etdikdən sonra qiymətlilərin müvafiq subhesablarda əks olunmasının doğruluğunu və ümumiyyətlə anbar hesabatının doğruluğunu yoxlayır və təhvil alır.

Yanacaq və sürtgü materialları üzrə maddi-məsul şəxs yanacaq və sürtgü materiallarının məsarifini avtomobillərin yol vərəqələrinə əsasən hesablayır. Yanacaq və sürtgü materialları hər bir növ avtomobil üçün təyin olunmuş normalar əsasında hesablanır. Yanacaq və sürtgü materialları üzrə maddi-məsul şəxs yol vərəqələri əsasında “Yanacaq və sürtkü materiallarının məsarifi cədvəli f № 1YCM” tərtib edir və vaxtlı-vaxtında mühasibata təqdim edir.

Material və yeyinti məhsullarının hesabdan silinməsi onların alınma qiyməti ilə və ya eyni adlı material və yeyinti məhsulları müxtəlif qiymətlərə alınarsa, orta qiymətlə həyata keçirilir.

Həm boş, həm də içərisində maddi qiymətlilər olan qaytarılası və ya dəyişdiriləsi taralar (çəlləklər, bidonlar, yeşiklər, butulkalar və s.) müvafiq qrup və ya növə görə, mal satanın hesabında göstərilən qiymət üzrə uçota alınır.

Taraların uçotu, qorunması, qaytarılması, alınması, satılması, silinməsi və s. müvafiq normativ sənədlərlə tənzimlənir.

Material ehtiyatlarının uçota alınması üçün aşağıdakı hesablar təyin edilmişdir: 03 №li “Məhsullar və məmulatlar”, 04 №li “Avadanlıqlar, tikinti materialları və elmi tədqiqat işləri üçün materiallar”, 05 №li “Cavan və kökəldilməkdə olan heyvanlar, 06 №li Materiallar və ərzaq məhsulları”.

03 №li Məhsullar və məmulatlar hesabı

Bu hesabda istehsalat (tədris) emalatxanalarının məmulatları, tədris-təcrübə və yardımçı kənd təsərrüfatlarının məhsulları, həmçinin çap məhsulları uçota alınır.

03 №li “Məhsullar və məmulatlar hesabına aşağıdakı subhesablar açıla bilər”:

030 №li “İstehsalat (tədris) emalatxanalarının məmulatları”;

031 №li “Yardımçı (tədris) kənd təsərrüfatı məhsulları”.

030 №li “İstehsalat (tədris) emalatxanalarının məmulatları” subhesablar istehsalat (tədris) emalatxanalarında hazırlanmış hazır məhsullar uçota alınır. Hazır məmulatlar və çap məhsulları onların hazırlanması üçün faktiki xərclərə görə faktiki maya dəyəri üzrə uçota alınır.

Hazır məmulatlar və çap məhsulları anbarda qəbul-təhvil aktı və ya digər mədaxil sənədləri əsasında mədaxil edilir. Hazır məhsullar mədaxil edildikcə onların məbləğlərinə 030 №li subhesabın debeti və 080 №li subhesabın krediti üzrə mühasibat yazılışı verilir.

Satılmış məhsullar üzrə məbləğlər 030 №li subhesabın kreditində və 280 №li subhesabın debetində əks etdirilir.

Hazır məmulatların və çap məhsullarının analitik uçotu Əmlakın (qiymətlilərin) uçot kartı f №1Q-də aparılır.

031 №li “Yardımçı kənd təsərrüfatı məhsulları” subhesabında tədris-təcrübə və yardımçı kənd təsərrüfatlarının məhsulları uçota alınır.

Tədris-təcrübə və yardımçı kənd təsərrüfatlarının məhsulları il ərzində plan qiymətləri üzrə uçota alınır. Məhsulun mədaxili zamanı 031 №li subhesəbın debeti və 081 №li subhesabın krediti üzrə mühasibat yazılışı verilir.

Məhsulun satışı zamanı satılmış məhsulun plan maya dəyəri 031 №li subhesabın kreditindən 281 №li subhesabın debetinə silinir.

Təsərrüfatın öz ehtiyacları üçün ayrılmış məhsullar 031 №li subhesabdan 06 №li hesabın müvafiq subhesablarına silinir.

İllik hesabat kalkulyasiyalarının əsasında məhsulun plan maya dəyəri ilin sonunda faktiki maya dəyəri həcmində düzəldilir.

Əgər il ərzində kənd təsərrüfatı məhsullarının faktiki maya dəyəri plan maya dəyərindən artıq alınarsa, onda faktiki maya dəyəri ilə plan maya dəyəri arasındakı fərq məbləğinə satılmamış məhsul sahəsində 031 №li subhesabın debeti və 081 №li subhesabın krediti, satılmış məhsul sahəsində isə 281 №li subhesabın debeti və 081 №li subhesabın krediti üzrə əlavə mühasibat yazılışı verilir.

Əgər il ərzində kənd təsərrüfatı məhsullarının faktiki maya dəyəri plan maya dəyərindən aşağı alınarsa, faktiki maya dəyəri ilə plan maya dəyəri arasındakı fərq məbləğinə (qənaət edilmiş məbləğ) satılmamış məhsul sahəsində mənfi ədədlərlə (qırmızı qələmlə) 031 №li subhesabın debeti və 081 №li subhesabın krediti, satılmış məhsul sahəsində isə 281 №li subhesabın debeti və 081 №li subhesabın krediti üzrə mühasibat yazılışları verilir.

Tədris-təcrübə və yardımçı kənd təsərrüfatları məhsullarının analitik uçotu Əmlakın (qiymətlilərin) uçot kartı f №1Q-də aparılır.

04 №li Avadanlıqlar, tikinti materialları və elmi tədqiqat işləri üçün materiallar hesabı

Bu hesabda kapital qoyuluşlarına ayrılmış büdcə və digər büdcədən-kənar vəsaitlər hesabına alınan quraşdırılası avadanlıqlar, elmi-tədqiqat işlərində, laboratoriya sınaqlarında uzun müddət istifadə edilən materiallar, təsərrüfat müqavilələri üzrə elmi-tədqiqat işləri üçün xüsusi avadanlıqlar uçota alınır.

04 №li “Avadanlıqlar, tikinti materialları və elmi tədqiqatlar üçün materiallar” hesabına aşağıdakı subhesablar açıla bilər:

040 №li “Quraşdırılası avadanlıqlar”;

041 №li “Əsaslı tikinti üçün tikinti materialları”;

043 №li “Elmi tədqiqat işlərində və laborator sınaqlarında uzun müddət istifadə edilən materiallar”;

044 №li “Təsərrüfat müqavilələri üzrə elmi-tədqiqat işləri üçün xüsusi avadanlıqlar” və başqaları.

040 №li “Quraşdırılası avadanlıqlar” subhesabında quraşdırılası tikinti konstruksiyaları və detallar uçota alınır. Onlara metal, dəmir-beton və taxta konstruksiyalar; bina və qurğuların blokları və yığım elementləri; qızdırıcı, ventilyasiyaedici, sanitar - texniki sistemlər üçün avadanlıqlar (qızdırıcı qazanlar, avadanlıqlar və s.) aiddir.

Bu subhesabda həmçinin quraşdırılası xarici və vətən avadanlıqları uçota alınır. Quraşdırılası avadanlıqlara yalnız hissələri quraşdırıldıqdan və özülə, yaxud bina və. qurğuların dayağına birləşdirildikdən sonra fəaliyyət göstərə bilən avadanlıqlar, həmçinin belə avadanlıqların ehtiyat hissələri aiddir. Bu zaman avadanlıqların tərkibinə nəzarət-ölçü cihazları və ya quraşdırılası avadanlıqların tərkibinə daxil olan digər cihazlar daxil edilir. Bu subhesabda həmçinin tikinti üçün zəruri olan digər maddi qiymətlilər uçota alınır.

Bu subhesab üzrə analitik uçot Əmlakın (qiymətlilərin) uçot kartı forma №1Q-də aparılır.

041 №li “Əsaslı tikinti üçün tikinti materialları” subhesabında əsaslı tikinti üçün təyin olunmuş vəsaitlərin hesabına alınmış, tikinti-quraşdırma işlərində istifadə olunan tikinti materialları uçota alınır.

Tikinti materiallarına silikat materialları (sement, qum, çınqıl, əhəng, daş, kərpic); meşə materialları (mişar materialı, faner və s); tikinti metalı (dəmir, polad, mis təbəqələr və s); metal məmulatlar (mıx, qayka, bolt, dəmir məmulatı və s); sanitar-texniki materiallar (lülək (kran), mufta, üçlük (traynik) və s); elektrotexniki materiallar (kabel, lampa, patron, diyircəklər, məftil, sim, qoruyucu və s); kimyəvi boyaq materialları (kraska, əlif, tol və s.) və digər analoji materiallar aiddir.

Yardımçı kənd təsərrüfatında bu subhesabda bağların meyvə bağlarının, üzümlüklərin salınması üçün kapitalqoyuluşu hesabına alınmış əkin materialları uçota alınır.

Tikinti materiallarının analitik uçotu əmlakın (qiymətlilərin) uçot kartı f № 1Q-də aparılır.

043 №li “Elmi tədqiqatlarda və laboratoriya sınaqlarında uzun müddət istifadə edilən materiallar” subhesabında anbardan laboratoriya, yaxud elmi-tədqiqat institutunun digər struktur bölmələrinə, ali məktəblərə elmi-tədqiqat işləri üçün alınan, bir neçə dəfə və ya uzunmüddətli istifadə olunan materiallar, həmçinin elmi tədqiqatların obyekti olan materiallar uçota alınır.

043 №li subhesabda uçota alınan materialların nomenklaturası idarənin rəhbəri tərəfindən müəyyən edilir.

Mədəniyyət idarələrində bu subhesabda anbardan incəsənət əsərlərin, muzey qiymətlilərinin və memarlıq abidələrinin bərpası və təmiri üçün alınmış qiymətli materiallar uçota alınır.

Anbardan alınmış materiallar 043 №li subhesabın debetində, 06 №li hesabın müvafiq subhesablarının kreditində əks etdirilir.

Göstərilmiş işlərin yerinə yetirilməsi üçün anbardan alınmış materiallar idarə üzrə əmrlə təyin edilmiş maddi-məsul şəxsin cavabdehliyində saxlanılmalıdır.

İstifadə edilmiş materialların hesabdan silinməsi idarə rəhbəri tərəfindən təsdiq edilmiş aktların və ya digər sənədlərin əsasında aparılır. İstifadə olunmuş materiallar 043 №li subhesabın kreditində və 08, 20, 21 №li hesabların müvafiq subhesablarının debetində əks etdirilir.

Mühasibatlıqda 043 №li subhesabın analitik uçotu maddi-məsul şəxslər üzrə əmlakın (qiymətlilərin) uçot kartı f №1Q-də aparılır.

044 №li “Təsərrüfat müqavilələri üzrə elmi-tədqiqat işləri üçün xüsusi avadanlıqlar” subhesbında elmi-tədqiqat idarələrində və ali məktəblərdə təsərrüfat hesablı elmi-tədqiqat işlərinin yerinə yetirilməsi üçün sifarişçinin konkret mövzusu üzrə alınmış xüsusi avadanlıqlar onların elmi bölmələrə verilməsidir qədər uçota alınır.

Mövzu (müqavilə) üzrə təsərrüfat hesablı elmi-tədqiqat işlərinin yerinə yetirilməsi üçün alınmış avadanlıqlar 044 №li subhesabın debetində və 178 №li subhesabın kreditində əks etdirilir. Mövzu (müqavilə) üzrə işlərin yerİNƏ yetirilməsi üçün avadanlıqların anbardan elmi-tədqiqat bölmələrinə buraxılışı zamanı 044 №li subhesabın kreditində və 082 №li “Müqavilələr üzrə elmi-tədqiqat işlərinə məsrəflər” subhesabının debetində göstərilir və bu əşyalar 002 “Məsuliyyətli mühafizəyə qəbul edilmiş mal-material qiymətliləri” balansarxası hesabda uçota alınır.

Mövzu (müqavilə) üzrə işlər yerinə yetirildikdən sonra xüsusi avadanlıqlar sifarişçiyə qaytarılmadıqda və istifadəyə yararlı olduqda o zaman onlar mümkün istifadə qiyməti ilə qiymətləndirilir. Bu avadanlıqlar əsas vəsait kimi istifadə olunmaq üçün mədaxil edildikdə 01 №li “Əsas vəsaitlər” hesabının müvafiq subhesablarının debetində və 250 №li “Əsas vəsaitlərin fondu” subhesabının kreditində uçota alınır. Həmin avadanlıqlara köhnəlmə hesablandıqda 250 №li “Əsas vəsaitlərin fondu” subhesabının debetində və 020 №li “Əsas vəsaitlərin köhnəlməsi (amortizasiyası)” subhesabının kreditində əks etdirilir. Belə avadanlıqlar mümkün istifadə qiymətlə azqiymətli və tezköhnələn əşyalar kimi istifadə edilmək üçün mədaxil edildikdə 07 №li “Azqiymətli və tezköhnələn əşyalar” hesabının müvafiq subhesablarının debetində və 260 №li “Azqiymətli və tezköhnələn əşyaların fondu” subhesabının kreditində uçota alınır. Bu cür avadanlıqlar materiallar kimi istifadə edilmək üçün mədaxil edildikdə 06 №li “Materiallsr və ərzaq məhsulları” hesabının müvafiq subhesablarının debetində və 140 №li “Büdcədən idarə xərcləri və başqa tədbirlər üçün maliyyələşmələr üzrə hesablaşmalar” subhesabının kreditində uçota alınır. Belə avadanlıqların dəyəri 002 №li “Məsuliyyətli mühafizəyə qəbul edilmiş mal-material qiymətliləri” adlı balansarxası hesaba silinir;

044 №li subhesab üzrə analitik uçot Əmlakın (qiymətlilərin) uçot kartı f №1Q-də maddi-məsul şəxslər üzrə aparılır.

05 №li “Cavan və kökəldilməkdə olan heyvanlar” hesabı

Bu hesabda dəyərindən asılı olmayaraq bütün növ cavan və kökəldilməkdə olan heyvanlar, quşlar, ev dovşanları, xəzli heyvanlar, arı ailələri uçota alınır. Bu hesab yalnız yardımçı kənd təsərrüfatlarında tətbiq edilir.

Cavan və kökəldilməkdə olan heyvanlar alınan zaman 050 subhesabın debeti və 111, 113, 178 №li müvafiq subhesabların krediti üzrə mühasibat yazılışları verilir.

Təsərrüfatda nəsilvermə zamanı alınmış cavan heyvanlar (balalar) balalar olan günə tərtib edilmiş nəsilvermə aktı əsasında plan qiymətilə mədaxil edilərək, 050 №li subhesabın debeti və 081 №li və 400 №li (əgər yardımçı təsərrüfatda xərclərin uçotu 211 №li subhesabda aparılırsa) subhesabın krediti üzrə əks etdirilir.

Cavan və kökəldilməkdə olan heyvanlar hər ay çəkilir və aktlaşdırılır (boy artımı ilə uçotu aparılan heyvanlardan başqa). Cavan və kökəldilməkdə olan heyvanların çəki artımı faktiki maya dəyəri ilə onların əvvəlki çəkisinin üzərinə gəlir. Hesabat ayı ərzində artımın qiyməti artım vahidinin plan maya dəyəri üzrə müəyyən edilir. Boy artımı ilə uçota alınan cavan və kökəldilməkdə olan heyvanlar üzrə artımın dəyəri onların təsərrüfata daxil edildiyi gündən başlayaraq faktiki yem günləri ilə müəyyən edilir. Yəni hör bir növ və qrup cavan və kökəldilməkdə olan heyvana bir yem günündə verilən yemlərin plan məsrəflərinə uyğun hesablanaraq müəyyən edilir.

Çəki və ya boy artımı üzrə artım məbləğinə 050 №li subhesabın debeti və 081 və ya 400 №li subhesabın krediti üzrə mühasibat yazılışı verilir,

Kökəldilmə başa çatdıqda gəsilmiş heyvanların dəyəri 050 №li subhesabın kreditindən silinir. Bu zaman alınmış məhsulun dəyəri akt əsasında plan qiymətləri ilə 031 №li subhesabın debeti üzrə mədaxil edilir. Kəsilmiş heyvanlarla alınmış məhsulların dəyərləri arasındakı fərq məbləğləri 050 №li subhesabla müxabirləşdirilməklə 400 və ya 081 №li subhesablarda əks etdirilir.

Cavan və kökəldilməkdə olan heyvanların tələfatına istehsalın itkisi kimi baxılır və onların dəyəri böyüdülmüş heyvanların maya dəyərinə aid edilir. Bu itkilər hesabat ili ərzində 050 №li subhesabın kreditindən 400 və ya 081 №li subhesabın debetinə silinir.

Maddi-məsul şəxslərin günahı nəticəsində heyvanların tələfatındən təsərrüfata dəyən zərərlər qanunla müəyyən edilmiş qaydada günahkar şəxslərdən alınır.

İlin sonunda 031 №li və 050 №li subhesablarda uçota alınan heyvandarlıq məhsullarının plan maya dəyəri ilə cavan və kökəldilməkdə olan heyvanların çəki artımının faktiki dəyəri arasındakı fərq (qənaət, yaxud artıq xərc) həmin fərq məbləği həcmində düzəldilir. Məhsulların plan maya dəyəri ilə faktiki maya dəyəri arasında müəyyən edilmiş fərq məbləğləri qənaətlə olduqda 031 №li və 050 №li subhesabların debetində və 081 №li, yaxud 400 №li subhesabların kreditində adi qələmlə əks etdirilir. Müqayisə zamanı artıq xərcə yol verildiyi aşkar edildikdə isə həmin yazılış qırmızı qələmlə aparılır.

Növbəti ildə sonrakı bəsləmə və kökəldilməyə verilən cavan heyvanlar, həmçinin hesabat ilində əsas sürüyə keçirilən cavan heyvanlar faktiki maya dəyəri üzrə qiymətləndirilir.

Cavan heyvanların analitik uçotu növü və yaş qrupu üzrə, kökəldilməkdə olan heyvanların analitik uçotu isə yalnız növü üzrə (1 Q №li Əmlakın (qiymətlilərin) uçot kartında) aparılır. Uçot heyvanların diri çəkisi, artma çəkisi, artımı haqqında məlumat almağı təmin etməlidir.

06 №li “Materiallar və ərzaq məhsulları” hesabı

Bu hesabda elmi, tədris və başqa məqsədlər üçün materiallar, ərzaq məhsulları, sarğı vəsaitləri, təsərrüfat materialları və dəftərxana ləvazimatları, yanacaq və sürtgü materialları, yemlər, taralar, yolda olan materiallar, maşın və avadanlıqların ehtiyat hissələri və sair materiallar uçota alınır.

06 “Materiallar və ərzaq məhsulları” hesabına aşağıdakı subhesablar açıla bilər:

060 “Elmi, tədris və digər məqsədlər üçün materiallar” ;

061 “Ərzaq məhsulları”;

062 “Dərman və sarğı materialları”;

063 “Təsərrüfat materialları və dəftərxana ləvazimatları”;

064 “Yanacaq və sürtgü materialları”;

065 “Yem və furaj”;

066 “Tara”;

067 “Sair materiallar”;

068 “Yolda olan materiallar”;

069 “Maşın və avadanlıqların ehtiyat hissələri və başqaları”.

060 №li “Elmi, tədris və digər məqsədlər üçün materiallar subhesabında” reaktivlər və kimyəvi maddələr, şüşə və kimyəvi qablar, metallar, elektrometallar və radiometallar, fotoləvazimatlar, tədris proqramlarının, vəsaitlərinin və elmi işlərin nəşri üçün kağız, tədris və elmi tədqiqat işləri üçün təcrübə altında olan heyvanlar və digər materiallar, həmçinin protezlər üçün işlədilən qiymətli və digər metallar uçota alınır.

Protezlər üçün işlədilən qiymətli metalların uçotu Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyinin Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyi ilə razılaşdırılmış şəkildə hazırladığı təlimata uyğun aparılır.

061 №li “Ərzaq məhsulları” subhesabında idarələrin xərclər smetalarının 1, 3, 4 “Ərzaq məhsullarının” alınması yarımmaddəsində nəzərdə tutulan təxsisatlar hesabına əldə edilən ərzaq məhsulları uçota alınır.

Ərzaq məhsullarının analitik uçotu əmlakın (qiymətlilərin) uçotu kartı f № 1 Q-da aparılır.

Mühasib həmin kartdan birini yekun kartı edə bilər, yəni bütün analitik kartların bütün göstəricilərini ayrı-ayrılıqda toplayaraq yekun kartının eyni adlı göstəricilərində əks etdirə bilər. Yekun kartı özündə yalnız məbləğ uçotunu əks etdirir. Məhsullar çox müxtəlif çeşidlərdə , olduğu hallarda mühasib əlifba sırası ilə kartateka yarada bilər. Ərzaq məhsullarının da anbarda və istismarda uçotu materialların anbarda və istismarda uçotu kimi aparılır.

Ərzaq məhsullarının anbara mədaxili və anbardan məxarici ilk sənədlər əsasında memorial order f. № 3MO və memorial order f. № 4MO formalarında qruplaşdırılaraq yekunlaşdırılır və mühasibata hesabat verilir.

Bu hər bir maddi-məsul şəxs tərəfindən həyata keçirilir.

062 №li “Dərmanlar və sarğı materialları” subhesabında idarələrin (xəstəxanalarda, müalicə-profilaktik və müalicə-veterinar təşkilatlarda və digər idarələrdə) 1.3.2 Dərmanlar və sarğı ləvazimatlarının alınması yarımmaddəsində nəzərdə tutulan təxsisatlar hesabına əldə edilmiş tibbi ləvazimatlar, komponentlər, bakteriyalı preparatlar, zərdablar, vaksinlər, qan, sarğı materialları və başqa dərmanlar uçota alınır.

Mühasibatlıqda tibbi ləvazimatların və sarğı materiallarının uçotu Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyi ilə razılaşdırılmış şəkildə Azərbaycan Respublikasının müvafiq nazirlikləri tərəfindən dərc edilən təlimatlara uyğun olaraq aparılır.

063 №li “Təsərrüfat materialları və dəftərxana ləvazimatları” subhesabında idarənin cari ehtiyacları üçün istifadə olunan təsərrüfat materialları və dəftərxana ləvazimatları (elektrik lampaları, sabun, şotka və s), cari və əsaslı təmir üçün müəyyən edilmiş tikinti materialları uçota alınır. Bu subhesabda həmçinin idarənin xərclər smetasında 1.3. “Sair materialların alınması və xidmətlərin haqqının ödənilməsi (1,3.2. və 1.3.4. yarımmaddələrindən başqa) köməkçi maddəsində və 4.3. maddəsində tibbi ləvazimatlar və sarğı materiallarının alınması üçün təxsisatlar nəzərdə tutulmuşdursa, həmin təxsisatlar hesabına əldə edilən tibbi ləvazimatlar və sarğı materialları da uçota alınır.

İdarələrdə alınmış və eyni zamanda cari ehtiyaclar üçün verilmiş dəftərxana ləvazimatlarını (kağız, karandaş, mürəkkəb və s), həmçinin tibbi materiallar və hazır dərmanların (qiymətli tibbi ləvazimatlardan başqa spirt, sarğı vasitələri və s. qiymətli tibbi ləvazimatlardan başqa) ümumi məbləği 063 №li subhesabda mədaxil və məxaric sənədləri üzrə əks etdirilərək faktiki xərclərə silinə bilər. Bu qiymətlilərin əldə edilməsini və alınmasını təsdiq edən sənədlərdə bu materialları alan şəxslərin imzası olmalıdır.

Maliyyə, mühasibat, statistika, vergi və digər sahələr üzrə hesabat blankları (formaları) ilkin uçot sənədləri (ciddi hesabat blankları kimi istifadə edilən ilkin uçot sənədlərindən başqa) və bu sahələrdə istifadə edilən qanunlar, təlimatlar, qaydalar və digər hüquqi normativ sənədlər anbardan istifadəçilərə istismara verildikdə anbardan verilən məxaric sənədləri əsasında faktiki xərclərə silinərək 20 və 21 №li sintetik hesabların müvafiq subhesablarının debetində və 063 №li subhesabın kreditində əks etdirilir.

Maliyyə hesabatı kimi istifadə olunan biletlərin, qəbzlərin, talonların, putyovkaların və onlara bərabər tutulan (müəssisələrin, idarələrin, təşkilatların maliyyə-təsərrüfat fəaliyyətində əmtəə-pul dövriyyəsini özündə əks etdirən digər ilkin uçot sənədləri) digər sənədlər bu təlimatla deyil, Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyinin başqa təlimatları və qaydaları əsasında uçotda əks etdirilir.

064 №li “Yanacaq və sürtgü Materialları” subhesabında anbarlarda, həmçinin bilavasitə maddi məsul Şəxslərdə olan bütün nov yanacaqlar və sürtgü materialları (odun, kömür, torf, benzin, ağ neft, mazut sürtgü yağları və b.) uçota alınır.

065 №li “Yemlər” subhesabında mal-qara və digər heyvanlar üçün quru ot, yulaf, yem və furajın digər növləri uçota alınır.

066 №li “Taralar” subhesabında boş, həm də içərisində maddi qiymətlilər olan dolu, həmçinin qaytarılası və dəyişdiriləsi taralar (çəlləklər, bidonlar, yeşiklər şüşə qablar, butulkalar və s.) uçota alınır.

067 №li “Sair materiallar” subhesabında toxumlar, gübrələr və digər materiallar uçota alınır. Bu subhesabda həmçinin idarələrdə büdcə vəsaiti hesabına saxlanılan işçi atlar olarsa, onlardan alınan bala heyvanlar (dayçalar) uçota alınır.

Bala heyvanlar alınmış qiyməti ilə mədaxil edilərək 067 №li subhesabın debeti və 140 və ya 230 №li subhesabın krediti üzrə əks etdirilir.

068 №li “Yolda olan materiallar” subhesabında idarələr tərəfindən ödənilmiş, başqa şəhərlərdən göndərilən, lakin ayın axırında anbara daxil olmayan materiallar uçota alınır. Bu subhesabda həmçinin mərkəzi təchizat və təsərrüfat xidməti qrupunun anbarına mədaxil edilmiş və idarələr üzrə bölüşdürülməmiş materiallar uçota alınır.

Bu subhesabda əks etdirilən məbləğ tərtib edilmiş lazımi sənədlərlə, xüsusilə yolda olan materiallar - yükün daxil olmamasına təsdiq edən stansiya və ya limanın ştampı olmaqla dəmir yolu və su nəqliyyatının qaiməsi ilə; mərkəzi təchizat və təsərrüfat xidməti qrupunun anbarında olan materiallar üzrə - müvafiq sənədlərlə təsdiq edilməlidir.

069 №li “Maşın və avadanlıqların ehtiyat hissələri” subhesabında maşınların (tibbi, elektron-hesablama və s), avadanlıqların, traktorların kombaynların, nəqliyyat vasitələrinin və təmiri və köhnəlmiş hissələrinin dəyişdirilməsi üçün müəyyən olunmuş ehtiyat hissələri (motorlar, avtomobil şinləri, təkərlər də daxil olmaqla kamerlər və s.) uçota alınır.

Ehtiyat hissələrin analitik uçotu maddi-məsul şəxslər üzrə əmlakın (qiymətlilərin) uçot kartı F №. 1 Q-də aparılır. Köhnə (yararsız) ehtiyat hissələri təzəsi ilə əvəz edildikdə köhnələr hökmən anbara təhvil verilməlidir. Anbardar ilin sonunadək tullanmış köhnə (yararsız) ehtiyat hissələrini lazımi təkrar emal müəssisələrinə təhvil verməlidir.

Köhnə (yararsız) ehtiyat hissələri anbarda mədaxil qaimələri əsasında miqdar uçotu ilə uçota alınır. Mədaxil qaiməsinin bir surəti maddi-məsul şəxsə verilir. Maddi-məsul şəxs bərpa aktı ilə birlikdə həmin qaiməni mühasibata təqdim edir ki, köhnələr onun hesabından silinsin.

Alınmış materialların dəyərinə 06 №li hesabın müvafiq subhesablarının debeti və 09, 10, 11, 16, 17 №li hesabların müvafiq subhesablarının krediti üzrə mühasibat yazılışı verilir.

Məsrəf edilmiş materialların dəyəri 06 №li hesabın müvafiq subhesabının kreditində və 08, 20, 21 №li hesabların müvafiq subhesablarının debetində əks etdirilir.

Materialların məsarifi müvafiq ilkin sənədlər əsasında memorial order F4MO qruplaşdırılaraq yekunlaşdırılır və mühasibata təhvil verilir.

Nazirliklərə və Baş İdarələrə icazə verilir ki, Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyi ilə razılaşdırılmış qaydada öz spesifikalarına uyğun hazırladıqları təlimat və ya uçot siyasəti əsasında öz mühasibat uçotunu qursun və idarə etsin.

BÖLMƏ 3. AZQİYMƏTLİ VƏ TEZKÖHNƏLƏN ƏŞYALAR

Bu bölmədə anbarda və istismarda olan bütün növ azqiymətli və tezköhnələn əşyaların mövcudluğu və hərəkəti uçota alınır.

Azqiymətli və tezköhnələn əşyaların tərkibində aşağıdakılar uçota alınır:

07 №li “Azqiymətli və tezköhnələn əşyalar” hesabına aşağıdakı subhesablar açıla bilər:

a) Dəyərindən asılı olmayaraq xidmət müddəti bir ildən az olan əşyalar;

b) İstehsal (xidmət) prosesində bir dəfə iştirak edən, öz dəyərini tamamilə məhsulun (xidmətin) dəyərinə keçirən və bu prosesdə natural formasını saxlamayan sərvətlər;

v) Dəyərindən və xidmət müddətindən asılı olmayaraq əsas vəsait sayılan kənd təsərrüfatı maşınlarından, alətlərindən, mexanikləşdirilmiş tikinti alətlərindən, işçi və məhsuldar heyvanlardan başqa xidmət müddətindən asılı olmayaraq vahidinin və dəstinin dəyəri 100 manatdan (bu hədd 01.01.96-cı ildən sonra alınanlar üçündür) aşağı olan əmək əşyaları;

q) Dəyərindən və xidmət müddətindən asılı olmayaraq balıq ovu alətləri (trallar, bütün növ torlar və s);

d) Benzinmotorlu mişarlar, şaxdoğrayan maşınlar, çaylarda istifadə edilən axıtma trostları, mövsümi yollar, ağac daşıma üçün müvəqqəti asılma yollar, iki il müddətində istifadə etmək üçün meşələrdə olan müvəqqəti evlər, səyyar dartılıb aparılan qızdırıcı evlər, qazanxana məntəqələri və başqa müvəqqəti mövsümi xarakterli vəsaitlər (əmək vəsaitləri);

e) Dəyərindən asılı olmayaraq fərdi sifarişlərin, yaxud məmulatların seriyalı və kütləvi istehsalı üçün düzəldilmiş xüsusi mexanizmlər və alətlər;

ə) Vahidinin və ya dəstinin dəyərindən və xidmət müddətindən asılı olmayaraq xüsusi geyimlər, ayaqqabılar, həmçinin yataq ləvazimatları;

j) Vahidinin və ya dəstinin dəyərindən və xidmət müddətindən asılı olmayaraq müəssisələrdə işçilərə verilən xüsusi geyim formaları, səhiyyə* maarif, əhalinin sosial müdafiəsi və başqa büdcə idarələrində verilən geyimlər və ayaqqabılar;

z) Dəyəri kompleks tikinti quraşdırma işlərinin maya dəyərinə üstəlik xərclər kimi daxil edilən müvəqqəti (titulsuz) xüsusi düzəldilmiş mexanizmlər, qurğular və s. (tituldan kənar) tikintilər;

k) Dəyərindən asılı olmayaraq kirayə vermək üçün təyin edilmiş əşyalar.

07 №li “Azqiymətli və tezköhnələn əşyalar” hesabına aşağıdakı subhesablar açıla bilər:

070 №li “Anbarda olan azqiymətli və tezköhnələn əşyalar”;

071 №li “İstismarda olan azqiymətli və tezköhnələn əşyalar”;

072 №li “Anbarda olan yumşaq inventarlar (ağlar, geyimlər, ayaqqabılar və yataq ləvazimatları)”;

073 №li “İstismarda olan yumşaq inventarlar (ağlar, geyimlər, ayaqqabılar və yataq ləvazimatları) və başqaları”;

070 №li “Anbarda olan azqiymətli və tezköhnələn əşyalar” subhesabında onların dəyərindən asılı olmayaraq anbarda olan azqiymətli və tezköhnələn əşyalar uçota alınır.

Azqiymətli və tezköhnələn əşyalar onların istifadəsindən asılı olaraq 070 №li subhesabın debeti və 09, 10, 11, 16, 17 №li hesabların müvafiq subhesablarının krediti üzrə əks etdirilir. Eyni zamanda 08, 20, 21 №li hesabların müvafiq subhesablarının debeti və 260 №li subhesabın krediti üzrə mühasibat yazılışı verilir.

Vahidinin və dəstinin dəyəri əsas vəsaitlərin dəyərinin minimum həddinin limitinin (01.01.96-ci ildən 100 manat) 1/20 hissəsi daxilində olan azqiymətli və tezköhnələn əşyalar istismara buraxılarkən 070 №li subhesabın kreditinə və 260 №li subhesabın debetinə yazılır. Bu əşyaların uçotu əmlakın (qiymətlilərin) uçot şərti forma 1 Q-də hər bir maddi-məsul şəxs üzrə aparılır.

Vahidinin və dəstinin dəyəri əsas vəsaitlərin dəyərinin minimum həddinin limitinin (bu hədd 01.01.96-ci ildən 100 manat) 1/20 hissəsindən artıq olan azqiymətli və tezköhnələn əşyalar istismara buraxılarkən 071 №li subhesabın debetinə və 070 №li subhesabın kreditinə yazılır.

Anbarda olan azqiymətli və tezköhnələn əşyaların uçotu maddi-məsul şəxslər tərəfindən əmlakın (qiymətlilərin) uçot kartı forma 1 Q-də əşyaların adları və miqdarı üzrə aparılır. Bu əşyaların anbardan buraxılışı qiymətlilərin buraxılış tələbnaməsinə əsasən aparılır. Anbardan buraxılan zaman yumşaq inventarın üzərində idarənin, bölmənin adı, onların istismara verildiyi tarix göstərilməklə markalanır.

Mühasibatlıqda 070 №li subhesab üzrə analitik uçot maddi-məsul şəxslər üzrə əmlakın (qiymətlilərin) uçot kartı forma 1 Q-də əşyaların adı üzrə aparılır.

Mədaxil üzrə azqiymətli və tezköhnələn əşyalar uçot registrlərində mədaxil qaimələri əsasında əks etdirilir.

071 №li “İstismarda olan azqiymətli və tezköhnələn əşyalar” subhesabında istismarda olan azqiymətli və tezköhnələn əşyalar uçota alınır.

Azqiymətli və tezköhnələn əşyaların hesabdan silinməsi onların tam köhnəlməsi zamanı. müvafiq nazirliklər (baş idarələr) tərəfindən digər hesabdan silinmə qaydaları müəyyən edilmədikdə, idarənin rəhbəri tərəfindən təsdiq edilmiş müvafiq aktlar əsasında aparılır.

Sınmış qabların hesabdan silinməsi üçün sınmış qabların qeydiyyatı jurnalı aparılır. Jurnalda yazılışlar müvafiq maddi-məsul şəxslər tərəfindən aparılır. Daimi fəaliyyət göstərən komissiya jurnalın düzgün aparılmasına nəzarət edir və hər rüb (hər ay) idarənin rəhbəri tərəfindən təsdiq olunan sınmış qabların hesabdan silinməsi üçün akt tərtib edir.

Sıradan (istismardan) çıxmış azqiymətli və tezköhnələn əşyalar silindikcə onların məbləğləri 071 №pi subhesabın kreditində və 260 №li subhesabın debetində əks etdirilir.

071 №lı subhesab üzrə azqiymətli və tezköhnələn əşyaların analitik uçotu maddi-məsul şəxslər üzrə əmlakın (qiymətlilərin) uçot kartı forma 1Q-də aparılır.

“Mühasibat uçotu haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanunun 14-cü maddəsinə uyğun olaraq idarələrdə, müəssisələrdə, təşkilatlarda və digər təsərrüfat subyektlərində əmlakın və öhdəliklərin inventarizasiyası aparılır. İnventarizasiyanını nəticələri inzentarizasiya cədvəllərində (f. №401-də) öz əksini tapır.

Azqiymətli və tezköhnələn əşyalar istər anbarda istərsə də istismarda olduğu zaman onların analitik uçotu hör bir maddi məsul şəxs üzrə əmlakın (qiymətlilərin) uçot kartı f 1 Q-də aparılır.

Azqiymətli və tezköhnələn əşyalar da anbardan istismara verildikdə qiymətlilərin buraxılış tələbnaməsi f № 2Q (müəssisədaxili təsərrüfatlar, sexlər, şöbələr və s. təsərrüfat subyektləri) hör bir maddi-məsul şəxs tərəfindən doldurulur və müəssisə (idarə) rəhbərinin razılığı alındıqdan sonra anbara təhvil verilir. Anbardar bu tələbnamə əsasında qaimə F №5Q tərtib edir və tələb olunan əşyaları istismara buraxır. Təsərrüfat daxilində təkcə qiymətlilərin buraxılışı tələbnaməsi F №2 əsasında qaimə F №5 Q tərtib etmədən anbardan mal buraxılışına da icazə verilir. Bu zaman həmin tələbnamə 3 nüsxədə tərtib edilir (qələmlə və ya maşınlarda). Bu nüsxələrdən biri anbardarda, biri maddi-məsul şəxsdə və qalan o biri nüsxə mühasibatlıqda qalır.

072 №li “Anbarda olan yumşaq inventarlar (ağlar, geyimlər, ayaqqabılar və yataq ləvazimatları” subhesabında (səhiyyə, əhalinin sosial müdafiəsi, xalq təhsili və digər idarələrdə) uçota alınan əşyaların analitik uçotu hər bir maddi-məsul şəxslər üzrə əmlakın (qiymətlilərin) uçot kartı forma 1 Q-də əks etdirilir.

Bunları aşağıdakı kimi qruplaşdırmaq olar:

1) ağlar (köynəklər, xalatlar və s.);

2) yataq ağları və ləvazimatları (döşəklər, yastıqlar, yorğanlar, döşək ağları, yorğan üzləri, yastıq üzləri, çarpayı örtüyü, yataq kisələri və b.);

3) xüsusi geyimlər Də daxil olmaqla paltar və üst geyimləri (kostyumlar, paltolar, plaşlar, yarımkürklər, donlar, koftalar, yubkalar, gödəkçələr, şalvarlar və s.);

4) xüsusi geyimlər və daxil olmaqla ayaqqabılar (uzunboğaz çəkmələr, yüngül çəkmələr və b.);

5) idman geyimi və ayaqqabıların (kostyumlar, çəkmələr və b.).

Göstərilmiş yumşaq inventarlar idarənin rəhbəri və mühasibatlığın işçisinin iştirakı ilə anbarın müdiri tərəfindən əşyanın xarici görünüşünü pozmamaq şərtilə İdarənin adını göstərməklə yuyulmayan rənglə xüsusi ştamp vasitəsilə markalanır, əşyaların istismara verilməsi zamanı isə əlavə olaraq onların anbardan buraxılması tarixi göstərilir.

Markalama ştampları idarənin rəhbəri və ya onun müavinində saxlanılmalıdır.

Ağlar, yataq ləvazimatları, geyim və ayaqqabılar alınıb anbara mədaxil edildikcə 072 №li subhesabın debeti və 09, 10, 11, 16, 17 №li hesablarının müvafiq subhesablarının krediti üzrə əks etdirilir. Eyni zamanda 20, 21 №li hesabların müvafiq subhesablarının debeti və 260 №li subhesabın krediti üzrə mühasibat yazılışları verilir.

Mühasibatlıqda 072 №li subhesab üzrə analitik uçot maddi-məsul şəxslər üzrə əmlakın (qiymətliləri) uçot kartı forma № 1 Q-də aparılır.

Vahidinin və dəstinin dəyəri əsas vəsaitlərin dəyərinin minimum həddinin limitinin (bu hədd 01.01.96-ci ildən 100 manatdır) 1/20 hissəsi qədər azqiymətli və tezköhnələn əşyalar istismara verildikcə 072 №li subhesabın krediti və 260 №li subhesabın O debeti üzrə əks etdirilir.

Vahidinin və dəstinin dəyərİ Əsas vəsaitlərin dəyərinin minimum həddinin limitinin (bu NöDd 01.01.96-ci ildən 100 manatdır) 1/20 hissəsindən yuxarı olan İstismara verilmiş ağlar, yataq ləvazimatları, geyimlər və ayaqqabılar 073 №li subhesabın debetinə və 072 №li subhesabın kreditinə yazılır.

Ağların, yataq ləvazimatlarının, geyimlərin və ayaqqabıların uçotu qaydası nazirlik və baş idarələrin təlimatları ilə təyin edilir.

073 №li “İstismarda olan yumşaq inventarlar (ağlar, geyimlər, ayaqqabılar və yataq ləvazimatları” subhesabında istismarda olan yumşaq inventarlar (ağlar, geyimlər, ayaqqabılar, yataq ləvazimatları və digər yumşaq inventarlar) uçota alınır.

Ağların, yataq ləvazimatlarının, geyimlərin, ayaqqabıların və digər yumşaq inventarların analitik uçotu maddi-məsul şəxslər üzrə əmlakın (qiymətlilərin) uçot kartı forma № 1 Q-də aparılır.

Yumşaq inventarların (ağların, geyimlərin, ayaqqabıların və yataq ləvazimatlarının) uçotu qaydaları “nazirliklər və baş idarələr tərəfindən hazırlanaraq Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyi ilə razılaşdırılmış təlimata uyğun həyata keçirilir.

Yararsız vəziyyətə düşmüş ağlar, yataq ləvazimatları, geyimlər, ayaqqabılar və digər yumşaq inventarların hesabdan silinməsi əmlakın (qiymətlilərin) ləğvi aktı F № 3Q əsasında həyata keçirilir.

İstismardan çıxmış ağların, yataq ləvazimatlarının, geyimlərin, ayaqqabıların və digər yumşaq inventarların məbləğləri 073 №li subhesabın kreditində və 260 №li subhesabın debetində əks etdirilir.

BÖLMƏ 4. İSTEHSALAT VƏ BAŞQA MƏQSƏDLƏRƏ MƏSRƏFLƏR (XƏRCLƏR)

Bu bölmədə xüsusi vəsaitlər smetası üzrə planlaşdırılmış istehsalat (tədris) emalatxanalarının, tədris-təcrübə və yardımçı kənd təsərrüfatlarının və idarənin tabeliyində olan digər təsərrüfat subyektlərinin hazırladıqları məhsullar və məmulatlar üzrə məsrəflər, mətbəələrin çap məhsulları üzrə məsrəflər, idarə, müəssisə və təşkilatlarla bağlanmış müqavilələr üzrə yerinə yetirilən elmi-tədqiqat və konstruksiya-sınaq işləri üzrə məsrəflər, təcrübə qurğularının hazırlanması, həmçinin materialların hazırlanması və emalı üzrə məsrəflər, görülən iş və xidmətlər üzrə məsrəflər və digər istehsalata və başqa məqsədlərə məsrəflər (xərclər) uçota alınır.

Bu məsrəflərin uçota alınması üçün 08 №li “İstehsalata və başqa məqsədlərə məsrəflər” hesabı müəyyən edilmişdir.

İstehsalata məsrəflər müstəqim (birbaşa) və qeyri-müstəqim (dolayı-qaimə) xərcləri kimi iki yerə bölünür.

I. Müstəqim (birbaşa) xərclərə material xərcləri, istehsalat fəhlələrinin, elmi işçilərin və b. əmək ödənişləri üzrə xərclər, enerji xərcləri və s. aiddir.

II. Qeyri-müstəqim (dolayı-qaimə) xərclərə idarə heyətinin əmək ödənişləri üzrə məsrəflər, icarə. haqları, cari təmir və digər xərclər aiddir.

İstehsala və digər. məqsədlərə məsrəflər əsasən Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 111 saylı 16 avqust 1996-cı il tarixli qərarı ilə təsdiq edilmiş “Məhsulun (işin, xidmətin) maya dəyərinə daxil edilən xərclərin tərkibi haqqında əsasnamə”yə uyğun müəyyənləşdirilir.

Müstəqim (birbaşa) xərclər bilavasitə 08 №li “İstehsalatı və başqa məqsədlərə məsrəflər” hesabının müvafiq subhesablarında toplanır.

Qeyri-müstəqim (dolayı-qaimə) xərclər bir neçə kalkulyasiya obyektlərinin mövcudluğu zamanı əvvəlcədən 210 №li “Bölüşdürüləsi xərclər” subhesabında toplanır.

Qeyri-müstəqim (dolayı-qaimə) xərcləri bölüşdürülməsi istehsalat (tədris) emalatxanalarında və çap məhsullarının hazırlanmasında - hər ay tədris-təcrübə və yardımçı kənd təsərrüfatlarında isə - ilin sonunda həyata keçirilir. Konkret şəraitdən asılı olaraq qeyri-müstəqim qaimə xərclər istehsalat işçilərinin, elmi əməkdaşların və s. əmək haqlarına və ya artıq xərclənmiş materiallara və ya birbaşa məsrəflərin məcmusuna uyğun olaraq ayrı-ayrı məmulatlar, kənd təsərrüfatı məhsullarının növləri və ya istehsalat sahələri üzrə bölüşdürülür. Bu zaman qeyri-müstəqim qaimə xərclər 210 №li subhesabın kreditindən 08 №li hesabın müvafiq subhesablarının debetinə silinir. Qeyri-müstəqim (dolayı-qaimə) xərclərin bölüşdürülməsi qaydaları müvafiq nazirliklər və baş idarələr tərəfindən müəyyən edilir.

08 №li “İstehsala və başqa məqsədlərə məsrəflər” hesabına aşağıdakı subhesablar açıla bilər:

080 “İstehsalat (tədris) emalatxanalarının məsrəfləri (xərcləri)”;

081 “Yardımçı kənd təsərrüfatlarına (tədrisə) məsrəflər (xərclər)”;

082 ““Müqavilələr üzrə elmi-tədqiqat işlərinə məsrəflər (xərclər)”“:

083 “Təcrübə-sınaq qurğularının hazırlanmasına məsrəflər (xərclər)”;

084 “Materialların hazırlanması və yenidən emalı üzrə məsrəflər (xərclər)” və başqaları.

080 №li “İstehsalat (tədris) emalatxanalarının məsrəfləri (xərcləri)” subhesabında istehsalat (tədris) emalatxanalarında hazırlanmış məmulatlar üzrə xərclər, mətbəələrdə çap məhsulları üzrə xərclər və göstərilmiş xidmətlərə görə məsrəflər uçota alınır.

080 №li subhesabın debetində məmulatların hazırlanması, çap məhsullarının nəşri və göstərilmiş xidmətlər üzrə bütün məsrəflər uçota alınır. Hazır məmulatların, çap məhsullarının buraxılışı və onların anbara təhvili zamanı 080 №li subhesabın kreditində və 080 №li subhesabın debetində əks etdirilir.

Ödənişə təqdim edilmiş hesab-fakturalar üzrə göstərilmiş xidmətlərin faktiki maya dəyəri 280 №li subhesabın debetində və 080 №li subhesabın kreditində əks etdirilir.

080 №li subhesabın qalığı yalnız istehsalat prosesində olan məmulatlar üzrə bitməmiş istehsala məsrəflərin məbləğini əks etdirir. Bir qayda olaraq xidmətlər üzrə bitməmiş məsrəflərə əsl verilmir.

Buraxılmış məhsulun faktiki maya dəyərini müəyyənləşdirmək üçün məsrəflərin uçotunun məlumatları əsasında hesabat kalkulyasiyası tərtib edilir. Bu zaman hesabat dövrünün sonuna bitməmiş istehsala məsrəfləri çıxmaqla, verilmiş subhesab üzrə məsrəflərin ümumi məbləği buraxılmış məhsulun hər növünün vahidinin maya dəyəri müəyyənləşdirildikdən sonra hazır məmulatın növləri üzrə bölüşdürülür və beləliklə çeşidlər üzrə hər bir növ məhsulun (məmulatın) maya dəyəri müəyyən edilir.

Məsrəflərin analitik uçotu məmulatların növü və xərc maddələri üzrə aparılır.

081 №li “Yardımçı kənd təsərrüfatlarına (tədrisə) məsrəflər (xərclər)” subhesabında tədris-təcrübə yardımçı kənd təsərrüfatlarında məsrəflər uçota alınır. Məsrəflər təsərrüfatın sahələri (heyvandarlıq və əkinçilik) və onların işləri üzrə ayrı-ayrılıqda uçota alınır. Zəruri hallarda uçot ayrı-ayrı mədəni bitki üzrə (taxıl, tərəvəz, kartof və s.) təşkil edilə bilər. Heyvandarlıqda məsrəflər iribuynuzlu heyvanlar, qoyunçuluq, donuzçuluq və s, üzrə ayrılıqda uçota alınır.

İstehsalatın bütün məsrəfləri, həmçinin cavan heyvanların tələfatından dəyən itkilər 081 №li subhesabın debetinə aid edilir.

İl ərzində kənd təsərrüfatında məhsulların plan maya dəyəri (031 №li subhesab debetləşdirilməklə), həmçinin cavan heyvanların çəki və boy artımlarının plan maya dəyəri (050 №li subhesab debetləşdirilməklə) 081 №li subhesabın kreditinə aid edilir. İlin axırında 081 №li subhesabın kreditindən məhsulların plan maya dəyəri ilə faktiki maya dəyəri arasındakı fərq silinir. Bu fərqin bir hissəsi - satılmamış məhsullar üzrə 031 və 050 №li subhesabların debetinə və 081 №li subhesabın kreditinə yazılır. Satılmış məhsullar üzrə qalan hissə isə 281 №li subhesabın debetinə və 081 №li subhesabın kreditinə yazılır. Bu zaman artıq xərc müsbət ədədlərlə (adi rənglə), qənaət isə mənfi ədədlərlə (qırmızı rənglə) göstərilir,

Kənd təsərrüfatı Məhsullarının maya dəyərinin kalkulyasiya obyektləri müxtəlif mədəni bitkilər və heyvandarlığın əsas məhsullarının müxtəlif növləri hesab edilir.

Məhsulun faktiki maya dəyərini müəyyənləşdirmək üçün ilin sonunda kalkulyasiya hesabatı tərtib edilir. Tərkibində əkinçilik və heyvandarlıq sahələri olan yardımçı kənd təsərrüfatları üzrə əvvəl əkinçilik məhsullarının sonra isə heyvandarlıq məhsullarının maya dəyərinin kalkulyasının hesabatı tərtib edilir,

Əkinçilik məhsullarının maya dəyərinin kalkulyasiyasının hesabatının tərtibi zamanı məsrəfin ümumi məbləğindən hör mədəni bitkilər üzrə kələn ilin məhsulunun hesabına aparılmış məsrəflər (payız səpini, payız şumu, giləmeyvəliklər və üzümlüklər üzrə xərclər) ayrılır. Bu məsrəflər bitməmiş istehsal kimi 081 №li subhesab üzrə gələn ilə keçir. Məsrəfin digər qalan məbləği hər mədəni bitkinin (arpa, buğda və s), həmçinin əlavə məhsulun faktiki maya dəyəri müəyyənləşdirildikdən sonra mədəni bitkilər üzrə bölüşdürülür.

Əkinçilik və heyvandarlıq məhsullarının vahidinin faktiki maya dəyəri faktiki məsrəfin ümumi məbləğinin əkinçilik və ya hevandarlıqdan alınmış məhsulun miqdarına bölmək yolu ilə müəyyənləşdirilir.

Kartof, tərəvəz, dənli və digər mədəni bitkilərin (ötən illərin xərcləri də daxil olmaqla) yetişdirilməsi ilə bağlı məsrəfin ümumi məbləği ayrı-ayrı dənli bitkilər üzrə bu məhsulun buraxılış qiymətləri və ya plan maya dəyərinə uyğun olaraq bölüşdürülür.

Məsrəflərin analitİk uçotu çoxqraflı kartalarda kənd təsərrüfatının hər mədəni bitkisinin və ya hər heyvan qrupu üzrə aparılır.

082 №li “Müqavilələr üzrə elmi-tədqiqat işlərinə məsrəflər (xərclər)” subhesabında idarə, müəssisə və təşkilatlarla bağlanmış müqavilələr üzrə elmi-tədqiqat və konstruksiya işlərinin yerinə yetirilməsi üzrə məsrəflər uçota alınır.

Müqavilələr bağlanarkən mövzunun (işin) yerinə yetirilməsi ilə bağlı bütün xərclər, həmçinin İşin aparılması üçün zəruri olan xüsusi avadanlıqların alınması üçün Məsrəflər işin dəyərinə aid edilir. Təsərrüfat müqaviləli elmi-tədqiqat və konstruksiya işlərinin yerinə yetirilməsi üçün alınmıŞ xüsusi avadanlıqlar bitməmiş istehsalatın məsrəflərinin tərkibində (082 №li subhesabın debeti üzrə) uçota alınır.

Elmi-tədqiqat işlərinin yerinə yetirilməsi üzrə bütün məsrəflər 082 №li subhesabın kreditində 082 №li subhesab üzrə qalıq ilin sonunda başa çatmamış işlər üzrə ola bilər.

Yerinə yetirilmiş və sifarişçilərə təhvil verilmiş elmi-tədqiqat işlərinin faktiki dəyəri 080 №li subhesabın kreditindən 282 №li subhesabın debetinə silinir.

Elmi-tədqiqat və konstruksiya işləri üzrə məsrəflərin analitik uçotu çoxqraflı kartalarda mövzular və xərc maddələri üzrə aparılır. Kartların başlığında mövzunun tam adlı, nömrəsi, şifrəsi, yerinə yetirilmə müddəti və s. göstərilir.

083 №li “Təcrübə-sınaq qurğularının hazırlanması üzrə məsrəflər (xərclər) subhesabında büdcə işləri üzrə elmi-tədqiqat işlərinin aparılması üçün müxtəlif təcrübə-sınaq qurğularının (qurğular, maşın və cihaz nümunələri, təcrübələr üçün stendlər və s.) hazırlanmasına məsrəflər uçota alınır. Bu qurğuların hazırlanması ilə bağlı məsrəflər 083 №li subhesabın debetinə aid edilməklə 01, 04, 06, 07 №li hesabların müvafiq subhesablarının kreditlərində əks etdirilir. İdarənin rəhbəri tərəfindən təsdiq edilmiş akta uyğun olaraq qəbul edilmiş eksperimental qurğuların hazırlanması üzrə faktikİ Məsrəflər 083 №li subhesabın kreditində əks etdirilir, hazırlanmış eksperimental qurğular 013 №li və 071 №li müvafiq subhesablara mədaxil edilir. Əgər iş başa çatdıqdan sonra qurğu mədaxil edilmirsə, sökülərsə, o zaman akt tərtib edilir və sökülmədən alınmış materiallar, cihazlar, qurğular və s. mümkün istifadə qiyməti üzrə mədaxil edilir.

Eksperimental qurğuların hazırlanması üzrə analitik uçot çoxqraflı kartalarda hər eksperimental qurğu üzrə aparılır.

084 №li “Materialların hazırlanması və yenidən emalı üzrə məsrəflər (xərclər)” subhesabında materialların təsərrüfat üsulu ilə (paltarların tikilməsi, yanacağın tədarükü, tərəvəzin hazırlanması və s.) hazırlanması və yenidən emalı üzrə əməliyyatlar uçota alınır. Bu subhesabda hazırlanmış və yenidən emal edilmiş materialların maya dəyəri göstərilir. Materialların hazırlanması və yenidən emalı ilə əlaqədar bütün xərclər (həmçinin daşınma, saxlanılma və s. üzrə xərclər) 084 №li subhesabın debetinə aid edilir.

Bu və ya digər material növünün hazırlanması və ya yenidən emalı başa çatdırıldıqdan sonra alınan yeni qiymətlilər üzrə məsrəflər aktla müəyyənləşdirilir və müvafiq şəxslər tərəfindən imzalanır. Akt idarənin rəhbəri tərəfindən təsdiq edilir və müvafiq hesablar üzrə alınmış material qiymətlilərinin mədaxili və ya hesabdan silinməsi üçün əsas sayılır.

Hazırlanmış və yenidən emal edilmiş materialların analitik uçotu çoxqraflı kartalarda onların hər bir növü üzrə aparılır.

BÖLMƏ 5. PUL VƏSAİTLƏRİ

Bu bölmənin hesablarında idarələrdə və mərkəzi mühasibatlıqlarda idarələrin xərcləri üçün alınmış kreditlər, həmçinin kassa və bank hesablarında olan pul vəsaitlərinin hərəkəti, akkreditivlər, limitləşdirilmiş çek kitabları, maliyyə qoyuluşları yolda olan pul vəsaitləri və digər pul sənədləri uçota alınır.

Büdcə vəsaiti hesabına idarələrin və tədbirlərin maliyyələşdirilməsi və istifadəsi müəyyən edilmiş qaydada dəyişikliklər nəzərə alınmaqla təsdiq edilmiş illik smeta xərclərinin rüblük bölgüsü üzrə təyinatına ciddi nəzarət etməklə həyata keçirilir (əgər maliyyələşmənin başqa qaydaları nəzərdə tutulmayıbsa).

09 №li “Respublika büdcəsi üzrə cari hesab” hesabı

Bu hesabda respublika büdcəsindən maliyyələşən idarələrin pul vəsaitlərinin hərəkəti uçota alınır. Nazirlik və baş idarələrin, eləcə də tabeçiliklərində olan idarələrin saxlanılmasına büdcədən ayrılan təxsisatlar 0401002, 0401003 formalı ödəmə tapşırıqları ilə həyata keçirilir. Baş təxsisat sərəncamçıları tərəfindən ödəmə tapşırıqlarına əsasən büdcə vəsaitləri tabeliklərində olan təşkilatların bank müəssisələrində açılan cari büdcə hesablarına köçürülür (xəzinədarlıq tətbiq edilən sahələrdə xəzinədarlığın təlimatına uyğun).

Hesabat ayından sonra planlı xərclərin maliyyələşməsi zamanı nazirlik və baş idarələr tərəfindən faktiki sərf edilmiş vəsaitlər barədə aylıq hesabatların məlumatları nəzərə alınır.

Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyi nazirlik və baş idarələrə, zəruri hallarda isə idarələrə vaxtlı-vaxtında pul vəsaitlərinin ayrılmasını, eləcə də onların təyinatı üzrə düzgün istifadəsini yoxlayır. Azərbaycan Respublikasının Bankları və xəzinədarlıq sistemi büdcə vəsaitlərinin uçotu üçün açılmış cari hesablar üzrə büdcə vəsaitlərinin vaxtlı-vaxtında, düzgün təyinatı üzrə köçürülməsinə cavabdehlik daşıyırlar.

09 №li hesab üzrə qalıq bank müəssisələrinin cari hesablarındakı təxsisat qalıqlarına uyğun gəlməlidir. Cari büdcə hesabları üzrə yazılışların düzgünlüyünü yoxlamaq üçün bank müəssisələri tərəfindən idarələrə və mərkəzləşdirilmiş mühasibatlıqlara ayın axırıncı iş gününə şəxsi hesabdan çıxarış və ona əlavə edilmiş sənədlər təqdim edilir. Beləliklə düzgün üzləşmə arayışı tərtib edilərək kredit sərəncamçıları tərəfindən təsdiq edilir və vaxtında banka təqdim edilir (xəzinədarlıq tətbiq edilən sahələrdə xəzinədarlığın təlimatlarına uyğun).

İdarələrin cari büdcə hesablarında vəsaitlərin hərəkəti üzrə əməliyyatların uçotu memorial order № 2-də aparılır. İdarəyə bir neçə cari büdcə hesabı açıldığı hallarda memorial orderlərə 2-a, 2-b 2-v, 2-q nömrələri verilməklə hər bir büdcə hesabı üzrə ayrıca olaraq tərtib edilir (xəzinədarlıq tətbiq edilən sahələrdə xəzinədarlığın təlimatlarına uyğun).

Alınmış vəsaitlərin analitik uçotu 1 BM №li “Büdcədən maliyyələşmə kitabında” maddələr üzrə aparılır. Bu həm kassa xərclərinin (kassa. xərcləri dedikdə və ya xəzinədarlıq tərəfindən cari büdcə hesablarından nağd, eləcə də nağdsız ödəniş yolu ilə verilmiş bütü məbləğlər nəzərdə tutulur), həm də faktiki xərclərin bölmələr və maddələr üzrə analitik uçotu aparılır.

İdarənin bir neçə cari büdcə hesabı olduğu hallarda pul vəsaitlərinin, kassa və faktiki xərcləri hərəkətinin uçotu hər bir hesab üzrə ayrı-ayrılıqda aparılır.

09 “Respublika büdcəsi üzrə cari hesab” hesabına aşağıdakı subhesablar açıla bilər:

090 “Tabeçiliyindəki təşkilatlara və başqa tədbirlərə köçürmək üçün respublika büdcəsinin idarə xərcləri üzrə cari hesabı”

093 “Kapital qoyuluşu üzrə respublika büdcəsinin cari hesabı”

096 “Başqa (sair) büdcələr hesabına cari hesab” və başqaları.

Bu subhesabların debetinə kassa xərclərinin bərpasına yönəldilən alınmış vəsaitlər üzrə məbləğlər, kreditinə isə müvafiq məqsədlərə xərclənmiş büdcə vəsaitləri və qaytarılmış vəsaitlərin məbləği yazılır.

Baş təxsisat sərəncamçılarından alınmış vəsaitlərin məbləğinə 090, 093 və 096 №li subhesabların debeti və 23, 14 №li hesabların müvafiq subhesablarının krediti üzrə mühasibat yazılışı verilir.

Kassa xərclərinin bərpası üçün daxil olmuş məbləğlər 090, 093, 096 №li subhesabların debetinə və kassa, hesablaşmalar, təhtəlhesab şəxslər və s. hesabların müvafiq subhesablarının kreditinə yazılır. Çek və ödəmə tapşırığı üzrə götürülmüş vəsaitlərin məbləği 090, 093 və 096 №li subhesabların kreditində və kassa, hesablaşmalar, material və s. hesabların müvafiq subhesablarının debetində əks etdirilir. Baş təxsisatçılar tərəfindən maliyyələşmələr geri çağırıldıqda 090, 093 və 096 №li subhesabların krediti üzrə və 23 və ]a 14 №li hesabların müvafiq subhesablarının debeti üzrə mühasibat yazılışı verilir,

090 №li “Tabeçiliyindəki təşkilatlara və başqa tədbirlərə köçürmək üçün respublika büdcəsinin idarə-xərcləri üzrə cari hesabı” subhesabında nazirlik, baş idarə, idarə və mərkəzi mühasibatlıqlarIn mərkəzi aparatının saxlanması və mərkəzləşdirilmiş tədbirlər üzrə xərclər üçün tabe müəssisələrə keçirilən və orada istifadə edilən vəsaitlər uçota alınır.

093 №li “Kapital qoyuluşu üzrə respublika büdcəsinin cari hesabı” subhesabında kapital qoyuluşlarının və digər tədbirlərin (əgər kapital qoyuluşlarının uçotu xərc smetasının yerinə yetirilməsi üzrə vahid balansda həyata keçirilərsə) maliyyələşdirilməsi məqsədilə büdcə vəsaitlərinin hərəkəti uçota alınır.

096 №li “Başqa (sair) büdcələr hesabına cari hesab” subhesabında digər büdcələr hesabına maliyyələşdirilən xərclər üçün idarənin aldığı vəsaitlərin hərəkəti uçota alınır.

10 №li Yerli büdcələr üzrə cari hesab hesabı

Bu hesabda Naxçıvan Muxtar respublikasının büdcəsindən və yerli büdcələrdən maliyyələşən müəssisələrin, eləcə də kənd, qəsəbə və şəhər (rayon tabeçiliyində olan şəhərlərin) büdcələrinin cari hesablarında olan pul vəsaitləri uçota alınır.

Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyi və maliyyə orqanları tərəfindən büdcədə nəzərdə tutulan təxsisat həcmində pul vəsaitləri müəyyən olunmuş qaydada sonradan edilən dəyişikliklər nəzərə alınmaqla baş təxsisat sərəncamçılarının cari büdcə vəsaitləri hesablarına köçürülür (xəzinədarlıq-tətbiq edilən sahələrdə xəzinədarlığın təlimatlarına

Bank müəssisələrində baş təxsisat sərəncamçılarına Naxçıvan Muxtar Respublikasının büdcəsi və yerli büdcələr üzrə ayrı-ayrılıqda cari hesablar açılır (xəzinədarlıq tətbiq edilən sahələrdə xəzinədarlığın təlimatlarına uyğun):

a) müəssisənin xərclərinə;

b) mərkəzi mühasibatlıqlar tərəfindən xidmət göstərilən idarələrin xərclərinə, eləcə də mərkəzi mühasibatlıqların saxlanmasına, nazirlik və baş idarələrin tabeçiliyində olan təşkilatların saxlanmasına; mərkəzləşdirilmiş tədbirlər üzrə xərclərə;

v) kapital qoyuluşlarının maliyyələşdirilməsinə.

Baş təxsisat sərəncamçıları tabeçiliklərində olan idarələrə 0401002, 0401003 №li ödəniş tapşırığı ilə pul vəsaitlərinin köçürülməsini həyata keçirirlər. Vəsaitlərin qaytarılması həmin formalı ödəniş tapşırıqlarına əsasən həyata keçirilir.

İdarələr tərəfindən aşağıdakı cari hesablar açılır:

a) müəssisənin xərclərinə;

b) kapital qoyuluşlarının maliyyələşdirilməsinə.

Müəssisələrin cari hesablarından vəsaitlərin köçürülməsi bu hesablarda olan qalıqlar həcmində həyata keçirilir.

10 №li hesab üzrə qalıq bank müəssisələrində olan cari hesablardakı qalığa uyğun gəlməlidir. Cari hesablar üzrə yazılışların düzgünlüyünü yoxlamaq üçün bank, şəxsi hesablar üzrə bank çıxarışları və onlara əlavə edilmiş sənədləri müəssisə ilə razılaşdırılmış müddətdə (ayı son iş günündən gec olmayaraq) onlara verir və ya göndərir. Müəssisələr isə qalıqların düzgünlüyünü üzləşmə arayışı ilə təsdiq edib banka qaytarırlar (xəzinədarlıq tətbiq edilən sahələrdə xəzinədarlığın təlimatlarına uyğun).

Müəssisənin cari hesablarında ilin axırına qalan vəsaitlərin qalığı hesablardan silinməyərək yeni hesabat ilinə keçirilir (əgər qanunvericilikdə başqa hallar nəzərdə tutulmayıbsa, növbəti maliyyələşmə zamanı bu qalıqlar nəzərə alınır).

İdarələrin cari büdcə hesablarında vəsaitlərin hərəkəti üzrə əməliyyatları uçotu memorial order № 2-də aparılır. İdarəyə bir neçə cari büdcə hesabı açıldığı hallarda memorial orderlərə 2-a, 2-6, 2-v, 2-q nömrələri verilməklə hər bir büdcə hesabı üzrə ayrıca olaraq tərtib edilir (xəzinədarlıq tətbiq edilən sahələrdə xəzinədarlığın təlimatlarına uyğun).

Alınmış vəsaitlərin analitik uçotu 1 BM №li “Büdcədən maliyyələşmə kitabında” maddələr üzrə aparılır. Bu həm kassa xərclərinin (kassa xərcləri dedikdə bank idarələri və ya xəzinədarlıq tərəfindən cari büdcə hesablarından nağd, eləcə də nəğdsız ödəniş yolu ilə verilmiş bütün məbləğlər nəzərdə tutulur), həm də faktiki xərclərin bölmələr və maddələr üzrə analitik uçotu aparılır.

Mərkəzi mühasibatlıqlar xidmət etdikləri. xüsusi smetaya malik büdcə idarələrində təxsisatların istifadəsinə operativ nəzarət etmək məqsədilə hər bir idarə üzrə, eləcə də ayrı-ayrı smeta maddələri üzrə kassa xərclərinə nəzarət vərəqələri apara bilər.

10 №li “Yerli büdcə lor üzrə cari hesab” hesabına aşağıdakı subhesablar açıla bilər:

100 “İdarə xərcləri üçün cari hesab”

101 “Tabeçiliyindəki təşkilatlara və başqa tədbirlərə köçürmək üçün cari hesab”

103 “Kapital qoyuluşlarının cari hesabı”

105 “Yerli büdcələr hesabına pensiya və müavinətlərin ödənilməsi üçün cari hesab”

107 “Kənd, qəsəbə və rayon tabeliyindəki şəhər büdcələri üzrə cari hesab”

108 “Kənd, qəsəbə və rayon tabeliyindəki şəhər büdcə lori hesabına kapital qoyuluşunun maliyyələşdirilməsi üzrə cari hesab”

Müəssisələrin cari hesabına maliyyələşmə daxil olarkən müvafiq olaraq 100, 101, 103 №li subhesabların debetinə, 230, 140, 143 №li subhesabların kreditinə mühasibat yazılışı verilir.

Baş təxsisat sərəncamçıları tabeliklərində olan kredit sərəncamçılarına vəsait köçürülərkən müvafiq olaraq 101, 103 №li subhesabların kreditinə, 140 və 143 №li subhesabların debetinə mühasibat yazılışı verilir.

İlkin sənədlər əsasında pul vəsaitləri istifadə edilərkən müvafiq cari hesabların kreditinə və müvafiq olaraq xərc” material, hesablaşma, kassa və s. hesabların debetinə mühasibat yazılışı verilir.

Kassa xərclərinin bərpası üçün pul vəsaitləri daxil olarkən 10 №li hesabın müvafiq subhesablarının debetinə və 12, 16, 17 №li hesabların müvafiq subhesablarının kreditinə mühasibat yazılışı verilir.

100 №li “İdarə xərcləri üçün cari hesab” subhesabında baş kredit sərəncamçılarının idarəsinin saxlanması üçün onların sərəncamına verilmiş vəsaitlərinin hərəkəti uçota alınır.

101 №li “Tabeçiliyindəki təşkilatlara və başqa tədbirlərə köçürmək üçün cari hesab” subhesabında mərkəzi mühasibatlığın xərcləri və onların xidmət göstərdiyi müəssisələrin saxlanması üçün, həmçinin mərkəzləşdirilmiş tədbirlər üzrə xərclər üçün tabeçiliyindəki təşkilatlara köçürülmək məqsədilə baş təxsisat sərəncamçısına daxil olan büdcənin pul vəsaitlərinin hərəkəti uçota alınır.

103 №li “Kapital qoyuluşunun maliyyələşdirilməsi üzrə cari hesab” subhesabında kapital qoyuluşunun maliyyələşməsinə ayrılan vəsaitlərin hərəkəti uçota alınır.

105 №li “Yerli büdcələr hesabına pensiya və müavinətlərin ödənilməsi üzrə cari hesab” subhesabında müavinət və pensiya ödənişləri üzrə xərclər üçün şəhər və rayon əhalinin sosial müdafiəsi mərkəzlərinin öz baş idarələrindən respublika, muxtar respublika və Yerli büdcələr hesabına aldıqları pul vəsaitlərinin hərəkəti uçota alınır.

107 №li “Kənd, qəsəbə və rayon tabeçiliyindəki şəhər büdcələri üzrə cari hesab” subhesabında bank idarələrinin cari hesablarında olan kənd, qəsəbə və rayon tabeçiliyindəki şəhər büdcələrinin vəsaitləri uçota alınır.

108 №li “Kənd qəsəbə və rayon tabeçiliyindəki şəhər büdcələri hesabına kapital qoyuluşunun maliyyələşməsi üzrə cari hesab” subhesabında kapital qoyuluşları üzrə xərclərin ödənilməsi üçün bank müəssisələrindəki cari hesaba köçürülmüş kənd, qəsəbə və rayon tabeçiliyindəki şəhər büdcələrinin vəsaitləri uçota alınır (xəzinədarlıq tətbiq edilən sahələrdə xəzinədarlığı təlimatlarına uyğun).

11 №li “Büdcədənkənar vəsaitlər üzrə cari hesab hesabı”

hesabı

Büdcədən maliyyələşən idarələr büdcə vəsaitlərindən başqa büdcədənkənar vəsaitlərə də malik ola bilərlər. Büdcədənkənar vəsaitlər eyni zamanda büdcə vəsaitləri olduqları bank idarələrinin ayrı-ayrı cari hesablarında saxlanılır. İdarəyə xüsusi vəsaitlərin bütün növləri üçün bir cari hesab, bütün növ tapşırıqlar üçün bir “Tapşırıqlar üzrə məbləğlər” cari hesabı və digər büdcədənkənar vəsaitlər üzrə bir cari hesab açılır. Mühasibat uçotunun mərkəzləşdirildiyi hallarda bütün xidmət göstərilək idarələrə xüsusi vəsaitlərin uçotu üçün, tapşırıqlar üzrə məbləğlər və digər büdcədənkənar vəsaitlərin uçotu üçün bir cari hesab açılır.

Yeni təsərrüfatçılıq şəraitinə keçmiş idarələrə xidmət göstərən mərkəzi mühasibatlıqları olan idarəetmə orqanlarında və mühasibat uçotunu sərbəst təşkil edən digər idarələrdə cari büdcə hesablarından başqa hesablaşma hesabı açılır və bu hesabda büdcə vəsaitləri, eləcə də təşkilatlara və əhaliyə göstərilmiş pullu xidmətlər və digər mədaxil-mallar uçota alınır.

Bank müəssisələri büdcədənkənar vəsaitlər üzrə cari hesabdan, hesablaşma və valyuta hesablarından çıxarışları qüvvədə olan qaydalara uyğun olaraq razılaşdırılmış müddətlərdə, hesab üzrə hərəkət olan ayın axırıncı iş günündən gec olmayaraq hesabın sahibinə təqdim edir.

11 №li “Büdcədənkənar vəsaitlər üzrə cari hesab” hesabına aşağıdakı subhesablar açıla bilər:

110 “Tapşırıqlar üzrə məbləğinin cari hesabı”

111 Xüsusi vəsaitlər üzrə cari hesab”

112 “Sair büdcədənkənar vəsaitlər üzrə cari hesab”

113 “Hesablaşma hesabı”

114 “Büdcədənkənar fondlar üzrə hesab”

115 “Sosial Müdafiə Fondunun vəsaitləri hesabın pensiya və posobiyaların (müavinətlərin) ödənilməsi üzrə cari hesab”

118 “Valyuta Hesabı”

110 №li “Tapşırıqlar üzrə məbləğlərin cari hesabı” subhesabında idarənin digər idarə və təşkilatlardan tapşırıqların yerinə yetirilməsi üçün: (tədris müəssisələrində təhsilini bitirdikdən sonra iş yerinə təyinat almış gənc mütəxəssislərlə hesablaşmalar, tikinti, mütəxəssisə, kolxoz və sovxozun tədris müəssisələrinə göndərdiyi tələbə və şagirdlərin təqaüdünün ödənilməsi, qiyabi təhsil alan tələbələrə metodiki ədəbiyyat və dərs ləvazimatlarının alınması üçün, mərkəzləşdirilmiş qaydada mühasibat uçotu və hesabatı üzrə sənədlərin (blankların əldə edilməsi üçün) alınmış vəsaitlər uçota alınır. Bu subhesabda həmçinin aşağıdakı daxilolmalar uçota alınır:

- idarə və təşkilatların işçilərinə müəyyən olunmuş qaydada mükafatların ödənilməsi və birdəfəlik yardım göstərilməsi üçün nazirlik və baş idarələrin, həmçinin büdcə idarələrinin cari hesabına daxil olan vəsaitlər;

- qüvvədə olan qanunvericiliyə görə idarə və təşkilatların işçilərinin mükafatlandırılması fondunun yaradılması üçün büdcədən maliyyələşən elmi-tədqiqat müəssisələrinin cari hesablarına daxil olan vəsaitlər;

- qara və əlvan dəmir qırıntısı toplanması, digər növ təkrar emaldan olan xammalın, baramanın və yeyinti tullantısının toplanmasına görə idarələrin (şöbələrin) cari hesablarına daxil olan vəsaitlər;

- şagirdlərin müəssisə və təşkilatlarda qazandıqları və şagird kollektivinin qərarı ilə mərkəzi mühasibatlıqların və mühasibat uçotu mərkəzləşdirilməyən ayrı-ayrı məktəblərin cari hesablarına köçürülmüş vəsaitlər;

- xalq təhsili şöbələrinin (idarələrinin) cari hesabına məktəblərin saxlanması üçün rayon (şəhər) maliyyə orqanları (şöbələri) tərəfindən köçürülən, büdcə üzrə xərclərdən qənaət hesabına daxil olmuş vəsaitlər və müəssisələr, kolxozlar” sovxozlar, həmkarlar təşkilatları və digər təşkilatlar tərəfindən hamiliyə götürülmüş ümumtəhsil məktəblərinin dərslik fondunun yaradılmasına ayırdıqları vəsaitlər;

- yeni təsərrüfatçılıq şəraitinə keçirilməmiş büdcə idarələrinin sərəncamında qalan və fəaliyyət göstəricilərinin yerinə yetirilməsi şəraitində sosial və istehsal ehtiyaclarına yönəldilən smeta üzrə qənaət məbləğləri.

Müəssisənin sərəncamında qalan smeta üzrə qənaət məbləğləri 110 №li subhesabın debetində, 240 və 246 №li subhesabların kreditində uçota alınır.

- Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyinin ayrı-ayrı göstərişləri ilə nəzərdə tutulmuş digər daxilolmalar.

Müəssisə, tikinti, kolxoz və sovxozlar tərəfindən tədris müəssisələrinə göndərilən tələbə və şagirdlərin təqaüdünün ödənilməsi üçün, həmçinin gənc mütəxəssislərlə Hesablaşmalar üçün baş təşkilatın razılığı ilə bank idarələrində ali və orta ixtisas tədris müəssisələri tərəfindən “Tapşırıqlar üzrə məbləğlər” cari hesabı açılır (xəzinədarlıq tətbiq edilən sahələrdə xəzinədarlığın təlimatlarına uyğun).

İdarənin ərizəsinə əsasın mühüm işlərin yerinə yetirilməsinə görə idarə işçilərinə mükafat ödənilməsi və birdəfəlik yardım göstərilməsinə görə, elmi-tədqiqat işləri üzrə fond yaradılması və mükafat ödənilməsi üçün daxil olmuş vəsaitlərə görə “Tapşırıqlar üzrə məbləğlər” cari hesabı açılır. Ərizədə hökumətin müvafiq qərarına və ya mükafatlandırma haqqında qüvvədə olan əsasnaməyə istinad edilir.

Tapşırıqların yerinə yetirilməsi üçün, eləcə də qara və əlvan metal qırıntısının toplanması, digər növ təkrar emala yararlı olan xammalın toplanması və təhvil verilməsi, şagirdlərin qazandıqları vəsait hesabına dərslik fondunun yaradılması üçün cari hesaba daxil olan məbləğlər 110 №li subhesabın debetində və 176 №li subhesabın kreditində əks etdirilir. Birdəfəlik yardım və mükafat ödənişləri üçün daxil olan məbləğlər 110 №li subhesabın debetində və 240 №li subhesabın kreditində qeydə alınır.

Tapşırıqlar yerinə yetirilərkən xərclənmiş məbləğlər və geri qaytarılmış istifadə olunmamış məbləğlər 110 №li subhesabın kreditində, 176 №li subhesabın debetində əks etdirilir.

Baş təxsisat sərəncamçılarının büdcə hesablarından, eləcə də işçilərin mükafatlandırılması fondunun təşkili və birdəfəlik yardım göstərilməsi üçün idarə və təşkilatların hesablaşma hesabından “Tapşırıqlar üzrə məbləğlər” cari hesabına köçürülən məbləğlər 110 №li subhesabın debetində, 240 №li subhesabın kreditində göstərilir.

Baş təxsisat sərəncamçıları tərəfindən idarənin sərəncamına mükafat ödənişləri məqsədilə köçürülən məbləğlər 110 №li subhesabın kreditində, 240 №li subhesabın debetində əks etdirilir.

Baş təxsisat sərəncamçıları tərəfindən büdcə vəsaitləri hesabına yerinə yetirilən elmi-tədqiqat işləri üzrə maddi maraq fondunun formalaşması üçün elmi-tədqiqat idarələrinin “Tapşırıqlar üzrə məbləğlər” cari hesabına daxil olmuş məbləğlər 110 №li subhesabın debetində və 140 №li subhesabın kreditində əks etdirilir. Eyni zamanda 200 №li subhesabın debetində və 240 №li subhesabın kreditində əks olunmaqla ikinci mühasibat yazılışı tərtib edilir.

Ödənilmiş mükafat və birdəfəlik yardım məbləğləri 110 və ya 120 №li subhesabların kreditində və 240 №li subhesabın debetində əks etdirilir.

110 №li subhesabın analitik uçotu əmlakın (qiymətlilərin) uçot kartı forma №1 Q də aparılır.

111 №li “Xüsusi vəsaitlər üzrə cari hesab” subhesabında xüsusi vəsaitlər smetasının yerinə yetirilməsi ilə əlaqədar əməliyyatlar üzrə pul vəsaitlərinin hərəkəti uçota alınır.

Eləcə də bu subhesabda aşağıdakılar uçota alınır:

- ümumtəhsil fondunun yaradılması üçün büdcədən, kolxozlardan, kooperativ, həmkarlar və digər təşkilatlardan daxil olmuş vəsaitlər;

- günü uzadılmış məktəblərdə və məktəb nəzdindəki internatlarda uşaqların yedizdirilməsi üçün daxil olmuş vəsaitlər;

- ali və orta ixtisas təhsil müəssisələrinin və elmi-tədqiqat idarələrinin maddi-texniki bazasının genişləndirilməsi və möhkəmləndirilməsinə yönəldilən vəsaitlər;

- Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi sisteminin büdcədən maliyyələşən mədəni-maarif idarələrinin maddi-maraq fondunun vəsaitləri;

- qüvvədə olan qanunvericiliyə müvafiq olaraq daxil olmuş digər vəsaitlər.

Bank idarələrində xüsusi vəsaitlər üzrə cari hesablar xüsusi vəsaitlər smetasının təsdiqi haqqında arayışa əsasən açılır.

Cari hesabların fəaliyyət müddətinin növbəti ildə artırılması xüsusi vəsait smetalarının təsdiqi haqqında arayışa əsasən həyata keçirilir.

Xüsusi vəsaitlərin təsdiqi haqqında arayış aşağıdakı qaydada verilir:

- Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyi və Naxçıvan Muxtar Respublikası Maliyyə Nazirliyi tərəfindən müvafiq nazirlik və baş idarələrə sərəncamlarında olan xüsusi vəsait smetaları üzrə;

- nazirlik və baş idarələr tərəfindən - bilavasitə onlara tabe olan idarələrə;

- muxtar respublika, muxtar vilayət, şəhər, rayon maliyyə orqanları tərəfindən bilavasitə onların sərəncamlarında olan xüsusi vəsaitlərin smetası üzrə inzibati idarələrə (şöbələrə). Bu zaman mühasibat uçotu mərkəzi mühasibatlıqlarda aparılan idarələr üçün xüsusi vəsait smeta-larının təsdiqi haqqında arayış mərkəzi mühasibatlıqlar təşkil olunan inzibati idarələr (şöbələr) tərəfindən verilir;

- baş idarələr tərəfindən - bilavasitə nazirlik, baş idarə və idarələrə tabe olmayan idarələrə.

Xüsusi vəsait smetasının təsdiqi haqqında arayış bir təqvim ili müddətinə verilir.

Cari hesaba daxil olmuş məbləğlər 111 №li subhesabın debeti və 03, 05, 10, 12, 13, 16, 17, 28, 40 №li hesabların müvafiq subhesablarının krediti üzrə əks etdirilir.

Büdcə idarələrimdə cari hesabdan nağdsız hesablaşma yolu ilə ödənilmiş və kassaya nağd daxil olmuş məbləğlər 111 №li subhesabın krediti üzrə əks etdirilir. Bu zaman 04, 06, 08, 12, 13, 16, 17 və 21 №li hesabların müvafiq subhesabların debetlədir.

Gəlirlərin xərclərdən artıq gəlməsi ilə cari hesabdan büdcə gəlirinə köçürülmüş məbləğlər 400 №li subhesabın debetinə aid edilir.

112 №li “Sair büdcə döngələr vəsaitlər üzrə cari hesab” subhesabında idarənin cari hesabına daxil olan və qaytarılana qədər saxlanılan və ya məqsədli təyinatı üzrə istifadə edilən müxtəlif büdcədənkənar məbləğlər əks etdirilir.

Bu subhesabda qismən aşağıdakılar uçota alınır:

- müvəqqəti olaraq büdcə idarələrinin sərəncamına daxil olan və müəyyən şərtlər üzrə qaytarılası depozit məbləğlər;

- müəyyən olunmuş plandan artıq kadr hazırlığı və ixtisasartırma məqsədilə texniki-peşə tədris müəssisələrinə daxil olan vəsaitlər;

- ayrı-ayrı nazirlik (baş idarə) və onların tabeçiliklərində olan büdcə idarələrinə qanunla müəyyən olunmuş qaydada xüsusi formalı geyim üçün hesablaşmalar üzrə daxil olmuş vəsaitlər;

- birlik, idarə və təşkilatlar tərəfindən inzibati orqanlara verdikləri və xüsusi “Əlavə maliyyə ehtiyatları fondu” hesabına köçürülən vəsaitlər;

- qüvvədə olan qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş digər daxilolmalar.

112 №li subhesabın analitik uçotu büdcədənkənar vəsaitlərin ayrı-ayrı növləri üzrə əmlakın (qiymətlilərin) uçot kartı forma №1 Q-də aparılır.

113 №li “Hesablaşma hesabı” subhesabında yeni təsərrüfatçılıq şəraitinə keçmiş idarə və təşkilatlarda büdcə vəsaitləri; müəssisə, təşkilat və əhaliyə göstərilmiş pullu xidmətdən kələn gəlirlər və digər daxil olmalar uçota alınır. Vəsaitlərin daxil olması 113 №li subhesabın debeti və 270 №li subhesabın krediti üzrə, məqsədli daxilolmalar isə 240, 241, 246, 249, 271 №li subhesabların krediti üzrə əks etdirilir. İdarə və təşkilatlarda müqavilə üzrə iş və xidmətlərin yerinə yetirilməsi zamanı sifarişçidən daxil olan məbləğlər 113 №li subhesabın debeti, 157 №li subhesabın krediti üzrə əks etdirilir.

Bu hesab üzrə analitik uçot Əmlakın (qiymətlilərin) uçot kartı forma №1Q-də aparılır,

114 №li “Büdcədənkənar fondlar üzrə cari hesab” subhesabında yerli orqanların büdcədənkənar fondları uçota alınır. Büdcədənkənar fondlara daxil olmuş məbləğlər 114 №li subhesabın debeti, 272 №li subhesabın krediti üzrə əks etdirilir.

Bu hesab üzrə analitik uçot Əmlakın (qiymətlilərin) uçot kartı forma №1 Q-də aparılır.

115 №li “Sosial Müdafiə Fondunun vəsaitləri hesabına pensiya və posobiyaların (müavinətlərin) ödənilməsi üzrə cari hesab” subhesabında pensiya və müavinət ödənişləri üçün əhalinin sosial müdafiəsi orqanlarına köçürülən Azərbaycan Respublikası Dövlət Sosial Müdafiə fondunun vəsaitləri uçota alınır.

118 №li “Valyuta Hesabı” subhesabında bank idarələrinin valyuta hesablarında olan xarici valyuta vəsaitlərinin hərəkəti uçota alınır. Büdcə vəsaitləri və büdcədənkənar vəsaitlər hesabına bank idarələrindən alınmış valyutalar 118 №li subhesabın debeti və 090, 100, 101, 112 və 113 №li subhesabların krediti üzrə əks etdirilir. Yerinə yetirilmiş iş və xidmətlərə görə daxil olmuş valyutalar 118 №li subhesabın debeti və 238, 270, 249, 246, 178, 240, 241, 400 №li subhesabların krediti üzrə əks etdirilir (xəzinədarlıq tətbiq edilən sahələrdə xəzinədarlığın təlimatlarına uyğun).

Valyuta hesabındakı qalıq üzrə müsbət məzənnə fərqinin məbləği 118 №li subhesabın debeti və 230, 140, 238, 270, 249, 246, 240, 241, 400 №li subhesabların krediti üzrə əks etdirilir, mənfi məzənnə fərqinin məbləği isə bu subhesablar üzrə “storno” üsulu ilə rəsmiləşdirilir.

Banklardan nağd şəkildə alınmış xarici valyuta məbləğləri 118 №li subhesabın kreditində və 120 №li subhesabın debetində əks etdirilir.

Nağd şəkildə xarici valyutanın mədaxili və məxaricinin uçotu ayrıca tərtib olunmuş kassa kitabında aparılır.

118 №li subhesab üzrə pul vəsaitlərinin hərəkətinin uçotu müvafiq xarici valyutada pul vəsaitlərinin saxlanması üçün bank müəssisələrində açılan hər bir hesab üzrə manat, qəpik örtüyü ilə birlikdə aparılır. Əməliyyatların analitik uçotu isə hər bir valyuta üzrə Əmlakın ( qiymətlilərin) uçot kartı forma №1Q-də aparılır.

12 №li “Kassa” hesabı

120 №li “Kassa” subhesabında idarələrin və ya mərkəzi mühasibatlıqların kassalarında olan pul vəsaitlərinin mövcudluğu və hərəkəti uçota alınır.

Bank idarələrindən nağd-pul vəsaitlərinin alınması üçün çek bir qayda olaraq kassirin və ya onu əvəz edən şəxsin adına yazılır.

Bir neçə bölməsi olan idarələrdə və ya mərkəzi mühasibatlıqların xidmət etdiyi idarələrdə əmək haqqının, müvəqqəti iş qabiliyyətini itirdiyinə görə müavinətlərin, təqaüdlərin, pensiyaların və başqa ödənişlərin verilməsi müəssisə rəhbərinin yazılı sərəncamına əsasən kassirdən başqa müəyyən şəxslərə de həvalə edilə bilər. Bu zaman həmin şəxslərlə tam maddi məsuliyyət barədə yazılı müqavilə bağlanılmalıdır. Kassir tərəfindən maddi məsul şəxslərə verilən nağd pul vəsaitlərinin uçotu müvafiq çoxqrafalı kitabda aparılır.

Xidmət göstərilən idarələr uzaqda yerləşdiyindən ödəmə və ya hesab ödəmə cədvəlləri məsul şəxslər tərəfindən mərkəzi mühasibatlıqlara 3 gün müddətində qaytarıla bilmədiyi hallarda əmək haqqının ödənişi təhtəlhesab şəxslər tərəfindən həyata keçirilməlidir. Belə hallarda əmək haqqı ödənişləri üçün zəruri olan məbləğ Kassadan kassa məxaric orderi üzrə təhtəlhesab şəxsə verilir və 160 №li subhesaba aid edilir.

Ştat üzrə kassir vəzifəsi nəzərdə tutulmayan idarələrdə və mərkəzi mühasibatlıqlarda fəhlə və qulluqçulara əmək haqqının və xırda təsərrüfat xərclərinin ödənişləri idarə üzrə rəsmiləşdirilmiş əmrə əsasən təhtəlhesab şəxs vasitəsilə həyata keçirilir. Bu zaman bank müəssisələrindən nağd pul vəsaitlərinin alınması üçün çek bu şəxslərin adına yazılır.

Pul vəsaitləri kassaya daxil olduqda 120 №li subhesabın debeti üzrə, ödənildikdə isə krediti üzrə əks etdirilir.

İdarələrdə kassa əməliyyatlarının analitik uçotu kassa mədaxil orderlərində, kassa məxaric orderlərində və kassa kitabında aparılır.

Kassir tərəfindən kassa kitabında pul vəsaitlərinin mədaxili və ya məxarici haqqında yazılışlar hər bir kassa orderi və ya onu əvəz edən sənəd üzrə əməliyyat baş verdikdən dərhal sonra həyata keçirilməlidir.

Hər iş gününün sonunda kassir gün ərzində əməliyyatların yekununu hesablayaraq, növbəti iş gününün əvvəlinə kassada olan pul vəsaitlərinin qalığını çıxarır və mühasibatlığa mədaxil və məxaric sənədləri ilə birlikdə kassa hesablarının surətini (gün ərzində kassa kitabında yazılışların sürətini) təqdim edir.

Təqdim edilin kassa hesabatı mühasibatlıqda yoxlanılaraq, onun əsasında hər gün kassa əməliyyatları üzrə yığım cədvəlində (memorial order 1) və digər analitik uçot registrlərində yazılışlar aparılır.

13 №li “Sair pul vəsaitləri” hesabı

Bu hesabda akkreditivlərdəki, limitləşdirilmiş çek kitabçalarındakı və digər pul sənədlərindəki pul vəsaitləri uçota alınır.

Bu hesaba aşağıdakı subhesablar açıla bilər:

130 “Akkreditivlər”

131 “Limitləşdirilmiş çek kitabçaları”

132 “Pul sənədləri”

133 “ Yolda olan pul vəsaitləri”

134 “Maliyyə qoyuluşları” və başqaları

130 №li “Akkreditivlər” subhesabında satılmış material qiymətlilərinə, görülmüş işlərə və göstərilmiş xidmətlərə görə malsatanlarla müqavilələr üzrə tələb olunan akkreditiv məbləğlər uçota alınır.

Akkreditivlər büdcə vəsaitləri hesabına olduğu kimi büdcədənkənar vəsaitlər hesabına da tələb oluna bilər.

Akkreditivlərin rəsmiləşdirilməsi qaydası və onların fəaliyyət müddəti Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankı tərəfindən müəyyən edilir.

Tələb olunan akkreditiv məbləğləri 130 №li subhesabın debetində, müvafiq büdcə hesablarının və cari hesabların kreditində əks etdirilir.

İstifadə edilmiş akkreditiv məbləğlərinə 130 №li subhesabın krediti, müvafiq subhesabların debeti üzrə mühasibat yazılışı verilir.

İstifadə edilməmiş akkreditiv məbləğləri müvafiq büdcə və ya 09, 10, 11 №li cari hesablara köçürülür.

130 №li subhesabın analitik uçotu hər bir tələb olunan akkreditiv üzrə Əmlakın (qiymətlilərin) uçot kartı forma №1Q-də aparılır,

131 №li “Limitləşdirilmiş çek kitabçaları” subhesabında alınmış mal, görülmüş iş və göstərilmiş xidmətlərə görə limitləşdirilmiş çek kitabçaları üzrə hesablaşmalar üçün deponentləşdirilmiş məbləğlər uçota alınır, İdarə və ya mərkəzi mühasibatlıq limitləşdirilmiş çek kitabçaları əldə etmək üçün bank idarələrinə 0401002 №li ödəmə tapşırığı 80 limitləşdirilmiş çek kitabçaları alınması barədə ərizə təqdim etməlidir. Limitləşdirilmiş çek kitabçaları üzrə deponentləşdirilmiş məbləğlər büdcə təsnifatının müvafiq xərc bölmələri və maddələri üzrə kassa xərcləri kimi uçota alınır. Çek kitabçasının istifadə edilməmiş limit məbləği cari büdcə hesabına köçürülərkən uçotda büdcə təsnifatının müvafiq bölmələri üzrə kassa xərclərinin bərpası kimi əks etdirilir.

Limitləşdirilmiş kitabçanın çekləri idarənin rəhbəri və ya baş mühasibi tərəfindən imzalanmalıdır. Mal-material qiymətliləri yerində alınarkən malın alınması üçün etibarnamə verilən vəzifəli şəxsə çeki imzalamağa icazə verilir. Vəzifəli şəxsin çeki imzalaması hüququ və mal alınması üçün tələb olunan məbləğ etibarnamədə qeyd edilir. İdarənin vəzifəli şəxsi tərəfindən etibarnaməyə əsasən çek imzalanarkən çekdə imzadan əvvəl “Etibarnamə əsasında” qeydi edilməlidir”

Limitləşdirilmiş kitabçalardan çek mal satana malın buraxılması və ya xidmət göstərilməsi ilə eyni vaxtda verilir. Çek üzrə hansı təşkilata, hansı hesab və ya onu əvəz edən sənəd üzrə köçürülən məbləğlər mütləq çekdə göstərilməlidir.

131 №li subhesab üzrə analitik uçot limitləşdirilmiş kitabçalardan çek ilə hesablaşmalar üzrə yığım cədvəlində aparılır. Yığım cədvəlində yazılışlar əməliyyatlar başa çatdıqca, sənədlərin mühasibatlığa daxil olduğu günün növbəti günündən gec olmayaraq hər bir sənəd (ödəmə tapşırığı, hesab-faktura, çek) üzrə həyata keçirilir. Hər ayın əvvəlində yığım cədvəlindən keçmiş ayın istifadə olunmamış limitinin qalığı ayın əvvəlinə keçirilir. Limitləşdirilmiş çek kitabçaları üzrə deponentləşdirilmiş məbləğlər 131 №li subhesabın debetində əks etdirilir. Alınmış material qiymətliləri üçün çek üzrə ödənilmiş məbləğlər 131 №li subhesabın kreditində və müvafiq subhesabların debetində əks etdirilir. Ayın sonunda. yekun hesablanır və ayın sonuna sərbəst limit qalığı çıxarılır. Bu qalıq limitləşdirilmiş çek kitabçaları üzrə limit qalığına uyğun gəlməlidir.

Yığım cədvəli üzrə yekunlar “Baş jurnal”a yazılır. Çek kitabçası üzrə istifadə edilməmiş limit qalığı bank idarəsindəki cari büdcə hesabına qaytarıldığı hallarda, “Baş Jurnal”a yazılışlar bu məbləğləri nəzərə almaqla araşdırılır və həyata keçirilir.

132 “Pul sənədləri” subhesabında müxtəlif pul sənədləri: benzin və yağ, ərzaq məhsulları və s. üçün ödənilmiş talonlar, istirahət evləri, sanatoriya, turist bazalarına ödənilmiş göndəriş vərəqələri, poçt köçür-mələrinə, poçt markalarına, dövlət rüsumu markalarının alınmasına bildirişlər, istiqraz vərəqələri (xəstələr tərəfindən saxlanmaq üçün verilən və s), əmək kitabçalarının blankları və onlara əlavələr və s. uçota alınır.

Belə sənədlərin kassaya qəbul edilməsi və kassadan verilməsi üzərində “fond” möhürü vurulan kassa orderləri ilə rəsmiləşdirilir və ya qırmızı karandaşla əl ilə bu cür yazılış edilir.

Bu əməliyyatların uçotu pul vəsaitləri üzrə əməliyyatlardan ayrı aparılır.

132 №li “Pul vəsaitləri” subhesabında uçota alınanların hərəkəti üzrə analitik uçot Əmlakın (qiymətlilərin) uçot kartı forma №1Q-də aparılır.

133 №li “Yolda olan pul vəsaitləri” subhesabında yolda olan pul vəsaitlərinin hərəkəti uçota alınır. Bu subhesabda baş təxsisat sərəncamçılarının köçürdüyü, ancaq idarənin növbəti ayda aldıqları pul vəsaitləri uçota alınır.

Kənd və qəsəbə nümayəndəlikləri bu subhesabda bank idarələri tərəfindən ayın son günlərində köçürülmüş və növbəti ayda kənd və qəsəbə nümayəndəliklərinin cari hesablarına daxil olmuş gəlirləri uçota alır.

134 №li “Maliyyə qoyuluşları” subhesabında büdcədən maliyyələşən idarə və təşkilatların büdcədənkənar vəsaitləri hesabına həyata keçirilən bank depozitlərindəki pul (investisiya) qoyuluşlarının, qiymətli kağızlarının, dövlət və yerli faizli istiqrazlarının hərəkəti uçota alınır. Bu zaman bank depozitləri, faizli səhmlər və qiymətli kağızlar 134 №li subhesabın debetində və 111, 112, 113, 118 №li subhesabların kreditində əks etdirilir.

Alınmış qiymətli kağızların dəyərinin ödənişi zaman, onların alış dəyəri ilə nominal dəyəri arasında fərq yaranarsa, o zaman səhmdarlar alış və nominal dəyərləri arasındakı məbləğ fərqini hesabdan silir və ya əlavə hesablayır. Alış dəyərinin nominal dəyərdən artıq olduğu hallarda fərq 410 №li subhesabın debeti və 134 №li subhesabın krediti, nominal dəyərin alış dəyərindən artıq olduğu hallarda isə bu fərq 134 №li subhesabın debetində və 410 №li subhesabın kreditində əks etdirilir.

Maliyyə qoyuluşları üzrə gəlirlər daxil olduqda 111, 112, 113 və 118 №li subhesabların debetində və 410 №li subhesabın kreditində əks etdirilir.

Nominal dəyəri ilə səhmlərin və digər qiymətli kağızların satışı və ödənişi (alışı) üzrə məbləğlər cari və hesablaşma hesablarını debetində və 134 №li subhesabın kreditində əks etdirilir və onların nominal dəyərindən artıq məbləğlər isə 410 №li subhesabın kreditində əks etdirilir.

410 №li “Mənfəət və zərərlər” subhesabı müvafiq fondlara silinmək yolu ilə bağlanılır.

134 №li subhesab üzrə analitik uçot Əmlakın (qiymətlilərin) uçot kartı forma №1 Q-də aparılır.

BÖLMƏ 6. MALİYYƏLƏŞMƏLƏR ÜZRƏ İDARƏDAXİLİ HESABLAŞMALAR.

14 №li “Maliyyələşmələr üzrə idarədaxili hesablaşmalar” hesabında baş təxsisat sərəncamçıları ilə onların tabeçiliyindəki təşkilatlar arasında smeta xərclərinin büdcədən maliyyələşməsi üzrə hesablaşmalar uçota alınır.

Bu hesabda aşağıdakı subhesablar açıla bilər:

140 “İdarələrin və başqa tədbirlərin xərcləri üçün büdcədən maliyyələşmələr üzrə hesablaşmalar”;

142 “Başqa (sair) büdcələr hesabına maliyyələşmələr üzrə hesablaşmalar”;

143 “Kapital qoyuluşlarının büdcədən maliyyələşdirilməsi üzrə hesablaşmalar”.

Bu subhesablar həm baş təxsisat sərəncamçıları, həm də aşağı təxsisat sərəncamçıları tərəfindən tətbiq olunur.

Aşağı təxsisat sərəncamçıları bu subhesabların krediti üzrə baş təxsisat sərəncamçılarından alınmış maliyyələşmə məbləğlərini, həmçinin maliyyələşməni artıran digər məbləğləri əks etdirirlər.

Göstərilən subhesabların debeti üzrə il ərzində həyata keçirilən xərc məbləğləri, baş təxsisat sərəncamçısının göstərişinə əsasən maliyyələşməni azaldan məbləğlər, aşkara çıxarılmış əskik gəlmələr və idarə hesabına aid edilən digər silinmələr əks etdirilir.

Baş təxsisat sərəncamçıları 14 №li hesabın müvafiq subhesablarının debeti üzrə tabeçilikdə olan idarələrin və mərkəzləşdirilmiş tədbirlərin maliyyələşməsini və smeta üzrə idarələrin xərc məbləğlərini, krediti üzrə isə tabeçiliklərdəki idarələrin maliyyələşməni azaldan və tabeçilikdəki təxsisat sərəncamçıları tərəfindən il ərzində edilən xərcləri əks etdirirlər.

140 №li “İdarələrin və başqa tədbirlərin xərcləri üçün büdcədən maliyyələşmələr üzrə hesablaşmalar” subhesabında baş kredit sərəncamçıları tərəfindən açılmış büdcədən maliyyələşmə məbləğləri, həmçinin digər əməliyyatlar üzrə artan və azalan maliyyə məbləğləri əks etdirilir.

142 №li “Başqa (sair) büdcələr hesabına maliyyələşmələr üzrə hesablaşmalar” subhesabında başqa büdcələr hesabına ayrı-ayrı tədbirlərin həyata keçirilməsi üçün alınmış maliyyələşmə məbləğləri göstərilir.

143 №li “Kapital qoyuluşunun büdcədən maliyyələşdirilməsi üzrə hesablaşmalar” subhesabında büdcə hesabına, kapital qoyuluşlarının və digər tədbirlərin maliyyələşdirilməsi üzrə məbləğlər uçota alınır.

Azərbaycan Respublikasının Dövlət büdcəsindən və digər yerli büdcələrdən maliyyələşən baş təxsisat sərəncamçıları tərəfindən tabeliklərindəki idarələrin maliyyələşməsi üzrə xərclərin uçotu hər bir idarə üzrə ayrı-ayrılıqda aparılır.

Büdcədən maliyyələşmələr və onun istifadəsi hər bir maddə üzrə büdcədən maliyyəşmələr kitabında uçota alınır.

Baş idarələr tərəfindən icmal balans hazırlanarkən tabeçiliklərindəki təxsisat sərəncamçılarının blanklarında olan 140, 142, 143 №li subhesablar üzrə qalıq məbləğləri baş təxsisat sərəncamçısı tərəfindən qarşılıqlı əvəz edilir (xəzinədarlıq tətbiq edilən sahələrdə xəzinədarlığın təlimatına uyğun).

BÖLMƏ 7. HESABLAŞMALAR

Bu bölmədə hesab planı üzrə 15 №li “Yerinə yetirilən işlərə, göstərilən xidmətlərə görə malsatan və podratçılar və sifarişçilərlə hesablaşmalar” adlı sintetik hesabı bütün subhesabları üzrə nəzərdə tutulan hesablaşmalar, 16 №li “Təhtəlhesab şəxslərlə hesablaşmalar” adlı sintetik hesabın eyniadlı subhesəbı üzrə hesablaşmalar, 17 №li “Müxtəlif debitor və kreditorlarla hesablaşmalar” adlı sintetik hesabın bütün subhesabları üzrə nəzərdə tutulan hesablaşmalar, 18 №li “Fəhlə 88 qulluqçularla və təqaüdçülərlə hesablaşmalar” adlı sintetik hesabın bütün subhesabları üzrə nəzərdə tutulan hesablaşmalar, 19 №li “Pensiya posobiya (müavinət) ödəncləri ilə əlaqədar müəssisələrlə hesablaşmalar” adlı sintetik Hesabın bütün subhesabları üzrə nəzərdə tutulan hesablaşmalar və digər növ hesablaşmalar üzrə mühasibat uçotunun aparılması qaydaları ümumi şəkildə açıqlanır.

Alınmış mallara görülmüş işlərə, göstərilmiş xidmətlərə görə malsatanlarla, podratçılarla və sifarişçilərlə hesablaşmalar bir qayda olaraq bank idarələri vasitəsi ilə həyata keçirilir (xəzinədarlıq tətbiq edilən sahələrdə xəzinədarlığın təlimatına uyqun).

Büdcədən maliyyələşən idarələr bir birinə həmçinin təsərrüfat təşkilatlarına və digər müəssisələrə kömək məqsədi üçün qaytarılmaq şərti ilə köçürəcəkləri avanslara Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyi icazə verdikdən sonra həyata keçirə bilərlər.

Mühasibat uçotu haqqında Azərbaycan Respublikası Qanununun 22-ci maddəsinin 6-cı bəndinə uyğun olaraq iddia müddəti keçmiş kreditor və deponent borc məbləğləri Azərbaycan Respublikası qanunvericiliyində başqa hallar nəzərdə tutulmadıqda Dövlət büdcəsinə köçürülür.

Büdcədən və büdcədənkənar fondlardan alınmış borclar və (müqavilədə nəzərdə tutulmuş vaxt ərzində geri qaytarılmadıqda) vaxtı keçmiş borclar və kreditlər və hesaba alınsa da həmin borclar və kreditlər hökmən alındığı büdcəyə və ya büdcədənkənar fonda qaytarılmalıdır.

Belə borclar və kreditlər vaxtı keçdikdən sonra da alındığı mənbələr üzrə uzun müddətə geri qaytarılmazsa o zaman günahkar şəxslər qüvvədə olan qanunlarla cəzalandırılır.

Material qiymətlilərindən əskikgəlmələr və itkilər üzrə borclar, həmçinin sair ümidsiz borclar mühasibat uçotu haqqında Azərbaycan Respublikası qanununa uyğun qaydada maliyyələşmənin və fondların azaldılmasına silinir. Bu borcların alınması imkanına nəzarət etmək üçün silinmə tarixindən başlayaraq beş il müddətində 05 №li balansarxası hesabda saxlanılır.

15 №li “Yerinə yetirilmiş işlərə və göstərilən xidmətlərə görə malsatan və podratçılarla və sifarişçilərlə hesablaşmalar” adlı sintetik hesab üzrə aşağıdakı subhesablar açıla bilər:

150 “Malsatan və podratçılarla hesablaşmalar”;

152 “Büdcə tematikaları üzrə işlənmiş konstruksiya-sınaq işlərinin hissə-hissə ödənilməsi üzrə sifarişçilərlə hesablaşmalar”;

153 “Büdcədənkənar vəsaitlər üzrə görülən iş və xidmətlərə görə sifarişçilərlə hesablaşmalar”;

154 “Ödəniləsi elmi-tədqiqat işləri üzrə sifarişçilərlə hesablaşmalar”;

155 “Elmi-tədqiqat işləri üçün avanslar üzrə sifarişçilərlə hesablaşmalar”;

156 “Təsərrüfat müqaviləli işlərin yerinə yetirilməsi üçün icraçıların cəlb edilməsi üzrə sifarişçilərlə hesablaşmalar”;

157 “Alıcılar və sifarişçilərlə hesablaşmalar”;

158 “Əhaliyə kompensasiya ödənişləri üzrə hesablaşmalar”;

159 “Tibbi sığorta üzrə hesablaşmalar”.

150 №li “Malsatan və podratçılarla hesablaşmalar” subhesabında kapital qoyuluşları hesabına alınan tikinti materialları, konstruksiya və detallara, quraşdırılası avadanlıqlara görə malsatanlarla, həmçinin yerinə yetirilən tikinti-montaj işlərinə görə isə podratçılarla hesablaşmalar uçota alınır.

Tikinti materiallarına, konstruksiya və detallara görə malsatanlarla hesablaşmalar üzrə ödənilmiş məbləğlər 150 №li subhesabın debetində və 093, 103, 111, 114 №li subhesabların kreditində əks etdirilir. Qiymətlilər malsatanlardan alınıb anbara mədaxil edildikcə 040, 041-№li və ya 150 №li subhesabların debetində əks etdirilir. Əgər qiymətlilər anbara mədaxil edilmədən birbaşa podratçılara verilərsə, onda həm 150 №li subhesabın debetində, hə də 150 №li hesabın kreditində əks etdirilir.

Podratçılarla hesablaşmalar zamanı tikinti-quraşdırma işlərinin yerinə yetirilməsinə görə ödənilən məbləğlər və tikinti-quraşdırma işləri üçün podratçıya təhvil verilmiş tikinti materialları, konstruksiya və detallar 150 №li subhesabın debetində və 040, 041, 093, 103, 111, 114 №li subhesabların kreditində əks etdirilir. Podratçı tərəfindən yerinə yetirilmiş tikinti-quraşdırma işlərinin məbləğləri müvafiq sənədlərlə qəbul edildikdə 203, 212, 216 №li subhesabların debetində və 150 №li subhesabın kreditində əks etdirilir.

Malsatan və podratçılarla hesablaşmaların analitik uçotu əmlakın (qiymətlərin) uçot kartı F №1Q-də aparılır.

152 №li “Büdcə tematikaları üzrə işlənmiş konstruksiya-sınaq işlərinin hissə-hissə ödənilməsi üzrə sifarişçilərlə hesablaşmalar” subhesabında idarə, müəssisə və təşkilatların sifarişləri əsasında görüləcək elmi-tədqiqat, konstruksiya-layihə, təcrübə-sınaq işləri, qüvvədə olan qanunvericiliklərə uyğun olaraq elmi-tətqiqat idarələri ilə bağlanmış müqavilələr əsasında yerinə yetirilir.

Müqavilədə görüləsi işlərin və hazırlanası məmulatların tam dəyəri, bunun üçün əvvəlcədən veriləcək avansın həcmi, cari ilim məsrəfləri, görüləcək işin, hazırlanacaq məmulatın tam başa çatdırılacağı müddət və digər göstəricilər öz əksini tapmalıdır.

Yerinə yetirilmiş işlərə görə köçürülmüş məbləğlər və avans məbləğləri 152 №li subhesabın debetində və 090, 113 №li subhesabların kreditində əks etdirilir. Qəbul edilmiş məmulatların dəyəri 01, 07 №li hesabların müvafiq subhesablarının debetində və 152 №li subhesabın kreditində əks etdirilir. Bu subhesab üzrə analitik uçot hər bir idarə və təşkilat üzrə əmlakın (qiymətlilərin) uçot kartı F №1 Q-də aparılır.

153 №li “Büdcədənkənar vəsaitlər üzrə görülən iş və xidmətlərə görə sifarişçilərlə hesablaşmalar” subhesabının texniki-peşə məktəbləri tərəfindən görülən iş və xidmətlərə, hazır məmulatların satışına görə, həmçinin tədris-istehsalat emalatxanaları tərəfindən hazırlanmış, satılmış hazır məhsulların dəyəri, idarələrdə və təşkilatlarda gördükləri işə görə tədris müəssisələrinin tələbələrinə ödəniləsi mükafatların məbləğləri və tədris bazasının genişləndirilməsinə, tələbələrə mədəni-məişət xidmətinin yaxşılaşdırılmasına və i. a. yönəldilmiş məbləğlər 153 №li subhesabını debetində və 189, 280, 402 №li subhesabların kreditində əks etdirilmir. İdarə, müəssisə və təşkilatlardan (sifarişçilərdən) daxil olmuş məbləğlər 153 №li subhesabın kreditində, 112 və ya 113 №li subhesabların debetində əks etdirilir.

153 №li subhesab üzrə analitik uçot hər bir sifarişçi, idarə, müəssisə və təşkilat üzrə ayrı-ayrılıqda aparılır.

154 №li “Ödəniləsi elmi-tədqiqat işləri üzrə sifarişçilərlə hesablaşmalar” subhesabında müqavilələr əsasında yerinə yetirilmiş elmi-tədqiqat işləri üzrə sifarişçilərlə hesablaşmalar əks etdirilir.

Müqavilə əsasında yerinə yetirilmiş elmi-tətqiqat işlərinin smeta dəyəri üzrə ödənişə təqdim olunmuş hesab-fakturalar üzrə məbləğlər 154 №li subhesabın debetində və 282 №li subhesabın kreditində əks etdirilir.

Ödənişə təqdim olunmuş məbləğlər hesab-fakturalar üzrə daxil olduqca 154 №li subhesabın kreditində və 111, 113, 115 №li subhesabların debetində əks etdirilir.

Bu subhesab üzrə analitik uçot mövzular üzrə ayrı-ayrılıqda aparılır.

Müqavilələr əsasında elmi-tətqiqat işlərini analitik uçotunu aparmaq üçün elmi-tətqiqat idarələri smeta göstəriciləri üzrə müvafiq çoxqrafalı kartları öz təlabatlarına uyğun hazırlaya bilərlər.

155 №li “Elmi-tədqiqat işləri üçün avanslar üzrə hesablaşmalar” subhesabında müqavilə əsasında elmi-tədqiqat işlərinə görə sifarişçilər tərəfindən köçürülmüş avanslar əks etdirilir.

Alınmış avansların məbləğləri 155 №li subhesabın kreditində və 111, 113 №li subhesabların debetində əks etdirilir. Görülmüş işlərə görə hesabların ödənişi zamanı hesablanmış avansların məbləğləri 155 №li subhesabın debetində, 154 №li subhesabın kreditində əks etdirilir.

Hesablaşmaların analitik uçotu mövzular üzrə əmlakın (qiymətlərin) uçot kartı F №1 Q-də aparılır.

156 №li “Təsərrüfat müqaviləli işlərin yerinə yetirilməsi üçün icraçıların cəlb edilməsi üzrə sifarişçilərlə hesablaşmalar” subhesabında müqavilə əsasında müxtəlif elmi-tədqiqat, konstruksiya-layihə, təcrübə-sınaq işlərinin yerinə yetirilməsi üçün icraçıların cəlb edilməsində sifarişçilərlə hesablaşmalar üzrə məbləğlər əks etdirilir.

Yerinə yetirilmiş işlərə görə icraçılara köçürülmüş məbləğlər 156 №li subhesabın debetində, 111 və 113 №li subhesabların kreditində, icraçılardan qəbul olunmuş işlərin dəyəri isə 082 №li subhesabın debetində və 156 №li subhesabın kreditində əks etdirilir.

Bu subhesab üzrə analitik uçot hər bir icraçı üzrə əmlakın (qiymətlilərin) uçot kartı F №1 Q-də aparılır.

157 №li “Alıcılar və sifarişçilərlə hesablaşmalar” subhesabında yeni təsərrüfatçılıq şəraitinə keçmiş idarələrdə müqavilələr üzrə görülən iş və göstərilən xidmətlərə görə avans şəklində sifarişçilərdən daxil olan məbləğlər əks etdirilir.

Sifarişçilərdən daxil olmuş vəsaitlər 113 №li subhesabın debetində və 157 №li subhesabın kreditimdə əks etdirilir. Bu vəsaitlər yeni təsərrüfatçılıq şəraitində işləyən idarələrdə maliyyə vəsaitlərinin vahid fondunun tərkibinə köçürülə bilər. Bu köçürmələr, sifarişlər və ya onların ayrı-ayrı mərhələləri tam yerinə yetirildikdən sonra həyata keçirilir və 157 №li subhesabın debetində, 270 №li subhesabın kreditində əks etdirilir,

Alıcılar və sifarişçilərlə hesablaşmaların analitik uçot Əmlakın (qiymətlilərin) uçot kartı F №1 Q-də aparılır.

158 №li “Əhaliyə kompensasiya ödənişləri üzrə hesablaşmalar” subhesabında yerli büdcələr hesabına fəhlə və qulluqçulara uşaqlara görə verilən müavinət və kompensasiya ödənişləri üzrə məbləğlər əks etdirilir.

Kompensasiyalar hesablandıqda 158 №li subhesabın debetində və 180 və ya 181 №li subhesabın kreditində əks etdirilir. Fəhlə və qulluqçulara ödənilmiş pul kompensasiyalarının məbləği 180 №li subhesabın debetində 120 №li subhesabın kreditində əks etdirilir. Maliyyə orqanlarından idarə və təşkilatların hesablarına daxil olan vəsaitlər “Pul vəsaitləri” bölməsinin müvafiq subhesablarının debetində və 158 №li subhesabın kreditində əks etdirilirlər.

159 №li “Tibbi sığorta üzrə hesablaşmalar” subhesabında idarə və təşkilatların fəhlə və qulluqçuları üçün hesablanmış tibbi sığortaya ayırmalar üzrə hesablaşmalar əks etdirilir.

Tibbi sığortaya ayırmalar müvafiq xərc hesablarının debeti üzrə və 159 №li subhesabın krediti üzrə əks etdirilir. Tibbi sığortaya köçürmələr 159 №li subhesabın debetində və pul vəsaitlərini uçota alan cari hesabların kreditində əks etdirilir.

16 №li “Təhtəl hesab şəxslərlə hesablaşmalar”

hesabı

160 №li “Təhtəlhesab şəxslərlə hesablaşmalar” subhesabı İnzibati-təsərrüfat ehtiyacları, dəftərxana ləvazimatları, ezamiyyə xərcləri və digər əməliyyatlar üçün idarə işçilərinə verilən təhtəlhesab məbləğlər üzrə hesablaşmalar haqqında məlumatları ümumiləşdirmək üçün nəzərdə tutulmuşdur.

İdarənin işçilərinə nağd verilmiş təhtəlhesab məbləğlər kassa əməliyyatlarının aparılması qaydaları, ezamiyyə haqqında hüquqi normativ aktlar bu təlimat və təhtəlhesab məbləğlər barədəki digər normativ sənədlərlə nizamlanır,

Təhtəlhesab məbləği almaq üçün işçi həmin məbləğin təyinatını göstərməklə idarə rəhbərinə yazılı ərizə ilə müraciət edir. Həmin ərizə kassa məxaric orderinə əlavə edilir və ya həmin orderin arxasında çap edilmiş olur.

Ərizəyə təhtəlhesab məbləğlərin uçotunu aparan mühasib avans almaq istəyən şəxsin borclu olub olmaması barədə əlavə qeydlər edir. Bundan sonra həmin orderi idarə rəhbəri və baş mühasib imzalayır.

Kassa məxaric orderində veriləsi avans məbləği və onun təyinatı aydın yazı ilə göstərilir və bu order əsasında kassir işçiyə avans məbləğini ödəyir.

Təhtəlhesab şəxslər aldıqları avansların təyinatından asılı olaraq (əmək haqqı inzibati təsərrüfat ehtiyacları, dəftərxana ləvazimatları və digər qısamüddətli əməliyyatlar üzrə ödənişlər üçün alındıqda) beş iş günü müddətinə onların xərclənməsi barədə mühasibata avans hesabatı təqdim etməlidirlər. İdarə rəhbərinin əmri ilə beş gündən çox müddətə verilən avans məbləğləri (ezamiyyə və digər uzunmüddətli işlərin yerinə yetirilməsi üçün verilmiş avans məbləğləri) üzrə avans hesabatları təhtəlhesab şəxs ezamiyyədən qayıdıb idarədə işə başladıq dan sonra beş gün müddətində mühasibatlığa təhvil verilməlidir. Mühasibatda təhtəlhesab məbləğlərin uçotunu aparan mühasib avans hesabatına əlavə edilmiş sənədlərin, avansın təyinatı üzrə xərclənməsinin və avans hesabatının özünün düzgünlüyünü yoxlayır, imza edir və baş mühasibə təqdim edir. Baş mühasib həmin avans hesabatının doğruluğuna imza etdikdən sonra idarə rəhbərinə təsdiq edilmək üçün təqdim edir. İdarə rəhbəri avans hesabatını təsdiq etdikdən sonra mühasibatlıq avans hesabatını qəbul edir və təhtəlhesab şəxslə haq-hesab aparır (kiçik həcmli mühasibatlıqlarda təhtəlhesab şəxslər tərəfindən təqdim edilmiş avans hesabatları üzrə yuxarıda göstərilən əməliyyatları baş mühasib həyata keçirir).

Kassir ştatı olmayan və ya pərakəndə struktura malik olan büdcədən maliyyələşən idarələrdə işçilərə əmək ödənişləri və digər təhtəlhesab məbləğlər üçün ödəmələr, həmçinin bu məqsədlərə bank və rabitə idarələri vasitəsilə edilən köçürmələr üzrə məlumatlar da 160 №li “Təhtəlhesab şəxslərlə hesablaşmalar” subhesabında ümumiləşdirilir.

Əhalinin sosial müdafiəsi idarələrində bu subhesabda pensionerlarə birdəfəlik müavinətlərin ödənilməsi üçün təhtəlhesab şəxslərə verilmiş avanslar üzrə hesablaşmalar uçota alınır.

Təhtəlhesab şəxslərə verilmiş məbləğlərin qalığı həmin şəxslər tərəfindən avans hesabatı verildiyi tarixdən beş gün müddətindən gec olmayaraq qaytarılmalıdır. Təhtəlhesab şəxsə yeni avans məbləğləri əvvəl verilmiş avans məbləğləri ödənildikdən sonra verilə bilər.

Təhtəlhesab məbləğlərin artıq xərclənməsi və ya istifadə edilməmiş avansların qalıqlarının kassaya qaytarılmaması haqqında avans hesabatları müəyyən olunmuş müddətdə təqdim edilmədikdə, idarə və ya mərkəzləşdirilmiş mühasibatlıqlar bu borcları qüvvədə plan qanunvericiliyin tələblərinə uyğun olaraq, avansları alan şəxslərin əmək haqqından tuta bilərlər.

Təhtəlhesab şəxslərə verilmiş məbləğlər 160 №li subhesabın debetində, 09-12 №li hesabların müvafiq subhesablarının kreditində əks etdirilir.

Artıq xərclənmiş avans məbləğlərinə və təhtəl hesab məbləğlərin qaytarılmış qalıqlarına 160 №li subhesabın krediti və 06, 07, 12, 18, 20, 21 №li hesabdarın müvafiq subhesablarının debeti üzrə mühasibat yazılışı verilir.

Təhtəlhesab şəxslərlə hesablaşmaların analitik uçotu Əmlakın (qiymətlilərin) uçot kartı forma №1Q-də aparılır.

Xüsusi vəsaitlər hesabına həyata keçirilən, təhtəlhesab şəxslərlə hesablaşmalar üzrə əməliyyatlar yuxarıda göstərilən registrlərdə ayrı-ayrılıqda aparıla bilər.

17 №li “Müxtəlif debitor və kreditorlarla hesablaşmalar” hesabı

17 №li “Müxtəlif debitor və kreditorlarla hesablaşmalar” hesabına aşağıdakı subhesablar açıla bilər:

170 “Əskikgəlmələr və itkilər üzrə hesablaşmalar”;

172 “Xüsusi növ tədiyyələr üzrə hesablaşmalar”;

173 “Büdcəyə ödəmələr üzrə hesablaşmalar”;

174 “Depozit məbləğlər üzrə hesablaşmalar”;

176 “Tapşırıqlar üzrə xərclər üçün alınmış vəsaitlərə görə hesablaşmalar”;

177 “Deponentlərlə hesablaşmalar”;

178 “Sair debitor və kreditorlarla hesablaşmalar”;

179 “Planlı qaydada ödənişlərlə hesablaşmalar”.

170 №li “Əskikgəlmələr və itkilər üzrə hesablaşmalar” subhesabında idarənin material qiymətlilərindən, pul vəsaitlərindən və digər əmlaklardan əskikgəlmələr və itkilər, günahkar şəxslərin hesabına aid edilmiş sair əskikgəlmələr və itkilər, habelə mövcud qaydalarla günahkar şəxslərdən tutulan digər məbləğlər əks etdirilir.

Əsas vəsaitlərdən, maddi sərvətlərdən, pul vəsaitlərindən və digər əmlaklardan əskikgəlmələr və itgilərin (habelə təbii itgi normalarından artıq xarabolmalar, əskikgəlmələr və itgilər də daxil olmaqla) səbəbləri və təqsirkar şəxslər müəyyənləşdirilməklə onların məbləğləri (əskikgəlmələr və itgilər müəyyən edildiyi vaxtın bazar qiymətləri ilə) təqsirkar şəxslərin hesabına yazılır. Təqsirkar şəxsləri müəyyən etmək mümkün olmadıqda, əskikgəlmələrin və itkilərin məbləğlərinin müəssisə tərəfindən təqsirkar sayılan şəxsdən tutulması məhkəmə tərəfindən rədd edildikdə və ödənilməsi mümkün olmayan (ümidsiz) əskikgəlmələr və itkilər müəyyənləşdirildikdə həmin məbləğlər idarə rəhbərinin yazılı sərəncamına müvafiq olaraq maliyyəşmənin (fondların) azaldılmasına silinir.

Qeyd: Əsas vəsaitlərdən, maddi sərvətlərdən, pul vəsaitlərindən və digər əmlaklardan artıqgəlmələr, onların səbəbləri və təqsirkar şəxslər müəyyənləşdirilməklə onlar istismarda olduğu yerdə maddi məsul şəxsin hesabına mədaxil edilir və onların məbləğləri maliyyələşmənin (fondların) artırılmasına yönəldilir.

Yoxlama və təftiş sənədlərində göstərilən əskikgəlmələr və itkilər üzrə müəyyən edilmiş məbləğlərin ödənilməsi maddi məsul şəxslərlə bağlanmış tam maddi məsuliyyət haqqında nümunəvi fərdi müqavilələrlə müəssisə tərəfindən günahkar sayılan şəxslər tərəfindən imtina edildikdə beş gün müddətinə istintaq orqanlarına təqdim edilir.

İstintaq orqanlarına təqdim edilmiş əskikgəlmələr və itkilər üzrə məbləğlər məhkəmənin qərarı ilə ya idarənin ya da günahkar şəxsin hesabına ləğv edilir.

172 №li “Xüsusi növ tədiyyələr üzrə hesablaşmalar” subhesabında əsasən aşağıdakı hesablaşmalar üzrə məlumatlar ümumiləşdirilir:

- məktəbəqədər uşaq müəssisələrində uşaqların saxlanılması üçün valideynlərlə hesablaşmalar;

- yeddiillik musiqi məktəblərində uşaqların öyrədilməsi üçün valideynlərlə hesablaşmalar;

- internat məktəblərində tərbiyyəçilərin saxlanması üçün valideynlərlə hesablaşmalar;

- iş yerlərində verilən yeməklər üçün fəhlə və qulluqçularla hesablaşmalar;

- iş yerlərində verilən geyimlər üçün fəhlə və qulluqçularla hesablaşalar;

- məktəbyanı internatlarda uşaqlara verilən yeməklər üzrə hesablaşmalar;

Məktəbəqədər uşaq müəssisələrində (körpələr evində, uşaq bağçalarında) uşaqların saxlanmasına görə valideynlərlə hesablaşmalar.

Məktəbəqədər uşaq müəssisələrində uşaqların saxlanılması üçün valideyinlərdən alınan haqlar qüvvədə olan kassa əməliyyatlarının aparılması qaydalarına uyğun tənzimlərin. Bunun üçün idarə rəhbərinin əmri ilə maddi-məsul şəxs təyin edilir və onunla tam maddi məsuliyyət haqqında nümunəvi fərdi müqavilə bağlanır. Təyin edilmiş maddi-məsul şəxs valideyinlərdən aldıqları pulları qüvvədə olan qaydalara uyğun rəsmiləşdirir və mədaxil sənədinin bir hissəsini valideyinə təqdim edir.

Bu əməliyyatlar əmanət bankları tərəfindən həyata keçirildikdə də mədaxil sənədinin bir hissəsi pulu ödəyən valideyinə təqdim edilir.

Məktəbəqədər uşaq müəssisələrində uşaqların saxlanılmasına görə ödənclərin vaxtlı-vaxtında daxil olmasına cavabdehlik bu müəssisələrin rəhbərlərinə həvalə edilir. Məktəbəqədər uşaq müəssisələrində uşaqların saxlanılmasına görə aylıq ödənclərin həcmləri müəyyən olunmuş qaydada hesablanılır.

Ödənclərin hesablanması uşaqların davamiyyətinin uçotunun tabelinə əsasən faktiki davamiyyət günlərinə görə hər bir ayın axırıncı iş gününə aparılır. Davamiyyət günlərinin sayı uşaq müəssisəsinin işinin təqvim qrafikinə uyğun olaraq ay ərzindəki davamiyyət günlərinin sayı ilə uşağın buraxdığı və tabeldə qeyd edilən günlərin sayı arasındakı fərq ilə müəyyən edilir.

Məktəbəqədər uşaq müəssisəsinə qüvvədə olan təlimatda nəzərdə tutulduğu kimi uşaq tərəfindən üç gündən artıq ardıcıl olaraq davamiyyət olmadıqda, buraxılmış günlərə görə edilmiş ödəniş sonrakı ödənclərdə nəzərə alınır.

Ödənişlər birbaşa məktəbəqədər uşaq müəssisəsinə edildikdə valideynlərə ödəniş haqqında qəbz verilir. Qəbul edilmiş məbləğlər üç gün müddətində bank idarəsinin cari büdcə hesabına təhvil verilməlidir. Bu vəsaitlərin cari büdcə hesabına əvvəlcədən təhvil verilmədən xərclənməsi qadağandır. Pulların alınması üzrə maddi-məsul şəxslər hər iş gününün sonunda pulların banka təhvil verilməsi haqqında müvafiq bildiriş və qəbzlər də daxil olmaqla bank sənədlərini mühasibatlığa təhvil verməlidirlər Valideynlər tərəfindən ödənilməmiş bildiriş-qəbzlər ayın axırıncı iş günü mühasibatlığa qaytarılmalıdır.

Valideyilərdən daxil olmuş məbləğlər 113 №li subhesabın və ya 09, 10 №li hesabların müvafiq subhesablarının debetində və 172 №li subhesabın kreditində əks etdirilir.

Hesablaşma hesabı olan idarələrdə həmin məbləğ, eyni zamanda ikinci yazılışla 236 №li subhesabın debetində, 249 №li subhesabın kreditində əks etdirilir. Yeni təsərrüfatçılıq şəraitinə keçməmiş məktəbəqədər uşaq müəssisəlarində bu məbləğlər büdcədən maliyyələşmələr kitabı forma № 1BM-də aparılır.

Valideynlərə pulların qaytarılması onların ərizələrinə əsasən (uşaq məktəbdən çıxarıldıqda) məktəbəqədər uşaq müəssisələrinin rəhbərlərinin sərəncamları üzrə həyata keçirilir.

Ərizələr məktəbəqədər uşaq müəssisələrinin rəhbərlərinin sərəncamları ilə uşaqların davamiyyəti uçotu tabeli ilə birlikdə mühasibatlığa təqdim edilir. Geri qaytarılan məbləğlər kassa və ya poçt vasitəsilə həyata keçirilir. Geri qaytarılmış məbləğlər 172 №li subhesabın debetində və 120 №li subhesabın və ya 09, 10, 11 №li hesabların müvafiq subhesablarının kreditlərində əks etdirilir.

Uşaqların saxlanılmasına görə hesablaşmaların analitik uçotu 327 №li uşaqların saxlanmasına görə valideynlərlə hesablaşmalar üzrə cədvəldə aparılır. Cədvəl il və ya yarım illik tərtib edilir.

Məktəbəqədər uşaq müəssisələrində faktiki davamiyyət günlərinə görə hesablanılmış məbləğlər 172 №li subhesabın debetində. 236 №li subhesabın kreditində əks etdirilir.

İnternat-məktəblərdə şagirdlərin saxlanılmasına görə valideynlərlə hesablaşmalar.

Şagirdlərin saxlanılmasına görə ödənişlər pər ay cari ayın 10-dan gec olmayaraq həyata keçirilir.

Şagirdlərin saxlanılmasına görə ödənişlərin həcmi internat məktəblərinə ona əlavə edilmiş ərizə və sənədlər təqdim edildikcə onlar əsasında müəyyən olunmuş qaydada hesablanılır. .

Şagirdlərin internat-məktəblərdə 3 gündən artıq olmadığı (tətil və ya xəstəliklə əlaqədar) hallarda onların internat-məktəblərdə saxlanılmasına görə haqq tələb olunmur. Şagirdlər bazar günü və bayram günləri valideynlərinin və ya onları əvəz edən şəxslərin yanında olduqda onların saxlanılmasına ödənclər bu günlər üçün sonrakı ödəmələrə hesablanılmır.

Şagird internat-məktəbdən çıxarılan zaman (xəstəliklə əlaqədar, yaşayış yerinin deyişməsi ilə əlaqədar və digər səbəblərdən) onun saxlanılması üçün verilmiş ödənclər göstərilən ayın müvafiq günü üçün qaytarılmalıdır. Artıq ödənilmiş məbləğlər müvafiq maliyyə orqanlarına pul büdcəyə daxil olandan bir il müddəti tamam olana qədər məbləğin qaytarılması haqqında verilmiş ərizəyə əsasən qaytarılır.

Məktəbəqədər uşaq müəssisələrində uşaqların saxlanılması üçün valideyinlərdən alınan haqlar qüvvədə olan kassa əməliyyatlarının aparılması qaydalarına uyğun tənzimlənir. Bunun üçün idarə rəhbərinin əmri ilə maddi məsul şəxs təyin edilir və onunla tam maddi məsuliyyət haqqında nümunəvi fərdi müqavilə bağlanır. Təyin edilmiş maddi-məsul şəxs valideynlərdən aldıqları pulları qüvvədə olan qaydalara uyğun rəsmiləşdirir və mədaxil sənədinin bir hissəsini valideyinə təqdim edir.

Bu əməliyyatlar əmanət bankları tərəfindən həyata keçirildikdə də mədaxil sənədinin bir hissəsi pulu ödəyən valideyinə təqdim edilir.

Üç gündən bir dəfədən az olmayaraq qəbul olunmuş məbləğlər internat-məktəbin maliyyələşdirildiyi büdcənin gəlirinə köçürülmək üçün bankın idarəsinə təhvil verilməlidirlər. İnternat-məktəbin və ya mərkəzləşdirilmiş mühasibatlığın cari büdcə və ya hesablaşma hesabına daxil olmuş məbləğlər müvafiq büdcənin gəlirinə köçürülürlər.

Daxil olmuş ödəncin məbləği. 09, 10 №li hesabların müvafiq subhesablarının və ya 113, 120 №li subhesabların debetində və 172 №li subhesabın kreditində əks etdirilir.

Şagirdin internat-məktəbdə faktiki olduğu günlərə görə hesablanmış ödəncin məbləği 172 №li subhesabın debetində, 173 №li subhesabın kreditində uçota alınır.

Valideynlərlə hesablaşmaların analitik uçotu 327 №li cədvəldə aparılır.

Məktəbyanı internatlarda uşaqların yeməyinə görə valideynlərlə hesablaşmalar.

Məktəblər yanında internatlarda uşaqların yeməyinə görə ödənc cari ay üçün valideynlər tərəfindən həmin ayın 5-dən gec olmayaraq hər ay ödənilir.

Uşaqların yeməyinə görə ödənc qruplar üzrə tərtib edilmiş və məktəb tərbiyəçisi və direktoru tərəfindən imzalanmış siyahıya əsasən hesablanılır.

Məktəbəqədər uşaq müəssisələrində uşaqların saxlanılması üçün valideyinlərdən alınan haqlar qüvvədə olan kassa əməliyyatlarının aparılması qaydalarına uyğun tənzimlənir. Bunun üçün idarə rəhbərinin əmri ilə maddi məsul şəxs təyin edilir və onunla tam maddi məsuliyyət haqqında nümunəvi fərdi müqavilə bağlanır. Təyin edilmiş maddi-məsul şəxs valideyinlərdən aldıqları pulları qüvvədə olan qaydalara uyğun rəsmiləşdirir və mədaxil sənədinin bir hissəsini valideyinə təqdim edir.

Bu əməliyyatlar əmanət bankları tərəfindən həyata keçirildikdə də mədaxil sənədinin bir hissəsi pulu ödəyən valideyinə təqdim edilir,

Valideynlər tərəfindən uşaqların yeməyinə görə ödənclər, yeməyə görə valideynlərdən qəbul olunmuş məbləğlər üç gün müddətində xüsusi vəsaitlər üzrə cari hesaba və ya hesablaşma hesabına təhvil verilməlidir. Bu vəsaitlərin bank idarəsinin xüsusi vəsaitlər üzrə cari hesabına və ya hesablaşmə hesabına əvvəlcədən verilmədən xərclənməsinə icazə verilmir.

Məktəbyanı internatlarda lazımı şərait olduqda idarə rəhbərinin müvafiq sərəncamı ilə hesablanmış ödənişlərin əvəzinə valideynlərdən ərzaq məhsulları da qəbul edilə bilər. Bu halda üç nüsxədən ibarət faktura (qaimə) (forma №2Q) tərtib edilir və onun bir nüsxəsi valideynə verilir.

Fakturada göstərilir: ərzaqlar kimdən daxil olub, ərzaq məhsullarının adı, miqdarı (çəkisi), qiyməti, məbləği, anbara daxil olma tarixi, həmçinin ərzağın qəbulu üçün şəxsin imzası.

Şagirdlərin yeməyi üçün hesablanmış ödəniş məbləğləri 172 №li subhesabın debetində, 400 və ya 157 №li subhesabların kreditində əks etdirilir.

Daxil olmuş ödəniş məbləği 120, 111, 113 və ya 061 №li subhesabların (əgər ödənişin əvəzinə ərzaq məhsulları daxil olubsa) debetində və 172 №li subhesabın kreditində əks etdirilir.

Yeni təsərrüfatçılıq mexanizminə keçirilmiş idarələrin hesablaşma hesabına pul daxil olduqda ikinci yazılış edilir: yəni 238 №li subhesabın debetinə və 249 №li subhesabın kreditinə mühasibat yazılışı verilir.

Valideynlərlə hesablaşmaların analitik uçotu xüsusi cədvəldə aparılır.

Yeddi illik musiqi məktəblərində uşaqların təhsili üçün valideynlərlə hesablaşmalar.

Yeddi illik musiqi məktəblərində uşaqların təhsili üçün valideynlərlə hesablaşmaların uçotu təlimatın 160-cı bölməsində göstərilən qaydaya uyqun aparılır. Musiqi məktəbinin cari büdcə hesabına valideynlərdən daxil olmuş ödənc bölmə 1 “Əmək haqqı fondu (əməyin ödənişi)” üzrə kassa xərclərinin bərpasına aid edilir. Musiqi məktəbinin hesablaşma hesabına valideynlərdən daxil olmuş ödənclərə 113 №li subhesabın debetində və 172 №li subhesabın kreditində, eyni zamanda 236 №li subhesabın debetində və 241 №li subhesabın kreditində mühasibat yazılışı verilir.

İş yerləri üzrə aldıqları yeməyə görə fəhlə və qulluqçularla hesablaşmalar.

Yeməyə görə hesablaşmalar o müəssisələrin (xəstəxanalar, məktəbəqədər uşaq müəssisələri qocalar və əlillər evləri və digər təşkilatlar) işçiləri ilə aparılır ki, hansılarda qüvvədə olan qanunvericiliyə uyğun olaraq bu müəssisələrin yerləşdiyi yerlərdə ictimai-iaşə idarələri olmadıqda ödəncə əsasən fəhlələrin yeməyinə icazə verilir.

Aldıqları yeməyə görə fəhlələrlə hesablaşmalar zamanı 172 №li subhesabın debetinə istifadə edilmiş ərzaq məhsullarının dəyəri, kreditinə isə fəhlələrdən yeməyə görə qəbul edilmiş məbləğlər yazılır.

Yeməyə görə hesablaşmaların uçotu dövriyyə cədvəlində aparılır. Bu dövriyyə cədvəlində mərkəzi mühasibatlıqlarda və ayrı-ayrı idarələr üzrə işçilərin familiyaları və göstəriciləri əks olunur.

Geyim formaları üçün fəhlə və qulluqçularla hesablaşmalar.

Geyim formaları üçün hesablaşmaların uçotu qaydası Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyi ilə razılaşdırılmaqla Azərbaycan Respublikasının müvafiq nazirlikləri tərəfindən müəyyən olunur.

173 №li “Büdcəyə ödəmələr üzrə hesablaşmalar” subhesabında əks etdirilir:

- əmək haqqından və təqaüddən tutulmuş vergilər üzrə büdcə ilə hesablaşmalar;

- büdcənin “gəlirinə təhvil-veriləsi və günahkar şəxslərə aid edilən maddi qiymətlilərdən və pul vəsaitlərindən aşkar edilmiş əskikgəlmələr və itkilər üzrə büdcə ilə hesablaşmalar;

- qüvvədə olan qaydaya müvafiq olaraq büdcənin gəlirinə təhvil veriləsi, maddi qiymətlilərin satışından gələn gəlirlər üzrə büdcə ilə hesablaşmalar;

- internat məktəblərdə uşaqların saxlanılmasına görə ödənclər üzrə büdcə ilə hesablaşmalar;

- əlavə dəyər vergisi üzrə büdcə ilə hesablaşmalar,

- sahibkarlıq fəaliyyətindən alınan mənfəətdən vergi üzrə büdcə ilə hesablaşmalar;

- digər daxilolmalar üzrə büdcə ilə hesablaşmalar.

Büdcə ilə hesablaşmalar üzrə yaranan məbləğlər 173 №li subhesabın kreditinə, müvafiq məbləğlər büdcənin gəlirinə köçürüldükdə isə - bu subhesabı debetinə yazılır.

Analitik uçot hər bir hesablaşma növü üzrə ayrıca Əmlakın (qiymətlilərin) uçot kartı forma №1 Q-də aparılır.

174 №li “Depozit məbləğlər üzrə hesablaşmalar” subhesabında idarənin sərəncamına müvəqqəti daxil olmuş və müəyyən şərait yarandıqda qaytarılmalı olan məbləğlər əks etdirilir.

Depozit məbləğlər bank müəssisəsinin büdcədənkənar vəsaitlər üzrə cari hesablarında saxlanılır və şərait yarandıqca bu pul vəsaitlərinin sahibləri olan şəxslərin və ya təşkilatların adına verilir və ya ödəmə tapşırığı ilə köçürülür.

174 №li subhesabın kreditinə müəssisənin sərəncamına müvəqqəti daxil olmuş məbləğlər yazılır, bu zaman 112, 113 və ya 120 №li subhesablar debetləşirlər, bu subhesabın debetinə isə təyinat üzrə cari hesabdan verilmiş və ya köçürülmüş məbləğlər yazılır.

Büdcə vəsaitlərinin bank idarələrinə depozit şəklində verilməsi Azərbaycan Respublikasının Maliyyə - Nazirliyinin razılığı ilə həyata keçirilə bilər.

Depozit məbləğlərin analitik uçotu hər bir alıcı üzrə Əmlakın (qiymətlilərin) uçot kartı forma №1 Q-də aparılır.

176 №li “Tapşırıqlar üzrə xərclər üçün alınmış vəsaitlərə görə hesablaşmalar” subhesabında aşağıdakılar əks etdirilir:

- müəssisə və təşkilatlar tərəfindən verilmiş tapşırıqların yerinə yetirilməsi üzrə xərclər üçün alınmış vəsaitlərə görə onlarla hesablaşmalar;

- təkrar emal üçün qara və əlvan metal qırıntılarının, xammalın digər növlərinin - baramaların yemək tullantılarının və təhvil toplanması və təhvil verilməsindən daxil olmuş vəsaitlərə görə hesablaşmalar;

- məktəblərin saxlanılması üçük rayon (şəhər) maliyyə idarələri (şöbələri) tərəfindən köçürülmüş büdcə üzrə xərclərin qənaətindən xalq təhsili idarələrinin (şöbələrinin) aldığı vəsaitlər, və ümumtəhsil məktəblərində məktəb dərsliklərinin fondunun yaradılması üçün müəssisələrdən, kolxozlardan, sovxozlardan, həmkarlar və digər təşkilatlardan daxil olmuş vəsaitlər üzrə hesablaşmalar;

- məktəbin şagird kollektivinin qazandığı vəsaitlər üzrə müəssisələrlə hesablaşmalar;

- plandan artıq kadr hazırlığı və ixtisas artırma üçün texniki peşə təhsili müəssisələrinə daxil olmuş vəsaitlər üzrə hesablaşmalar;

- fəhlə və qulluqçulara vermək üçün bank müəssisəsindən alınmış ssudalar (kreditlər) üzrə hesablaşmalar;

- Azərbaycan Respublikasının Maliyyə Nazirliyinin ayrı-ayrı sərəncamları ilə nəzərdə tutulmuş digər daxilolmalar üzrə hesablaşmalar.

Tapşırıqlar üzrə xərclərə daxil olmuş məbləğlər 176 №li subhesabın kreditinə və 110 №li subhesabın debetinə yazılır. Məbləğlərin xərclənməsi 176 №li subhesabın debetində, 110 №li subhesabın kreditində əks etdirilir;

Plandan artıq kadr hazırlığı və ixtisas artırma üçün texniki peşə təhsili müəssisələrinin cari hesablarına daxil olmuş vəsaitlər 112 №li subhesabın debetində, 176 №li subhesabın kreditində əks etdirilir.

İlin sonunda plandan artıq kadr hazırlığı və ixtisasartırma üzrə çəkilmiş xərclər 176 №li subhesabın debetinə və 213 №li subhesabın kreditinə yazılır,

Tapşırıqlar üzrə məbləğlərin uçotu, tapşırıqların yerinə yetirilməsi üçün vəsaitlərin alındığı hər bir müəssisə və ya təşkilat üzrə aparılır.

Qara 88 əlvan metal qırıntılarının yığımı üçün, əlavə xammalın digər növlərinin, baramaların, yemək tullantılarının təhvili və yığımı üçün, məktəb dərsliklərinin fondunun yaradılması üçün vəsaitlərin uçotu, həmçinin məktəbin Şagird kollektivinin qazandığı vəsaitlərin uçotu daxilolmaların hər bir növü üzrə aparılır.

176 №li subhesab üzrə analitik uçot Əmlakın (qiymətlilərin) uçot kartı forma №1 Q-də aparılır.

177 №li “Deponentlərlə hesablaşmalar” subhesabında müəyyən olunmuş müddət ərzində alınmamış əmək haqqı, təqaüd , və sair ödəniş məbləğləri əks etdirilir.

Müəyyən olunmuş müddət ərzində alınmamış əmək haqqı və təqaüdlərin məbləğləri 180 və ya 181 №li subhesabların debetində, 177 №li subhesabın kreditində əks etdirilir.

Verilmiş deponent borclar 177 №li subhesabın debetində, 120 və ya 160 №li subhesabın kreditində qeydə alınır.

177 №li subhesabın debetinə, həmçinin maliyyələşdirmənin (fomdların) artırılmasına aid olan, iddia müddəti sona çatmış deponent borclarının məbləğləri yazılır.

Əmək haqqı və təqaüdlər üzrə deponentləşdirilmiş məbləğlərin uçotu forma №10 deponentləşdirilmiş əmək haqqı və təqaüdlərin analitik uçotu kitabında aparılır. Bu kitabda yazılışlar hər bir deponent məbləğlər üzrə həyata keçirilir. Müvafiq “Kredit” sütunlarında deponent borcunun yarandığı ay və il, ödəmə cədvəllərinin nömrələri və məbləğləri göstərilir, “Debet” sütunlarında isə deponentçinin familiyasının qarşısında kassa-məxaric orderinin nömrəsi və ödənilmiş məbləğ yazılır.

Ayın sonunda 1D №li kitabda “Kredit” və “Debet” sütunları üzrə yekun hesablanır və sonrakı ayın əvvəlinə kredit qalığı çıxarılır.

178 №li “Sair debitor və kreditorlarla hesablaşmalar” subhesabında tədris müəssisələrində tələbə və şagirdlərin yataqxana xidmətindən istifadə haqqı daxil edilməklə, idarə və təşkilatların sair debitor və kreditor borc məbləğləri əks etdirilir.

Sair debitor və kreditorlarla hesablaşmaların analitik uçotu Əmlakın (qiymətlilərin) uçot kartı forma №1Q-də aparılır.

Əmlakın (qiymətlilərin) uçot kartı forma №1Q-də “Subhesab” göstəricisində 17 №li “Müxtəlif debitor və kreditorlarla hesablaşmalar” hesabının müvafiq subhesablarının nömrəsi, “adı” sətrində subhesab üzrə analitik uçotunun aparılması vacib olan tərəfin adı “Mədaxil və məxaric sənədlərinin adı, tarixi, №si və başqa əməliyyatların məzmunu” rekvizitində baş vermiş təsərrüfat əməliyyatının məzmunu və onu özündə əks etdirən ilkin sənədlər üzrə göstəricilər əks etdirilir. Forma №1Q üzrə qalan göstəricilər öz tələbinə uyğun doldurulur.

Forma №1Q üzrə uçotu yekunlaşdırmaq üçün həmin kartdan birini qruplaşma kartı, birini isə yekun kartı kimi istifadə etməklə məbləğ uçotu vasitəsi ilə göstəriciləri ümumiləşdirmək mümkündür. Yekun kartı üzrə məbləğlər baş kitabda öz əksini tapır.

Xüsusi vəsaitlər hesabına həyata keçirilən, sair debitor və kreditorlarla hesablaşmalar üzrə əməliyyatlar göstərilən registrlərər ayrıca aparıla bilər.

179 №li “Planlı qaydada ödənişlərlə hesablaşmalar” subhesabında məhsulların, işlərin və xidmətlərin satışı ilə əlaqədar yaranmış sazişlərin hər birinin ayrı-ayrılıqda birdəfəlik ödəniş qaydasında deyil, bağlanmış müqavilələrin şərtlərinə uyğun olaraq həcmi və ödəniş müddəti göstərilmiş məbləğlərin planlı ödəniş qaydasında ödənilməsi üzrə malsatanlarla hesablaşmalar əks etdirilir.

Malsatan və malalan hər ay məhsulların, işlərin və xidmətlərin satışı ilə əlaqədar hesablaşmaların doğruluğunu yoxlayaraq qarşılıqlı üzləşmə aktları tərtib edərək borclarının yenidən haq-hesabını aparırlar.

Malsatanlarla planlı qaydada ödənişlər üzrə hesablaşmaların analitik uçotu Əmlakın (qiymətlilərin) uçot kartı forma №1Q-də aparılır.

18 №li “İşçilər və təqaüdçülərlə hesablaşmalar” hesabı

Bu hesabda əmək ödənişləri, müvəqqəti əmək qabiliyyəti itirildiyi üçün uşaqlara qulluğa görə və sair müavinətlər, maddi yardımlar, mükafatlar, habelə təqaüdlər üzrə hesablanılmış məbləğlər əks etdirilir.

18 №li “İşçilər və təqaüdçülərlə hesablaşmalar” hesabı üzrə aşağıdakı subhesablara açıla bilər:

180 “İşçilərlə hesablaşmalar”;

181 “Təqaüdçülərlə hesablaşmalar”;

182 “Kreditə götürülmüş əmtəələrə görə işçilərlə hesablaşmalar”;

183 “Əmanət banklarına qoyuluşlar üçün nağdsız köçürmələr üzrə işçilərlə hesablaşmalar”;

184 “Sığorta orqanlarına könüllü sığortaları üçün naqdsız köçürmələr üzrə işçilərlə hesablaşmalar”

185 “Həmkarlar ittifaqlarına üzvülük haqlarının ödənilməsi üçün nağdsız köçürmələr üzrə işçilərlə hesablaşmalar” ;

186 “Bank ssudaları üzrə işçilərlə hesablaşmalar”;

187 “İcra vərəqələri və sair tutulmalar üzrə işçilərlə hesablaşmalar”;

189 “Görülən işlərə görə sair hesablaşmalar”.

180 №li “İşçilərlə hesablaşmalar” subhesabında əmək ödənişləri, müvəqqəti əmək qabiliyyəti itirildiyi üçün uşaqlara qulluğa görə və sair müavinətlər, maddi yardımlar, mükafatlar və digər əmək ödənişləri üzrə hesablanmış məbləğlər əks etdirilir.

Əmək ödənişləri və müavinətlər ayda bir dəfə hesablanılır və uçotda ayın sonuncu günü əks etdirilir.

Əmək haqları əsasən aşağıdakı sənədlər əsasında hesablanılır:

- işçilərin işə qəbulu, işdən azad edilməsi, iş yerlərinin (vəzifələrinin) dəyişdirilməsi barədə idarə rəhbərinin əmrləri (əmrlərdə ştat cədvəli üzrə işçilərin əmək haqları, tarif dərəcələri və digər əmək ödənişləri normaları öz əksini tapmalıdır);

- iş vaxtının uçotunu özündə əks etdirən tabellər (tabellərdə işçilərin işə davamiyyəti dəqiq göstərilməlidir);

- işçilərin ştat cədvəlləri və digər normativ sənədlər.

Tabellər üzrə iş vaxtının uçotu idarə rəhbərinin əmri ilə həvalə edilmiş şəxs tərəfindən aparılır. İdarə rəhbərinin razılığı ilə tabellər sexlərdə, şöbələrdə, laboratoriyalarda, kafedralarda və digər struktur bölmələrdə işçilərin işə davamiyyəti üzrə tərtib edilə bilər. Belə hallarda struktur bölmənin rəhbərləri tabel uçotunun düzgünlüyünə cavabdeh olurlar.

Tabellər hər ay müəyyən edilmiş müddətlərdə doldurulur, müvafiq şəxslər tərəfindən imzalanır və əmək haqqının hesablanması üçün mühasibatlığa təhvil verilir.

Əmək ödənişləri üzrə hesablaşmalar bir qayda olaraq şəxsi hesab forma № 1şh-də həyata keçirilir. Sonra hesablaşma-ödəmə cədvəli forma №li həcmə köçürülür və ödənilir,

Ayın birinci yarısı üçün işçilərə planlı qaydada avans verilir. Planlı qaydada avans müəyyən olunmuş qaydada tutulası vergilərin məbləği çıxılmaqla aylıq əmək haqqının 50 % -i həcmində verilir.

Ödənişin müddəti qurtardıqdan sonra hesablaşma-ödəmə cədvəlində, əmək haqqını almamış şəxslərin familiyalarının qarşısında kassir “deponentləşdirilib” qeydiyyatı aparmalıdır və deponentləşdirilmiş məbləğlərin reestrini tərtib etməlidir. Cədvəlin sonunda kassir faktiki ödənilmiş məbləğlər və alınmamış əmək haqqının məbləği haqda qeydlər etməlidir, bu məbləğləri hesablaşma-ödəmə cədvəllərinin ümumi. yekunu ilə tutuşdurmalıdır və yazılışI öz imzası ilə təsdiq etməlidir. Əgər pullar kassir tərəfindən deyil, digər şəxs tərəfindən verilibsə, onda cədvəldə əlavə olaraq (Pulu cədvəl üzrə veribdir - vəzifəsi, imzası, imzanın şərhi) yazılış edilir.

Ödəniş və hesablaşma ödəniş cədvəllərində kassir tərəfindən edilmiş qeydlərin ciddi yoxlanışından verilmiş və deponentləşdirilmiş məbləğlərin hesablanmasından sonra, verilmiş əmək haqqı məbləğlərinə, müəyyən olunmuş qaydada rəsmiyyətə salınan və kassa mədaxil və məxaric sənədlərinin qeydiyyatı jurnalında qeydiyyata alınan kassa-məxaric orderi tərtib olunur. Hesablaşma-ödəmə cədvəllərində kassa üzrə pulların silinməsi həyata keçirilmiş “kassa-məxaric orderi”nin tarixi və nömrəsi qoyulur.

Deponentləşdirilmiş məbləğlər əmək haqqının verilməsi müddətindən sonrakı gün bankın cari büdcə hesabına təhvil verilir və verilmiş məbləğlərə “kassa məxaric orderi” tərtib edilir.

Ştatda olan və ştatdankənar işçilərə hesablanmış əmək haqqı və müavinətlər 180№li subhesabın kreditində və 08, 20, 21, 17 №li hesabların müvafiq subhesablarının, 158, 198 №li subhesabların debetində əks etdirilir.

Ödənilmiş əmək haqqı və müavinətlərin məbləğləri, müəyyən olunmuş qaydada həyata keçirilmiş tutulmalar 180 №li subhesabın debetində və 17, 18№li hesabların müvafiq subhesablarının, 198, 120, 160 №li subhesabların kreditində əks etdirilir.

Ödənilmiş əmək haqqı və müavinətlərin məbləğləri, müəyyən olunmuş qaydada həyata keçirilmiş tutulmalar 180№li subhesabın debetində və 17, 18 №li hesabların müvafiq subhesablarının, 198, 120, 160 №li subhesabların kreditində əks etdirilir.

Xəstəlik vərəqələri ayrıca qovluğa tikilir və ilin əvvəlindən xronoloji qaydada nömrələnir. Hər bir vərəqdə hesablaşma-ödəmə cədvəllərinin nömrələri göstərilir.

181 №li “Təqaüdçülərlə hesablaşmalar” subhesabında ali məktəblərdə, texnikumlardan texniki peşə məktəblərində, məktəblərdə, kurslarda, elmi-tədqiqat idarələrində və başqa təhsil müəssisələrində tələbələrə, aspirantlara, doktorantlara və digər təhsil alanlara verilən təqaüdlər üzrə hesablaşmalar əks etdirilir.

Təqaüdlər idarə rəhbərinin əmrinə əsasən ayda bir dəfə hesablanır və ödənilir. Təqaüdlər hesablandıqda 181 №li subhesabın kreditinə, ödəndikdə və onlardan müəyyən tutulmalar həyata keçirildikdə isə həmin hesabın debetinə yazılır,

182 №li “Kreditə götürülmüş əmtəələrə görə fəhlə və qulluqçularla hesablaşmalar” subhesabında idarələrin ticarət təşkilatlarından alıb fəhlə və qulluqçulara kredit kimi verdikləri əmtəələrə görə fəhlə və qulluqçuların əmək haqqından tutulan məbləğlər əks etdirilir.

Kreditə götürülmüş əmtəələrə görə işçilərin əmək ödənişlərindən tutulmuş məbləğlər 180 №li subhesabın debetində və 182 №li subhesabın kreditində əks etdirilir. Cari büdcə hesablarından ticarət təşkilatlarına köçürülmüş məbləğlər 182 №li subhesabın debetində və 09, 10, 11 №li hesabların müvafiq subhesablarının kreditində əks etdirilir.

Kreditə götürülmüş əmtəələrə görə işçilərin əmək ödənişlərindən tutulmuş məbləğlər üzrə hesablaşmaların analitik uçotu Əmlakın (qiymətliləri) uçot kartı forma №1Q-də aparılır.

183 №li “Əmanət banklarına qoyuluşlar üçün nağdsız köçürmələr üzrə işçilərlə hesablaşmalar” subhesabında əmək ödənişlərini əmanət banklarına qoyuluş üçün nağdsız köçürmək istəyən işçilərə hesablanmış ümumi əmək ödənişlərindən onların ərizəsinə əsasən tutulan məbləğlər əks

Əmanətlər üzrə hesablara köçürmək üçün işçilərin əmək haqlarından tutulmuş məbləğlər 180-№li subhesabın debetində və 183 №li subhesabın kreditində əks etdirilir, 183 №li subhesabın debetində bankdakı fəhlə və qulluqçuların əmanətləri üzrə hesablara köçürülmüş məbləğlər əks etdirilir. Bu zaman 09, 10, 11 №li hesabları müvafiq subhesabları kreditləşir.

Bu subhesab üzrə analitik uçot Əmlakın (qiymətlilərin) uçot kartı forma №1Q-də aparılır.

184 №li “Sığorta orqanlarına könüllü sığortalar üçün nağdsız köçürmələr üzrə işçilərlə hesablaşmalar” subhesabında işçilərin könüllü sığorta müqavilələri əsasında sığorta orqanları ilə nağdsız hesablaşma üzrə sığorta haqlarının ödənilməsi üçün əmək haqlarından tutulan məbləğlər əks etdirilirlər.

İşçilərin əmək ödənişlərindən sığorta haqlarının tutulması və onların sığorta orqanlarının hesablarına köçürülməsi müəyyən olunmuş qaydada sığorta agent tərəfindən idarənin mühasibatlığına verilmiş siyahı və tapşırıqlar əsasında həyata keçirilir.

Əmək ödənişlərindən tutulmuş məbləğlər 184 №li subhesabın kreditində və 180 №li subhesabın debetində əks etdirilir.

Sığorta orqanının hesabına cari və büdcə hesabından köçürülmüş məbləğlər 184 №li subhesabın debetində və 09, 10, 11 №li hesabların müvafiq subhesablarının kreditində əks etdirilir.

184 №li subhesab üzrə analitik uçot Əmlakın (qiymətlilərin) uçot kartı forma №1Q-də aparılır,

185 №li “Həmkarlar ittifaqlarına üzvülük haqqlarının ödənilməsi üçün işçilərlə hesablaşmalar” subhesabında həmkarlar təşkilatları ilə hesablaşmalar üzrə işçilərin və təqaüdçülərin əmək ödənişlərindən tutulan üzvülük haqları əks etdirilir.

Üzvülük haqları işçilərin yazılı ərizələrinə əsasən onlara hesablanmış əmək ödənişlərindən tutulur və nağdsız köçürmələrlə həmkarlar ittifaqına köçürülür həmkarlar ittifaqına üzvülük haqlarının ödənişi üçün əmək ödənişlərindən tutulan məbləğlər 180, 181 №li subhesabların debetində və 185 №li subhesabın kreditində əks etdirilir.

Cari və hesablaşma hesablarından köçürülmüş məbləğlər 185 №li subhesabın debetində və 09, 10, 11 №li hesabların müvafiq subhesablarının kreditildə əks etdirilir.

186 №li “Bank ssudaları üzrə işçilərlə hesablaşmalar” subhesabında bank idarəsindən, qüvvədə olan qaydaya müvafiq olaraq alınmış ssudanın ödənilməsi üçün işçilərin əmək ödənişlərindən tutulmuş məbləğlər əks etdirilir.

Ssudanın ödənilməsi üçün işçilərin əmək ödənişlərindən tutulmuş məbləğlər 180 №li subhesabın debetində və 186 №li subhesabın kreditində əks etdirilirlər.

Cari və hesablaşma hesablarından köçürülmüş məbləğlər 186 №li subhesabın debetində və 09, 10, 11 №li hesabların müvafiq subhesablarının kreditində əks etdirilir,

Əmək ödənişlərindən tutulmuş məbləğlər üzrə işçilərlə hesablaşmaların analitik uçotu Əmlakın (qiymətlilərin) uçot kartı forma №1Q-də aparılır.

187 №li “İcra vərəqələri və sair tutulmalar üzrə hesablaşmalar” subhesabında icra vərəqələri və digər sənədlər üzrə əmək ödənişlərindən və təqaüdlərdən tutulan məbləğlər əks etdirilir.

İcra vərəqələri və digər sənədlər üzrə əmək haqqı və təqaüdlərdən tutulan məbləğlər müvafiq 180, 181 №li subhesabların debetində və 187 №li subhesabın kreditində əks etdirilir.

Cari büdcə hesabından köçürülmüş məbləğlər 187 №li subhesabın debetində və 09, 10, 11 №li hesabların müvafiq subhesalarının kreditində əks etdirilir.

İcra vərəqələri və digər sənədlər əsasında tutulmalar üzrə işçilərlə hesablaşmaların analitik uçotu əmlakın (qiymətlilərin) uçot kartı forma №1Q-də aparılır.

189 №li “Görülən işlərə görə sair hesablaşmalar” subhesabında televiziya və radio verilişlərində müqavilələr və birdəfəlik sifarişlər üzrə mütəxəssislərin işlərinə və çıxışlarına görə ştatdankənar tərkibə (bəstəkarlara, artistlərə, müəlliflərə) ödənilən qonorarın məbləğləri üzrə hesablaşmalar əks etdirilir.

Hesablanmış qonorarın məbləğləri 20, 21 №li hesabların müvafiq subhesablarının debetində və 189 №li subhesabın kreditində əks etdirilir. 189 №li subhesabın debetində müəyyən olunmuş qaydada tutulan vergilər və ödənilmiş qonorar məbləğləri əks etdirilir.

19 №li “Əhalinin sosial müdafiəsi, pensiya və posobiya (müavinət) təminatı üzrə hesablaşmalar” hesabı

Bu sintetik hesabda əsasən pensiya, posobiya və müavinət ödəncləri üzrə idarələrlə, artıq ödənilmiş pensiya, posobiya və müavinət alanlarla, əhalinin sosial müdafiə fondu və əhalinin məşğulluq fondu ilə hesablaşmalar əks etdirilir.

19 №li “Əhalinin sosial müdafiəsi və pensiya (müavinət) təminatı üzrə hesablaşmalar” hesabı üzrə aşağıdakı subhesablar açıla bilər:

191 “Pensiya və posobiya (müavinət) ödənişləri üzrə hesablaşmalar”;

192 “Artıq ödənmiş pensiya və posobiya (müavinət) ödənişlərinin tutulması üzrə hesablaşmalar”;

198 “Əhalinin Sosial Müdafiəsi Fondu üzrə hesablaşmalar”;

199 “Əhalinin məşğulluğu fondu üzrə hesablaşmalar”.

191 №li “Pensiya və posobiya (müavinət) ödənişləri üzrə hesablaşmalar” subhesabında sosial müdafiə orqanlarının ödəniş sənədləri üzrə pensiya-posobiyaların (müavinətlərin) ödənişi ilə əlaqədar idarə və təşkilatlarla hesablaşmalar əks etdirilir.

192 №li “Artıq ödənmiş pensiya və posobiya (müavinət) ödənişlərinin tutulması üzrə hesablaşmalar” subhesabında səhvən ödənilmiş pensiyaların və posobiyaların (müavinətlərin) onları alan şəxslərdən tutulması üzrə əməliyyatlar əks etdirilir.

198 №li “Əhalinin Sosial Müdafiəsi Fondu üzrə hesablaşmalar” subhesabında sosial-sığorta ödənişləri üzrə idarə və təşkilatlarla və vətəndaşların məcburi sığortası üzrə Pensiya fondu ilə hesablaşmalar əks etdirilir.

Pensiya və posobiyaların (müavinətlərin) ödənilməsi üçün sosial müdafiə fondundan alınmış məbləğlər 198 №li subhesabın kreditində əks etdirilir.

Əhalinin Sosial Müdafiəsi Fondu hesabına verilən müavinətlərin hesablanması 198 №li subhesabın debetində və 180 №li subhesabın kreditində əks etdirilir.

Fəhlə və qulluqçuların əmək haqqlarından tutulan və Pensiya fonduna köçürülməli olan məcburi sığorta ödəmələrinin məbləğləri 180 №li subhesabın debetində və 198 №li subhesabın kreditində əks etdirilir.

199 №li “Əhalinin məşğulluğu fondu üzrə hesablaşmalar” subhesabında idarə və təşkilatların Əhalinin məşğulluğu fonduna ayırmaları üzrə hesablaşmalar uçota alınır.

BÖLMƏ 8. XƏRCLƏR

Bu bölmədə idarələr tərəfindən smetalar üzrə nəzərdə tutulmuş tədbirlərə çəkilən faktiki xərclər, həmçinin digər büdcələrdən alınmış vəsaitlər üzrə xərclər uçota alınır.

İdarənin faktiki xərci smeta üzrə nəzərdə tutulmuş xərclərin faktiki icrasıdır.

Büdcə üzrə xərclərin uçotu büdcə təsnifatının maddələri üzrə aparılır Faktiki xərclərin uçotu 20 №li “Büdcə üzrə xərclər” və 21 “Sair xərclər” hesablarında aparılır.

20 №li “Büdcə üzrə xərclər” hesabı

Bu hesabda aşağıdakı subhesablar açıla bilər:

200 “İdarələrin saxlanması və başqa tədbirlər üçün büdcə vəsaitləri üzrə xərclər”;

202 “Başqa büdcələr hesabına xərclər”;

203 “Kapital qoyuluşuna büdcə üzrə xərclər”;

205 “ Yerli büdcələr hesabına pensiya-posobiyalar (müavinətlər) üzrə xərclər”;

207 “ Yerli büdcələr üzrə xərclər”.

200 №li “İdarələrin saxlanması və başqa tədbirlər üçün büdcə vəsaitləri üzrə xərclər” subhesabında hesabat dövrü ərzində büdcə təxsisatları hesabına xərc məbləğləri, həmçinin maliyyə vəsaitləri ilə bağlanmamış sair xərc məbləğləri əks etdirilir. Büdcə vəsaitlərinin xərclənməsi təsdiq olunmuş xərclər smetasına uyğun olaraq həyata keçirilir.

İl ərzində 200 №li “İdarələrin saxlanması və başqa tədbirlər üçün büdcə vəsaitləri üzrə xərclər” subhesabında toplanan faktiki xərcləri ilin sonunda baş kredit sərəncamçıları 230 №li “İdarələrin və başqa tədbirlərin xərclərinə büdcədən maliyyələşmələr” subhesabının debetinə və tabeçilikdəki kredit sərəncamçıları isə 140 №li “İdarələrin və başqa tədbirlərin xərcləri üçün büdcədən maliyyələşmələr üzrə hesablaşmalar” subhesabının debetinə silməklə həmin hesabı bağlayırlar. İl ərzində çəkilmiş xərclər 230 №li subhesabın debetinə silinməklə baş təxsisat Sərəncamçıları yanındakı 200 №li subhesab bağlanır. Tabeçilikdəki təxsisat sərəncamçılarının xərcləri 140 №li subhesabın debetinə silinir. .

Əgər büdcə üzrə faktiki xərclərin məbləği 230 №li və ya 140 №li subhesab üzrə maliyyələşdirmədən çox olarsa, onda xərclər bu subhesablar üzrə qalığa bərabər məbləğdə silinir.

İdarələrdə maliyyələşmələr həm büdcə həm də dikər mənbələr hesabına nəzərdə tutulduqda xərclər ilk növbədə dikər mənbələr hesabına bağlanır və xərclərin qalan məbləği büdcə vəsaiti hesabına silinir.

Təxsisatların və faktiki xərclərin analitik uçotu büdcədən maliyyələşmələr kitabı forma №1 BM-də aparılır.

202 №li “Başqa büdcələr hesabına xərclər” subhesabında müəssisənin smetasında nəzərdə tutulmayan və başqa büdcə vəsaitləri hesabına dikər tədbirlərə sərf edilən xərclər göstərilir.

İlin axırında 202 №li subhesab üzrə xərclər baş kredit sərəncamçıları tərəfindən 232 №li və aşağı kredit sərəncamçıları tərəfindən isə 142 №li subhesabların debetinə silinir.

Xərclərin analitik uçotu hər bir tədbir və xərc maddələri üzrə Əmlakın (qiymətlilərin) uçot kartı forma №1Q-də aparılır.

203 №li “Kapital qoyuluşuna büdcə üzrə xərclər” subhesabında tikinti-montaj işlərinin üsulundan asılı olmayaraq büdcə vəsaitləri hesabına yeni tikintilərə, binaların və qurğuların yenidən qurulmasına (rekonstruksiyasına) sərf olunan məsrəflər əks etdirilir.

Əgər tikinti təsərrüfat üsulu ilə aparılırsa, sərf olunan məsrəflərin məbləği 203 №li subhesabın debetində və pul vəsaitlərinin, hesablaşmaların, tikinti materiallarının və quraşdırılası avadanlıqların, malsatan və podratçılarla hesablaşmaların müvafiq subhesablarının kreditində əks etdirilir.

Əgər tikinti podrat üsulu ilə aparılırsa, görülmüş işlərə görə - hesabların ödənişi üçün qəbul edilmiş məbləğ həcmində podratçı ilə hesablaşma zamanı 203 №li subhesabın debetinə və 150 №li subhesabın kreditinə mühasibat yazılışı verilir.

İl ərzində tamamlanmış və istismara verilmiş obyektlər üzrə məsrəflər 203 №li subhesabda hesaba alınırlar. İlin sonunda bu məsrəflər baş təxsisat sərəncamçıları tərəfindən 231 №li subhesabın debetinə və aşağı təxsisat sərəncamçıları tərəfindən isə 143 №li subhesabın debetinə silinir.

Tamamlanmış və istismara verilmiş tikinti obyektləri qəbul-təhvil aktlarına əsasən 01 №li hesabın müvafiq subhesablarının debetində və 250 №li subhesabın kreditində əks etdirilir.

Tamamlanmamış və tamamlanmış, ancaq istismara verilməmiş tikinti obyektləri və rekonstruksiyalar üzrə məsrəflər 203 №li subhesab üzrə sonrakı ilin balansıma keçirlər.

203 №li subhesab üzrə təsərrüfat üsulu ilə həyata keçirilən tikintiyə məsrəflərin analitik uçotu Əmlakın (qiymətlilərin) uçotu kitabı forma №1Q-də hər bir obyekt üzrə ayrılıqda məsrəf elementlərinə: əmək haqqı, materiallar başqa birbaşa məsrəflər və qaimə xərclərinə bölünməklə aparılır.

Podrat üsulu ilə həyata keçirilən tikintiyə məsrəflərin uçotu bu formada ancaq obyektlər üzrə (elementlər üzrə bölünmədən) aparılır.

Tikinti işlərinin uçotu və quraşdırma üzrə işlərin uçotu ayrı-ayrılıqda aparılır.

205 №li “Yerli büdcələr hesabına pensiya-posobiya (müavinət) üçün xərclər” subhesabında büdcə vəsaitləri hesabına pensiya - posobiyaların (müavinətlərin) ödənişi üzrə faktiki çəkilmiş xərclər əks etdirilir.

207 №li “ Yerli büdcələr üzrə xərclər” subhesabında kənd, qəsəbə və şəhər (şəhər və rayon tabeçiliyindəki) büdcələrinin icrası üzrə kassa xərcləri əks etdirilir.

21 №li “ Sair xərclər” hesabı.

Bu hesab üzrə aşağıdakı subhesablar açıla bilər:

210 “Bölüşdürüləsi xərclər”;

211 “Xüsusi vəsaitlər üzrə xərclər”;

212 “Xüsusi vəsaitlər hesabına kapital qoyuluşu və avadanlıq alınması üzrə xərclər”;

213 “Sair vəsaitlər üzrə xərclər”;

214 ^“Yeni təsərrüfatçılıq şəraitində idarələrin saxlanması xərcləri”;

215 “Büdcədən kənar fondlar hesabına xərclər”;

216 “Büdcədən kənar fondlar hesabına kapital qoyuluşlarına xərclər”;

217 “İstehsal fəaliyyəti üçün vəsaitlər hesabına xərclər”;

218 “Sosial müdafiə fondunun vəsaitləri hesabına pensiya və posobiyaların (müavinətlərin) ödənişləri üzrə xərclər”;

219 “Aztəminatlı ailələrin uşaqlarına verilən müavinətlər üzrə xərclər”.

210 №li “Bölüşdürüləsi xərclər” subhesabında hesabat dövrünün sonunda konkret növ işlərə (obyektlərə) məhsul və məmulatların maya dəyərinə daxil edilməsi mümkün olmayan məsrəflərin qalıq məbləğləri əks etdirilir.

Bölüşdürülməyə nəzərdə tutulmuş xərclər ay ərzində 210 №li subhesabın debetində və müvafiq subhesabların kreditində əks etdirilir.

Ayın sonunda bu xərclər müəyyən olunmuş qaydada bölüşdürülür. Yardımçı Kənd təsərrüfatı və istehsalat (tədris) emalatxanalarında qaimə xərcləri ilin sonunda bölüşdürülür.

Qaimə xərcləri konkret şəraitdən asılı olaraq istehsalat işçilərinin, elmi işçilərin və i. a. əmək haqqına və ya xərclənmiş materiallara, və ya birbaşa məsrəflərin toplusuna mütənasib olaraq bölüşdürülür (bu bölüşdürmələrdən hər hansı biri idarə tərəfindən qəbul edildikdə özlərinin uçot siyasətində öz əksini tapır).

Bölüşdürülməsi xərclər 210 №li subhesabın kreditindən 08, 20, 21 №li hesabların müvafiq subhesablarının debetinə silinir.

Bu subhesab üzrə analitik uçot çoxsütunlu kartalarda aparılır.

211 №li “Xüsusi vəsaitlər üzrə xərclər” subhesabında rüblük hesabatlarda xüsusi vəsaitlər üzrə xərclərin, illik hesabatlarda isə xüsusi vəsaitlər üzrə gəlirlərdən artıq xərclərin məbləği, həmçinin yardımçı kənd təsərrüfatı və istehsalat (tədris) emalatxanalarının bitməmiş istehsalat üzrə məsrəfləri əks etdirilir.

Xərclənmiş materialların, pul vəsaitlərinin və dikər xərclərin məbləği 211 №li subhesabın debetində və “Material ehtiyatları”, “Pul vəsaitləri”, “Hesablaşmalar” hesablarının müvafiq subhesablarının kreditində əks etdirilir. İlin sonunda il ərzində çəkilmiş xərclərin ümumi məbləği 211 №li subhesabın kreditindən 400 №li subhesabın debetində silinir.

Xərclərin analitik uçotu xüsusi vəsaitlərin növləri və xərc maddələri üzrə 297-6 №li xüsusi vəsaitlərin uçotu kitabında, mərkəzləşdirilmiş mühasibatlıqlarda isə bu xərclərin uçotu həm də hər bir xidmət edilən idarə üzrə aparılır.

Xərclərin uçotu çox sütunlu kartalarda həyata keçirilə bilər.

212 №li “Xüsusi vəsaitlər hesabına kapital qoyuluşu və avadanlıq alınması üzrə xərclər” subhesabında aşağıdakılar əks etdirilir:

- xüsusi vəsaitlər hesabına yeni tikintilərə, avadanlıqların alınmasına və quraşdırılmasına sərf edilən məsrəflər;

- tədris müəssisələrinin və elmi-tədqiqat idarələrinin maddi-texniki bazasının genişləndirilməsi və möhkəmləndirilməsi üçün daxil olan vəsaitlər hesabına yeni tikintilərə, avadanlıqların alınmasına və quraşdırılmasına sərf edilən məsrəflər;

- digər büdcədənkənar vəsaitlər hesabına yeni tikintilərə sərf edilən məsrəflər;

- buraxılan məhsulun (avadanlıq və inventarın alınmasına, tikintiyə kapital qoyuluşuna) maya dəyərinə aid edilməyən istehsalat (tədris) emalatxanalarının, yardımçı kənd təsərrüfatı və tədris-təcrübə təsərrüfatlarının məsrəfləri. Məhsulun maya dəyərinə daxil olan istehsalat emalatxanalarının, yardımçı kənd təsərrüfatının məsrəfləri, həmçinin təsərrüfat müqaviləli elmi-tədqiqat işlərinin yerinə yetirilməməsi üzrə məsrəflər 08 №li hesabın müvafiq subhesablarında uçota alınır.

İlin sonunda, tamamlanmış və istismara verilmiş obyektlər üzrə məsrəflər, həmçinin buraxılan məhsulun maya dəyərinə aid edilməyən dikər məsrəflər 212 №li subhesabın kreditindən 400, 246 №li subhesabların debetinə silinirlər. Tamamlanmamış və tamamlanmış, lakin istismara verilməmiş tikinti və quraşdırılma obyektləri üzrə məsrəflər 212 №li subhesab üzrə balansda qalırlar.

Bu subhesab üzrə analitik uçot əmlakın (qiymətlilərin) uçot kartı forma №1Q-də aparılır.

213 №li “Sair vəsaitlər üzrə xərclər” subhesabında büdcədənkənar vəsaitlər hesabına xərclər, həmçinin keçmiş illərdə smeta üzrə edilən qənaət hesabına faktiki xərclər əks etdirilir. Bu xərclər ilin axırında müvafiq fondlara silinərək göstərilən hesab bağlanılır. Bu subhesabda, həmçinin yerli inzibati təşkilatların əlavə maliyyə resursları fondunun vəsaitləri hesabına xərclər və dikər tədbirlər üçün xərclər əks etdirilir.

İl ərzində 213 №li subhesabın debetində toplanan xərclər ilin sonunda 176 238, 240, 246 №li subhesabların debetinə silinməklə bağlanılır.

Qəzet və jurnallar üzrə abunə xərcləri müqavilələr və digər təsdiqedici sənədlər əsasında birbaşa 20 və 21 №li sintetik hesabların müvafiq subhesablarının debetinə silinir.

Xərclərin analitik uçotu ayrı-ayrı təşkilatların (sifarişçilərin) və tədbirlərin bölməsində çoxsütunlu kartalarda aparılır.

214 №li “Yeni təsərrüfaçılıq şəraitində idarənin saxlanması xərcləri” subhesabında yeni təsərrüfat mexanizminə keçmiş idarə və təşkilatların istehsalat və sosial-inkişaf fondunun və maddi həvəsləndirmə fondunun vəsaitləri hesabına həyata keçirilən idarənin saxlanması üçün, iş və xidmətlərin yerinə yetirilməsi üçün faktiki məsrəflər, əmək haqqına çəkilən məsrəflər, maddi və ona bərabər tutulan məsrəflər uçota alınır. Bu zaman 214 №li subhesabın debetinə və “Material ehtiyatları”, “Pul vəsaitləri”, “Hesablaşmalar” və b. uçot bölmələrinin müvafiq subhesablarının kreditinə mühasibat yazılışı verilir.

214 №li subhesab üzrə faktiki xərclərin uçotu bütövlükdə büdcə təşkilatları üçün xərc maddələri bölməsində, yaranan fondlara, material və ona bərabər tutulan məsrəflərə müvafiq olaraq sonradan təşkilatın bölməsində qruplaşan bütün daxil olmaların mənbələri hesabına aparılır.

Faktiki xərclərin analitik uçotu bu təlimata uyğun olaraq müvafiq subhesablarda aparılır. İl tamam olduqdan sonra faktiki xərclər müvafiq fondların, maddi və ona bərabər tutulan məsrəflərin azalmasına silinir və 214 №li subhesabın kreditində və müvafiq olaraq 240, 241, 246 və 249 №li subhesabların debetində əks etdirilir.

215 №li “Büdcədənkənar fondlar hesabına. xərclər” subhesabında nazirliklər, baş idarələr və İcra hakimiyyəti orqanları tərəfindən qəbul olunmuş qaydada yaradılmış büdcədənkənar fondlar hesabına xərclər əks etdirilir. İl tamam olduqdan sonra, 215 №li subhesab üzrə il ərzində çəkilmiş xərclər 272 №li subhesabın debetinə silmək yolu ilə bağlanılır.

215 №li subhesab üzrə əməliyyatların analitik uçotu büdcə təsnifatının hər bir tədbiri və xərc maddələri üzrə əmlakın (qiymətlilərin) uçot kartı forma №1Q-də aparılır.

216 №li “Büdcədənkənar fondlar hesabına kapital qoyuluşlarına xərclər” subhesabında hökumət* orqanlarının büdcədənkənar fondları hesabına kapital qoyuluşlarına. çəkilən xərclər uçota alınır. Tamamlanmış və istismara verilmiş obyektlər üzrə məsrəflər il ərzində 216 №li subhesabda toplanır və ilin sonunda 272 №li subhesabın debetinə silinir.

216 №li subhesab üzrə podrat üsulu ilə həyata keçirilən tikintiyə məsrəflərin analitik uçotu hər bir obyekt üzrə əmlakın (qiymətlilərin) uçot kartı forma №1Q-də aparılır, təsərrüfat üsulu ilə həyata keçirilənlər isə - hər bir obyekt üzrə ayrılıqda, məsrəf elementlərinə: əmək haqqı, materiallar, dikər birbaşa məsrəflər və qaimə xərclərinə bölüşdürülməklə aparılır. Tikinti işlərinin uçotu və quraşdırma üzrə işlərin uçotu ayrı-ayrı aparılır.

217 №li “İstehsal fəaliyyəti üçün vəsaitlər hesabına xərclər” subhesabında ancaq rüblər ərzində tədris müəssisələrinin istehsalat fəaliyyəti üçün gəlirlərindən ayırmalar hesabına xərclər göstərilir.

217 №li subhesabın debetinə müəyyən olunmuş qaydada ayrı-ayrı tədbirlərə xərclənmiş məbləğlər yazIlır, bu zaman 111, 120 №li və b. subhesablar kreditləşirlər. İlin sonunda faktiki çəkilmiş xərclərin məbləği 217 №l.i subhesabın kreditindən 402 №li “Texniki peşə məktəblərinin istehsalat fəaliyyətindən gəlirlər” subhesabın debetinə silinir.

217 №li subhesab üzrə analitik uçot tədbirlərin növləri üzrə çoxsütunlu kartalarda aparılır.

218 №li “Sosial müdafiə fondunun vəsaitləri hesabına pensiya və posobiyaların (müavinətlərin) ödənişləri üzrə xərclər subhesabında Azərbaycan Respublikası Əhalinin Sosial Müdafiəsi fondunun vəsaitləri hesabına pensiya və posobiyaların (müavinətlərin) ödənişinə çəkilmiş faktiki xərclər uçota alınır.

219 №li “Aztəminatlı ailələrin uşaqlarına verilən müavinətlər üzrə xərclər” subhesabında valideynləri aliment ödənişindən qaçmaları ilə əlaqədar məhkəmənin qərarı ilə daxili işlər orqanları tərəfindən axtarılan həddi-büluğa çatmamış uşaqlara müvəqqəti müavinətlərin ödənişi üzrə xərclər uçota alınır. Bu subhesab əhalinin sosial müdafiəsi orqanlarında tətbiq olunur.

BÖLMƏ 9. MALİYYƏLƏŞDİRMƏ

23 №li “Maliyyələşmələr” hesabı.

23 №li hesab baş təxsisat sərəncamçıları tərəfindən tətbiq edilir. Bu hesab üzrə aşağıdakı subhesablar açıla bilər:

230 “İdarələrin və başqa tədbirlərin xərclərinə büdcədən maliyyələşmələr”.

231 “Kapital qoyuluşlarının büdcədən maliyyələşdirilməsi”;

232 “Başqa büdcələr hesabına maliyyələşmələr”;

234 “Sosial Müdafiə fondunun vəsaitləri hesabına pensiya və posobiya (müavinət) ödənişlərinin maliyyələşdirilməsi”;

235 “Yerli büdcələr hesabına pensiya və posobiya (müavinət) ödənişlərinin maliyyələşdirilməsi”;

236 “Uşaq müəssisələrinin saxlanması üçün valideynlərin vəsaiti”;

238 “İdarənin saxlanması üçün sair vəsaitlər”.

230 №li “İdarələrin və başqa tədbirlərin xərclərinə büdcədən maliyyələşmələr”, 231 №li “Kapital qoyuluşlarının büdcədən maliyyətləşdirilməsi” və 232 №li “Başqa büdcələr hesabına maliyyələşmələr” subhesablarında büdcədən alınmış maliyyələşmələr üçota alınır.

230-232 №li subhesabların kreditində aşağıdakılar əks etdirilir:

- alınmış vəsaitlərin məbləğləri;

- aşkar edilmiş material artıqlarının və əvəzsiz alınmış materialların məbləğləri.

230-232 №li subhesabların debetində aşağıdakılar əks etdirilir:

- geri çağırılmış vəsaitlərin məbləğləri;

- illik hesabatların əsasında ilin sonunda silinən xərclərin məbləğləri;

- əmlakın (qiymətlilərin) əskikgəlməsi, normadan artıq itkilər və dikər ümidsiz borclar üzrə silinəsi məbləğlər.

230 №li subhesab üzrə analitik uçot çoxsütunlu kartalarda aparılır.

231 və 232 №li subhesablar üzrə analitik uçot Əmlakın (qiymətlilərin) uçot kartı forma №1Q-də aparılır.

234 №li “Sosial Müdafiə fondunun vəsaitləri hesabına pensiya və posobiya (müavinət) ödənişlərinin maliyyələşdirilməsi” subhesabında Azərbaycan Respublikasının ərazi bölgələrindən alınmış maliyyələşmələrin məbləğləri uçota alınır, 235 №li “ Yerli büdcələr hesabına pensiya və posobiya (müavinət) ödənişlərinin maliyyələşdirilməsi” subhesabında isə əhalinin sosial müdafiəsi orqanları müvafiq yerli büdcələrdən daxil olmuş maliyyələşmələrin məbləğlərini uçota alırlar.

236 №li “Uşaq müəssisələrinin saxlanması üçün valideynləri vəsaiti” subhesabında internat məktəblərdən başqa, məktəbəqədər uşaq müəssisələrində uşaqların saxlanması üçün valideynlərdən daxil olan vəsaitlər hesabına mövcud maliyyələşmələr əks etdirilir.

Hesablanmış ödənişlərin məbləğləri 236 №li subhesabın kreditində və 172 №li subhesabın debetində əks etdirilir.

İlin sonunda büdcə (200 №li subhesab) üzrə faktiki xərcin bir hissəsi (236 №li subhesabda olan məbləğ qədər) 236 №li subhesabın debetinə silinir. 200 №li subhesabda qalan məbləğ isə 230 və ya 140 №li subhesabların debetinə silinir.

Bu subhesab üzrə analitik uçot Əmlakın (qiymətlilərin) uçot kartı forma № 1Q-də aparılır.

238 №li “İdarənin saxlanması üçün sair vəsaitlər” subhesabında sair mənbələr hesabına mövcud qaydalara uyğun alınan maliyyələşmələr və idarənin xərclərinə və dikər tədbirlərə yönəldilən, yerli inzibati orqanların əlavə maliyyə resursları fondunun vəsaitləri uçota alınır.

İlin sonunda büdcə (200, 213 №li subhesablar) üzrə faktiki xərcləri bir hissəsi (238 №li subhesabda olan məbləğ qədər) 238 №li subhesabın debetinə silinir. 200 və 213 №li subhesablarda qalan məbləğlər isə öz təyinatı üzrə 230 və ya 140 №li subhesabların debetinə silinir.

Bu subhesab üzrə analitik uçot Əmlakın (qiymətlilərin) uçot kartı forma №1Q-də aparılır.

BÖLMƏ 10. MƏQSƏDLİ TƏMİNATLARIN FONDLARI VƏ VƏSAİTLƏRİ

24 №li “Məqsədli təyinatların fondları və vəsaitləri” hesabı

24 №li “Məqsədli təyinatların fondları və vəsaitləri” hesabı üzrə aşağıdakı subhesablar açıla bilər:

240 “Maddi-maraq fondu”;

241 “Əməyin ödənişlərinin vahid fondu”;

244 “Aztəminatlı ailələrin uşaqlarına verilən müavinətlərin ödənişi üçün vəsaitlər”;

245 “Dekabr ayının ikinci yarısı üçün əmək haqqını qabaqcadan ödəmək üçün bankdan alınmış vəsaitlər”;

246 “İstehsal və sosial inkişaf fondu”;

248 “Bank kreditləri”;

249 “Material və ona bərabər götürülən məsrəflər”.

240 №li “Maddi-maraq fondu” subhesabında aşağıdakılar əks etdirilir:

- xüsusi tapşırıqların yerinə yetirilməsi üzrə mükafatların ödənilməsi və işçilərə maddi yardımların verilməsi ücün idarələrə daxil olan vəsaitlər;

- smeta üzrə xərclənməmiş vəsait qalıqlarının idarənin tapşırıqlar üzrə məbləğlərin cari hesabında saxlanmasına icazə verildiyi hallarda həmin məbləğlər hesabına maddi maraq fonduna ayrılan məbləğlər;

- elmi-tədqiqat işlərinin yerinə yetirilməsi üzrə yaradılmış maddi-maraq fondunun vəsaitləri.

Bu fonda daxil olan vəsaitlər 240 №li subhesabın kreditində və müvafiq subhesabların debetində əks etdirilir. Ödənilmiş mükafatların və göstərilən birbaşa köməyin məbləği 240 №li subhesabın debetində və 110 və ya 120 №li subhesabların kreditlərində əks etdirilir;

mədəni-maarif idarələrinin (saraylar, mədəniyyət evləri, klublar, muzeylər və başqaları) işçilər üçün yaradılmış maddi maraq fondunun vəsaitləri. Mükafat fonduna hesablanmış məbləğlər qüvvədə olan qaydaya əsasən 400 №li subhesabın debetində və 240 №li subhesabın kreditində əks etdirilir. Mükafatlar ödənilərkən 240 №li subhesabın debetinə və 111 və ya 120 №li subhesabların kreditinə mühasibat yazılışı verilir;

qüvvədə olan qanunvericiliyə müvafiq olaraq digər fondların yaradılması üçün daxil olmuş vəsaitlər.

Vəsaitlər daxil olduqca 240 №li subhesabın kreditinə və müvafiq subhesabların debetinə mühasibat yazılışı verilir;

Göstərilən fondun yaranması üçün daxil olmuş və bank idarələrində cari hesablara köçürülmüş məbləğlər 240 №li subhesabın kreditində və 110 №li subhesabın debetində əks etdirilir. Fondların yaradılması üçün cari büdcə hesablarından köçürülmüş məbləğlər 200 №li subhesabın debetində və 09, 10 №li hesabların müvafiq subhesablarının kreditində əks etdirilir;

yeni təsərrüfat mexanizminə keçmiş və maliyyə vəsaitlərinin vahid fondunun bölüşdürülməsinin birinci üsulunu tətbiq edən idarə və təşkilatlarda maddi həvəsləndirmə fondunun yaranmasına daxil olmuş vəsaitlər 270 №li subhesabın debetində və 240 №li subhesabın kreditində əks etdirilir;

Mədəni-maarif işlərinin yerinə yetirilməsinə görə mədəni-maarif idarələrində (mədəniyyət evləri, saraylar, klublar və muzeylər) daxil olan vəsaitlərdən işçilərə veriləcək mükafatlar üçün fond yaradıla bilər. Bu fonda ayırmalar hesablandıqda 400 №li subhesabın debetində 240 №li subhesabın kreditində əks etdirilir. Mükafatlar ödəndikdə isə 240 №li subhesabın debetində, 111 №li, yaxud 120 №li subhesabın kreditində əks etdirilir.

Sair mənbələrdən digər fondlar da yaradıldıqda daxil olan məbləğlər 240 №li subhesabın kreditində və müvafiq subhesabların debetində əks etdirilir.

Yeni təsərrüfatçılıq sisteminə keçmiş və maliyyə vəsaitlərinin vahid fondunun bölüşdürülməsinin birinci metodundan istifadə edən idarələrdə maddi maraq fonduna daxil olan məbləğlər 270 №li subhesabın debetində və 240 №li subhesabın kreditində əks etdirilir.

Yeni təsərrüfatçılıq sisteminə keçmiş və maliyyə vəsaitlərinin vahid fondunun bölüşdürülməsinin birinci metodundan istifadə edəm idarələrdə ilin sonunda əmək ödənişlərinin vahid fonduna edilən qənaət məbləği maddi maraq fonduna yönəldildikdə 241 №li subhesabın debetində və 240 №li subhesabın kreditində əks etdirilir.

240 №li subhesabın analitik uçotu çoxqrafalı kartlarda aparılır.

241 №li “Əmək ödənişlərinin vahid fondu” subhesabında əmək ödənişləri üzrə vəsaitlər uçota alınır. 241 №li subhesab yeni təsərrüfatçılıq şəraitində işləyən və özünü maliyyələşdirən idarələr tərəfindən tətbiq edilir.

Müəyyən edilmiş normativlər əsasında maliyyə vəsaitlərinin ümumi məbləğindən əmək ödənişlərinin vahid fondu yaradılarkən 270 №li subhesabın debetində və 241 №li subhesabın kreditində yaxud yuxarı təşkilat və başqa idarə, müəssisə və təşkilatlar tərəfindən bu fonda məqsədli maliyyələşmələr şəklində pul vəsaiti köçürüldükdə isə 113 №li subhesabın debetində və 241 №li subhesabın kreditində mühasibat yazılışı aparılır.

214 №li subhesabdakı faktiki xərclərdən əmək ödənişləri üzrə xərclər ilin sonunda 241 №li subhesabın debetinə silinir.

Yeni təsərrüfatçılıq şəraitinə keçmiş və maliyyə vəsaitlərinin bölgüsünü təsərrüfatçılığın birinci üsulu ilə aparan idarələrdə əmək ödənişlərinin vahid fonduna edilən qənaət məbləğləri ilin sonunda maddi maraq fonduna yönəldildikdə 241 №li subhesabın debetinə və 240 №li subhesabın kreditinə yazılır.

Əmək ödənişlərinin vahid fondunun analitik uçotu çoxqrafalı kartlarda həyata keçirilir,

244 “Aztəminatlı ailələrin uşaqlarına verilən müavinətlərin ödənişi üçün vəsaitlər” subhesabında əhalinin sosial müdafiəsi orqanlarında Həddi-buluğa çatmayan uşaqlar”a müvəqqəti müavinət ödənişləri uçota alınır.

245 “Dekabr ayının ikinci yarısının əmək haqqını qabaqcadan ödəmək üçün bankdan alınan vəsaitlər” subhesabında növbəti ilin təxsisatları hesabına dekabr ayının ikinci yarısına görə əmək haqqını qabaqcadan ödəmək üçün bankdan alınmış vəsaitlər əks etdirilir.

Dekabr ayının ikinci yarısına görə əmək haqqını qabaqcadan ödəmək üçün bank idarələrindən alınmış vəsaitlər 245 №li subhesabın kreditində, 120 və ya 160 №li subhesabın debetində (əgər idarədə ştat cədvəli üzrə kassir vəzifəsi nəzərdə tutulmayıbsa) əks etdirilir. Yeni ilin əvvəlində əmək haqqını qabaqcadan ödəmək üçün alınmış vəsaitlər 245 №li subhesabın debetində, 09 və ya 10 №li hesabların müvafiq subhesablarının kreditində əks etdirilir.

246 “İstehsal və sosial inkişaf fondu” subhesabında qüvvədə olan qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş xərclərin maliyyələşdirilməsinə yönəldilən məqsədli və təyinatlı vəsaitlər uçota alınır.

Elmi-tədqiqat idarələrində bu subhesabda təsərrüfat müqavilələri üzrə yerinə yetirilən elmi-tədqiqat işlərindən gələn gəlirlərin xərclərdən artıq olan məbləğləri, kəşflərə verilən lisenziyaların satışından, eləcə də artıq və təsərrüfatdan çıxmış avadanlığın satışından daxil olan vəsaitlərin hərəkəti uçota alınır.

Ali və orta ixtisas məktəblərində onların maddi-texniki bazasının genişləndirilməsinə və möhkəmləndirilməsinə müəyyən olunmuş qaydada daxil olan vəsaitlərin hərəkəti də 246 №li subhesabda uçota alınır. İstehsal və sosial inkişaf fonduna daxil olan məbləğlər müvafiq subhesabların debetində və 246 №li subhesabın kreditində əks etdirilir.

Elmi-tədqiqat idarələrinin istehsal və sosial inkişaf fondu hesabına yeni tikintilərə, avadanlıqların alınmasına və quraşdırılmasına sərf edilən məsrəflər 212 №li subhesabda uçota alınır. İlin sonunda başa çatdırılmış və istifadəyə verilmiş tikinti obyektləri üzrə məsrəflər 246 №li subhesabın debetində əks etdirilir.

Fondun istifadə edilməmiş qalığı növbəti ilə keçirilir. Yeni təsərrüfatçılıq şəraitinə keçmiş idarə və təşkilatlarda müəyyən olunmuş normativlər üzrə istehsal və sosial inkişaf fondu təşkil edildikdə 270 №li subhəsabın debetində və 246 №li subhesabın kreditində əks etdirilir.

İstelsal və sosial inkişaf fondu vəsaitələri hesabına həyata keçirilən faktiki xərclər ilin sonunda 246 №li subhesabın debeti və 214 №li subhesabın krediti üzrə əks etdirilərək fondun azaldılmasına silinir.

İlin sonunda material və ona bərabər götürülən məsrəflər üzrə vəsaitlərin qənaət məbləğləri 249 №li subhesabın debeti və 246 №li subhesabın krediti üzrə əks etdirilərək istehsal və sosial inkişaf fonduna köçürülür.

246 №li subhesabın analitik uçotu çoxqrafalı kartalarda vəsaitlərin daxil olması (təşkili) mənbələri üzrə və onların istifadə istiqamətləri üzrə aparılır.

248 №li “Bank kreditləri” subhesabında müvafiq qanunvericiliyə uyğun olaraq maddi-texniki bazanın təşkili, genişləndirilməsi və başqa məqsədlər üçün bank idarələrindən alınmış uzunmüddətli və qısamüddətli kredit məbləğləri uçota alınır.

Alınmış uzunmüddətli və qısamüddətli bank kreditlərinin məbləği 248 №li subhesabın kreditində, 111 və ya 113 №li subhesabların debetində əks etdirilir.

Uzunmüddətli və qısamüddətli bank kreditlərinin hesabına maddi-texniki bazanın təşkili və genişləndirilməsi üzrə məsrəflər 111, 113 №li subhesabların krediti, müvafiq olaraq 120, 130, 178 №li subhesabların debeti üzrə əks etdirilir. Kreditlər mədaxil-məxaric sənədləri ilə nəzərdə tutulmuş məqsədlərə istifadə edilir. .

Uzunmüddətli və qısamüddətli bank kreditləri bağlanarkən 248 №li subhesabın debetinə, 111, 113 №li subhesabların kreditinə mühasibat yazılışı verilir.

248 №li subhesabın analitik uçotu kreditlərin növü üzrə və onları verən banklar üzrə çoxsütunlu kartalarda aparılır.

249 “Material və ona bərabər götürülən məsrəflər” subhesabında büdcə təsnifatının maddələrindən bütün növ əmək ödənişləri və təqaüdlər çıxılmaqla qalan xərclər uçota alınır.

Kreditlərə görə ödənilmiş faiz məbləğləri və iqtisadi sanksiya şəklində ödənilmiş məbləğlər də material və ona bərabər götürülən məsrəflərin tərkibinə daxil edilir.

Yeni təsərrüfatçılıq şəraitinə keçmiş idarə və təşkilatlarda 249 №li subhesabdan istifadə edilir.

İlin sonunda material və ona bərabər götürülmüş məsrəflər hesabına həyata keçirilən faktiki xərclər 249 №li subhesabım debetində, 214 №li subhesabın kreditində əks etdirilərək silinir.

Material və ona bərabər edilmiş məsrəflər üzrə (bütün növ əmək ödənişləri və təqaüdlər çıxılmaqla) vəsaitlərin qənaəti ilin sonunda istehsal və sosial inkişaf fonduna köçürülərək 249 №li subhesabın debetinə, 246 №li subhesabın kreditinə mühasibat yazılışı edilir.

25 №li “Əsas vəsaitlərin fondu” hesabı

250 №li “Əsas vəsaitlərin fondu” subhesabında idarənin bilavasitə sərəncamında olan əsas vəsaitlərin fonduna (köhnəlmə çıxılmaqla) qoyuluşlar uçota alınır. Yeni tikinti obyektləri istifadəyə verilərkən 250 №li subhesabın kreditində və 01 “Əsas vəsaitlər” hesabının müvafiq subhesablarının debetində mühasibat yazılışı ilə əks etdirilir.

Əsas vəsaitlərin əldə edilməsi 250 №li Subhesabın 20, 21 №li hesabların müvafiq subhesablarının debetində əks etdirilir.

Əsas vəsaitlər əvəzsiz olaraq alındıqda ilk dəyəri ilə 01 №li “Əsas vəsaitlər” hesabının müvafiq subhesablarının debetində qalıq dəyəri ilə 250 №li “Əsas vəsaitləri fondu subhesabının kreditində və köhnəlmə məbləği üzrə isə 020 №li “Əsas vəsaitlərin köhnəlməsi (amortizasiyası)” subhesabının kreditində əks etdirilir.

Əsas vəsaitlər təsərrüfatdan çıxarıldıqda (satıldıqda, silindikdə və ya əvəzsiz olaraq verildikdə) ilk dəyəri üzrə 01 №li “Əsas vəsaitlər” hesabının müvafiq subhesablarının kreditində qalıq dəyəri üzrə 250 №li “Əsas vəsaitlərin fondu” subhesabının debetində və köhnəlmə məbləği üzrə isə 020 №li “Əsas vəsaitlərin köhnəlməsi (amortizasiyası) subhesabının debetində mühasibat yazılışı ilə əks etdirilir.

250 və 020 №li subhesabların analitik uçotu Əmlakın (qiymətlilərin) uçot kartı forma №1Q-də aparılır.

26 №li “Azqiymətli və tezköhhələn əşyaların fondu” hesabı

260 №li “Azqiymətli və tezköhnələn əşyalar fondu” subhesabında idarənin bilavasitə sərəncamında olan azqiymətli və tezköhnələn əşyalar uçota alınır.

Əldə edilmiş azqiymətli və tezköhnələn əşyaların, ağların, yataq ləvazimatlarının, geyim və ayaqqabıların dəyəri 260 №li subhesabın kreditində və 20, 21 №li hesablarım müvafiq subhesablarının debetində əks etdirilir. İstismardan çıxmış azqiymaqli və tezköhnələn əşyaların, ağların, yataq ləvazimatlarının, geyim və ayaqqabıların dəyəri 260 №li subhesabın debetində, 071 və 073 №li subhesablarının kreditində əks etdirilir.

260 №li subhesab üzrə qalıq məbləğlərinə 070, 071, 072, 073 №li subhesablar üzrə qalıq məbləğlərinin bərabər olmalıdır.

260 №li subhesabın analitik uçotu Əmlakın (qiymətlilərin) uçot kartı forma №1Q-də aparılır.

27 №li “Maliyyə vəsaitlərinin fondu” hesabı

27 №li “Maliyyə vəsaitlərinin fondu” hesabəna aşağıdakı subhesablar açıla bilər:

270 №li “Maliyyə vəsaitlərinin vahid fondu”

271 №li “Mərkəzləşdirilmiş fondlar və maliyyə ehtiyatları”

272 №li “Büdcədənkənar fondlar” və başqaları.

270 №li “Maliyyə vəsaitlərinin vahid fondu” subhesabında hesabat dövrünün sonuna uzunmüddətli iqtisadi normativlər üzrə büdcədən ayrılmış vəsaitlər, tələbələrin (şagirdlərin) rüblük və aylıq fondlar üzrə bölüşdürülmüş yataqxana haqqları, istehsalat fəaliyyəti üzrə məhsul satışından, görülən iş və xidmətlərdən, uşaq müəssisələrində, internat məktəblərin, xüsusi məktəblərdə, uşaq musiqi və rəssamlıq məktəblərində uşaqların saxlaması və tədrisi üçün daxilolmalar və sair məbləğlər uçota alınaraq 113 №li subhesabın debeti, 270 №li sübhesabın krediti üzrə əks etdirilir.

Maliyyə vəsaitlərin vahid fondunun analitİk uçotu vəsaitlərin növləri üzrə (büdcədə! Daxilolmalar, müqavilələr üzrə yerinə yetirilmiş işlərdən (xidmətlərdən) daxilolmalar, əhaliyə göstərilən pullu xidmətlərdən daxilolmalar, idarə, təşkilat və ayrı-ayrı vətəndaşların ödədiyi könüllü üzvlük haqqları və digər daxilolmalar) çoxsütunlu kartalarda aparılır.

İdarə, təşkilat və vətəndaşların pul vəsaitləri şəklində ödədiyi könüllü üzvlük haqqı maliyyə vəsaitlərinin vahid fonduna daxil olur və üzvlük haqqının məqsədli təyinatı müəyyən olunmayıbsa ümumi əsaslarla xərclənir.

Məqsədli təyinatlı üzvlük haqqları müvafiq fondlara daxil olaraq üzvlük haqqını ödəyən şəxs tərəfindən göstərilmiş, ehtiyaclara xərclənir.

Müqavilələr üzrə yerinə yetirilən iş və xidmətlərə girov sifarişçidən daxil olan vəsaitlər 113 №li subhesabın debetində 157 №li subhesabın kreditində əks etdirilir. Müqavilələr üzrə işlərin (xidmətlərin) yerinə yetirilməsindən daxil olan vəsaitlər sifariş və ya onun ayrı-ayrı mərhələləri yerinə yetirildikcə 157 №li subhesabın debeti, 270 №li subhesabın krediti üzrə əks etdirilərək maliyyə vəsaitləri fondunun tərkibinə daxil edilir. Sifariş (və ya onun mərhələsi) rüb (ay) ərzində yerinə yetirilmədikdə sifarişçidən daxil olmuş vəsaitlər planda mövcud hesabat dövründə sifarişin (mərhələnin) yerinə yetirilməsinə nəzərdə tutulmuş xərclər həcmində maliyyə vəsaitlərinin vahid fonduna köçürülür.

Fondların formalaşması hər rüb (hər ay) maliyyə vəsaitlərinin vahid fondunun bölüşdürülməsinin qəbul edilmiş üsulundan asılı olaraq həyata keçirilir.

Maliyyə vəsaitlərinin vahid fondunun bölüşdürülməsinin birinci üsulunu tətbiq edən idarələr müvafiq fondların yaradılması üzrə əməliyyatları mühasibat uçotunda aşağıdakı qaydada əks etdirirlər.

Maliyyə vəsaitlərinin ümumi məbləğinə təyin edilmiş normativlər üzrə əmək haqqı fondunun yaradılması uçotda 270 №li subhesabın debetində, 241 №li subhesabın kreditində əks etdirilir. Maliyyə vəsaitlərinin ümumi məbləğindən material və ona bərabər götürülən məsrəflərin ödənilməsi üçün plan həcmində mənbələr yaradılır və bu zaman 270 №li subhesabın debetinə, 249 №li subhesabın kreditinə mühasibat yazılışı edilir. Qalan vəsaitlərdən müəyyən edilmiş normativlər üzrə istehsal və sosial inkişaf fondu yaradılır. Bu zaman 270 №li subhesabın debetinə, 246 №li subhesabın kreditinə mühasibat yazılışı edilir.

Maliyyə vəsaitlərinin vahid fondunun qalan hissəsi maddi həvəsləndirmə fonduna yönəldilərək 270 №li subhesabın debetində, 240 №li subhesabın kreditində əks etdirilir.

Rübün (ayın) sonunda material və ona bərabər götürülən məsrəflər üzrə kassa xərcləri planda nəzərdə tutulmuş məsrəflərdən artıq olarsa, artıq kələn məbləğ istehsal və sosial inkişaf fondunun bölgüsünə qədər maliyyə vəsaitlərinin vahid fonduna aid edilir. Hesablanmış məbləğ 270 №li subhesabın debetində, 249 №li subhesabın kreditində əks etdirilir.

Maliyyə vəsaitlərinin vahid fondunun bölüşdürülməsinin ikinci üsulunu tətbiq edərkən rübün (ayın) sonunda material və ona bərabər götürülən məsrəflərin ödənilməsi üçün plan həcmində mənbələr yaradılaraq 270 №li subhesabın debetində, 249 №li subhesabın kreditində əks etdirilir.

Maliyyə vəsaitlərinin vahid fondunun qalığı təyin edilmiş normativlər üzrə istehsal və sosial inkişaf fonduna köçürülərək 270 №li subhesabın debetində və 246 №li subhesabın kreditində əks etdirilir.

Maliyyə vəsaitlərinin vahid fondunun qalan məbləği əmək haqqının vahid fonduna köçürülür və 270 №li subhesabın debetində, 241 №li subhesabın kreditində əks etdirilir.

271 №li “Mərkəzləşdirilmiş fondlar və maliyyə ehtiyatları” subhesabında mərkəzləşdirilmiş inkişaf fondlarına və maliyyə ehtiyatlarına yönəldilən (bir xəstənin bir günlük yemək və dərmanı ilə əlaqədar ödənməmiş pul normaları və fondun əsasnaməsində nəzərdə tutulan bu kimi başqa vəsaitlər, həmçinin gözlənilməyən hallarda keçiriləcək tədbirlərin və öhdəliklərin maliyyələşdirilməsinə yönəldilən qənaət) vəsaitlər göstərilir Maliyyə ehtiyatları və mərkəzləşdirilmiş inkişaf fondlarına vəsaitlər daxil olarkən 110 №li subhesabın debetinə, 271 №li subhesabın kreditinə mühasibat yazılışı aparılır.

272 №li “Büdcədənkənar fondlar” subhesabında yerli hakimiyyət orqanları, nazirliklər və baş idarələr tərəfindən yaradılmış büdcədənkənar Fondların vəsaitləri uçota alınır.

Büdcədənkənar fondlara daxil olan məbləğlər 114 №li subhesabın və 272 №li subhesabın kreditində əks etdirilir.

215 və 216 №li subhesablar üzrə il ərzində həyata keçirilən xərclər ilin sonunda 272 №li subhesabın debetinə silinir.

272 №li subhesabın analitik uçotu büdcədənkənar fondlara daxil olan vəsaitlərin növləri üzrə çoxsütunlu kartalarda aparılır.

BÖLMƏ 11. MƏHSULUN SATIŞI

28 №li “Məhsulların, malların məmulatların və görülən işlərin (xidmətlərin) satışı” hesabı

28 №li “Məhsulların, malların, məmulatların və görülən işlərin (xidmətlərin) satışı” hesabında istehsalat (tədris) emalatxanalarının, yardımçı kənd təsərrüfatının, tədris-təcrübə (sınaq) təsərrüfatlarının hazır məhsulları, malları və mə”mulatları, çat məhsulları və yuxarıda göstərilən bu sahələr üzrə görülən işlərin (xidmətlərin) satışı, həmçinin müqavilələr əsasında işlənmiş elmi tədqiqat işlərinin və göstərilən xidmətlərin satışı uçota alınır.

280 №li subhesabdan istifadə etməyən yardımçı təsərrüfatlar satışdan kələn gəliri 400 №li “Xüsusi vəsaitlər üzrə gəlirlər” subhesabında uçota alırlar.

28 №li hesaba aşağıdakı subhesablar açıla bilər:

280 “İstehsalat (tədris) emalatxanalarının məmulatlarının satışı”

281 “ Yardımçı kənd təsərrüfatı (tədris) məhsullarının satışı”

282 “Müqavilələr üzrə elmi-tədqiqat işlərinin satışı və başqaları.

280 №li “İstehsalat (tədris) emalatxanalarının mə”mulatlarının satışı” subhesabında istehsalat (tədris) emalatxanaları üzrə buraxılan hazır məhsulların, malların, məmulatlarını və görülmüş işlərin, göstərilmiş xidmətlərin satışı, həmçinin çap məhsullarının (işlərinin, xidmətlərinin) satışı uçota alınır.

Satılmış hazır məhsulların, malların, məmulatların, görülmüş işlərin və göstərilmiş xidmətlərin məbləğləri 280 №li subhesabın kreditində, 111, 113 və ya 120 №li subhesabların debetində əks etdirilir.

Satılmış məmulatların və hazır məhsulların faktiki maya dəyəri 280 №li subhesabın debetində, 030 №li subhesabın kreditində əks etdirilir. Görülən iş və göstərilən xidmətlərin faktiki maya dəyəri isə 280 №li subhesabın debetində, 080 №li subhesabın kreditində əks etdirilir.

Məmulatların, hazır məhsulların, görülən iş və göstərilən xidmətlərin satışının 280 №li subhesab üzrə kredit qalığı mənfəəti; debet qalığı isə zərəri əks etdirir. -

Hesabat ili başa çatdıqda satışın nəticələri 410 №li subhesaba aid edilir.

280 №li subhesabın analitik uçotu əmlakın (qiymətlilərin) uçot kartı forma №1 Q-də və ya çoxsütunlu kartlarda aparılır.

281 “Yardımçı kənd təsərrüfatı (tədris) məhsullarının satışı” subhesabında tədris-təcrübə (sınaq) və yardımçı kənd təsərrüfatı məhsullarının satışı uçota alınır.

Satılmış məhsulların məbləği 281 №li subhesabın kreditində və 111, 113, 120 №li subhesabların debetində əks etdirilir.

Satılmış məhsulun plan maya dəyəri 281 №li subhesabın debetinə yazılmaqla 031 №li subhesab kreditləşdirilir.

İlin somunda satılmış məhsulların plan maya dəyəri 081 №li subhesabda toplanmış faktiki xərclərə bərabər həcmdə düzəldilərək 281 №li subhesabın debetinə silinir. Plan maya dəyəri ilə faktiki maya dəyəri arasındakı kənarlaşmalar istehsal prosesində əmələ gələn mənfəət, yaxud zərər adlanır. Satılmış məhsulların faktiki maya dəyəri plan maya dəyərindən çox olduqda zərər, az olduqda isə mənfəət əmələ gətirir. Müqaisə edilən hesablarda mənfəət qırmızı qələmlə, yaxud (-) işarəsi ilə, zərər isə adi qələmlə, yaxud (+) işarəsi ilə əks etdirilir.

Satış subhesabının kredit qalığı mənfəəti, debet qalığı isə zərəri göstərir.

Nəticələr ilin sonunda 410 №li subhesaba aid edilir. 281 №li subhesab üzrə analitik uçot əmlakın (qiymətlilərin) uçot kartı və ya çoxsütunlu kartalarda aparılır.

282 №li “Müqavilələr üzrə elmi-tədqiqat işlərinin satışı” subhesabında müqavilələr üzrə yerinə yetirilmiş və sifarişçilərə təhvil verilmiş elmi-tədqiqat və layihə-konstruksiya işləri uçota alınır.

Müqaviləda nəzərdə tutulmuş elmi-tədqiqat və konstruksiya işləri yerinə yetirildikdən sonra sifarişçiyə faktiki qiymətlə təqdim edilmiş hesab-faktura əsasında dəyəri ödənildikdə 282 №li subhesabın kreditində və 154 №li subhesabın debetində əks etdirilir.

Mövzu üzrə yerinə yetirilmiş və sifarişçilərə təhvil verilmiş elmi-təsdqiqat və layihə-konstruksiya işlərinin faktiki dəyəri 282 №li subhesabın debetinə aid edilir və bu zaman 082 №li subhesab kreditləşdirilir.

Müqavilələr üzrə yerinə yetirilmiş elmi-tədqiqat və layihə-konstruksiya işlərinin satışının nəticələrinin başa çatdırılmış və sifarişçilərə akt vasitəsilə təhvil verilmiş mövzular üzrə ayrı-ayrılıqda aparılaraq hesabdan silinir.

Alınmış gəlir 282 №li subhesabın debetində və 246, 173 №li subhesabların kreditində əks etdirilməklə müəyyən edilmiş qaydada bölüşdürülür.

282 №li subhesab üzrə analitik uçot əmlakın (qiymətlilərin) uçot kartı forma №1Q-də və ya çoxsütunlu kartalarda aparılır.

Bölmə 12. Gəlirlər

40 №li “Gəlirlər” hesabı

Bu bölmənin subhesablarında xüsusi vəsaitlər üzrə gəlirlər texniki peşə məktəblərinin istehsalat fəaliyyətindən gəlirlər, büdcə gəlirləri və başqa gəlirlər uçota alınır.

40 №li “Gəlirlər” hesabına aşağıdakı subhesablar açıla bilər:

400 “Xüsusi vəsaitlər üzrə gəlirlər”;

402 “Texniki peşə məktəblərinin istehsalat fəaliyyətindən gəlirlər”;

407 “Büdcə gəlirləri” və başqaları.

400 №li “Xüsusi vəsaitlər üzrə gəlirlər” subhesabında büdcə vəsaitlərindən əlavə idarələrin sərəncamında qalan və müvafiq qaydalara uyğun istifadə edilən gəlirlər uçota alınır. İdarələrin xüsusi vəsaitlərinə aid edilən gəlirlərə: - icarə və mənzil haqları, nəqliyyatın istismarından gələn gəlirlər, muzey və sərkilərdən kələn gəlirlər, yardımçı təsərrüfatların istehsalat fəaliyyətindən gələn gəlirlər və digər gəlirlərə aid edilir. İdarələrdə xüsusi vəsaitlərin yaradılası və istifadəsi Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 10 mart 1997-ci il tarixli 16 saylı qərarı və bu qərara əlavələrlə tənzimlənir.

Xüsusi vəsaitlər üzrə gəlirlər həm nad, həm də nağdsız hesablaşmalar yolu ilə, yaradıla bilər.

Pul vasitələrinin əmanət bankları vasitəsilə ödənişi zamanı mühasibatlıq tərəfindən tədiyyəçilərə bildiriş - qəbz verilir.

Nağd pul vəsaitlərinin idarənin kassasına qəbulu müəyyən edilmiş qaydada tərtib edilmiş kassa mədaxil orderləri üzrə aparılır.

400 №li subhesabın kreditində icarə və mənzil haqları, nəqliyyat və digər xidmətlərə görə hesablanılmış məbləğlər, digər xüsusi vəsait növlərindən daxil olan gəlirlər əks etdirilir, bu zaman 17 №li hesabın müvafiq subhesablarının və ya 111, 118, 120 №li subhesabların debetnə mühasibat yazılışı verilir.

080, 081 №li subhesablara qəbul edilməyən yardımçı təsərrüfatlarda hazırlanmış məhsul və məmulatların dəyəri 400 №li subhesabın kreditinə yazılaraq, 030, 031 №li subhesabların debetində əks etdirilır.

400 №li subhesabın debetinə il ərzində xüsusi vəsaitlər üzrə aparılmış xərclər (211 №li subhesabın kreditindən), idarənin mədəni-maarif işçilərinə mükafat verilməsi üçün mükafat fonduna ayrılmış məbləğlər (bu zaman 240 №li subhesab kreditləşdirilməklə), mədaxildən artıq və büdcə gəlirinə keçirilmiş məbləğlər (1 İ №li subhesabın kreditindən), müəssisənin hesabına qəbul edilmiş ümidsiz borclar və əskikgəlmələr üzrə məbləğlər (bu zaman material və hesablaşmaların müvafiq subhesablarının kreditlərinə mühasibat yazılışı verilir) əks etdirilir.

Xüsusi vəsaitlər üzrə gəlirlərin analitik uçotu əmlakın (qiymətlilərin) uçot kartı f № 1 Q-də və ya çoxsütunlu kartalarda aparılır.

402 №li “Texniki peşə məktəblərinin istehsalat fəaliyyətindən gəlirlər” subhesabında istehsalat – tədris emalatxanalarının fəaliyyətindən kələn gəlirlər və tədris bazalarının genişləndirilməsi, yaxşı oxuyan şagirdlərin həvəsləndirilməsi və işçilərin mükafatlandırılması üçün Şagirdlərin müəssisələrdəki istehsalat praktikasından tədris müəssisələrinin sərəncamına daxil olan vəsaitlər uçota alınır,

İstehsal-tədris emalatxanalarının fəaliyyətindən gələn gəlirlər və tələbələrin müəssisə və təşkilatlarda istehsalat praktikasından daxil olan vəsaitlər 402 №li subhesabın kreditinə yazılmaqla, 280 və ya 153 №li subhesabların debetində əks etdirilir.

İlin axırında xərclər 217 №li subhesabın kreditindən 402 №li subhesabın debetinə silinir.

402 №li subhesab üzrə analitik uçot Əmlakın (qiymətlilərin) uçot kartı f №1Q-də və ya çoxsütunlu kartalarda tədbirlərin növləri üzrə aparılır.

407 №li “Büdcə gəlirləri” subhesabında inzibati kənd, qəsəbə və şəhərlərin (rayon tabeçiliyində olan şəhərlər) cari hesablarına daxil olan gəlirlər, həmçinin büdcənin gəlirinə köçürülmüş artıq məbləğin qaytarılması üzrə əməliyyatlar uçota alınır.

41 №li “Mənfəət və zərərlər” hesabı.

41 №li “Mənfəət və zərərlər subhesabında buraxılmış məhsulların (malların), məmulatların, göstərilən iş və xidmətlərin satışından alınmış nəticələr, idarələrin banka depozit kimi qoyduqları maliyyə qoyuluşlarının məbləğ fərqi, idarələrin qiymətli kağızları, faizli istiqrazlar uçota alınır.

Maliyyə nəticələrinin silinməsi müəyyən edilmiş qaydada həyata keçirilir.

BÖLMƏ 13. 52 №li “BÜDCƏDƏN QISAMÜDDƏTLİ SSUDALAR”

HESABI.

520 №li “Büdcədən qısamüddətli ssudalar” subhesabı baş büdcədən alınmış qısamüddətli ssudaların uçotu üçün kənd, qəsəbə və şəhər (rayon tabeçiliyində olan şəhərlər) inzibati orqanları tərəfindən tətbiq edilir.

BÖLMƏ 14. 73 №li “ALINMIŞ VƏ VERİLMİŞ VƏSAİTLƏR”

HESABI.

730 №li “Alınmış və verilmiş vəsaitlər” subhesabı baş büdcədən alınmış və baş büdcəyə verilmiş vəsaitlərin uçotu üçün kənd, qəsəbə və şəhər (rayon tabeçiliyində olan şəhərlər) inzibati orqanları tərəfindən tətbiq edilir.

BÖLMƏ 15. 90 №li “BÜDCƏDƏN İSTİFADƏNİN NƏTİCƏLƏRİ”

HESABI.

900 №li “Büdcədən istifadənin nəticələri” subhesabı ilin sonunda kənd, qəsəbə və şəhər (rayon tabeçiliyində olan şəhərlər) büdcəsinin istifadəsinin nəticələrini müəyyən etmək üçün təyin olunmuşdur.

BALANSARXASI HESABLAR

Balansarxası hesablarda icarəyə götürülmüş əsas vəsaitlər, məsuliyyətin mühafizəyə və ya emal edilmək üçün qəbul edilmiş material qiymətliləri, həmçinin ciddi hesabat sənədləri (blankları), istirahət evləri və sanatoriyalar üçün göndəriş vərəqələri (putyovkalar), ödənməsi mümkün olmayan silinəsi debitor borclar, mərkəzləşdirilmiş təchizat üzrə ödənilmiş material qiymətliləri, şagirdlər və tələbələr tərəfindən qaytarılmayan material qiymətliləri üzrə borclar, idman prizləri və kubokları, pensiya və müavinət qaydalarından düzgün istifadə etmədikdə səhvən artıq ödənən pensiya və müavinət məbləğləri, hərbi texniki-tədris əşyaları, fəhlə və qulluqçulara verilən ssudalar uçotu alınır, balansarxası hesablarda uçot sadə sistem üzrə aparılır.

Balansarxası hesablarda bütün mal-material qiymətliləri, həmçinin icarəyə götürülmüş əsas vəsaitlər balansda uçota alınmış qiymətlilər üçün müəyyən edilmiş qayda və müddətdə inventarizasiya edilir.

Göstərilmiş qiymətlilərin uçotu üçün aşağıdakı balansarxası hesablar tətbiq olunur.

01 “İcarəyə götürülmüş əsas vəsaitlər”. Bu hesabda digər idarələrdən müqavilər üzrə icarəyə götürülmüş əsas vəsaitdən uçota alınır.

İcarəyə götürülmüş əsas vəsaitlərin analitik uçotu əmlakın (qiymətli lorin) uçot kartı f. №1Q-də hər əsas vəsait-obyektlərinin icarədarları üzrə (icarədarların inventar nömrəsi üzrə) aparılır.

002 “Məsuliyyətli mühafizəyə qəbul edilmiş mal-material qiymətliləri”. Bu hesabda müqavilələr üzrə elmi-tədqiqat və konstruksiya işləri üzrə yerinə yetirilməsi üçün alınmış xüsusi avadanlıqlar da daxil olmaqla idarələr tərəfindən məsuliyyətli mühafizəyə qəbul edilmiş mal-material qiymətliləri uçota alınır.

Məsuliyyətli mühafizəyə qəbul edilmiş mal-material qiymətlilərinin analitik uçotu sahibkar idarələr üzrə, növləri və saxlanılma yerləri üzrə, müqavilə və ya alınma qiymətləri üzrə ayrı-ayrılıqda əmlakın (qiymətlilərin) uçot kartı f. № 1Q-də aparılır,

Həmçinin bu hesabda müqavilədə göstərilmiş qiymətlər üzrə emal üçün qəbul edilmiş xammal və materiallar da uçota alınır.

Analitik uçot sifarişçilər, materialların növləri və yerləşmə yerləri üzrə aparılır.

002 №li hesab üzrə analitik uçot əmlakın (qiymətlilərin) uçot kartı f. № 1Q-də aparılır.

004 “Ciddi hesabat blankları”. Bu hesabda nazirlik və baş idarələr tərəfindən təsdiq edilmiş siyahılara müvafiq olaraq saxlanılan və hesabat üçün verilən ciddi hesabat blankları–qəbz kitabçaları, attestatlar, diplomlar, vəsiqə blankları və s” uçota alınır

Ciddi hesabat blanklarının analitik uçotu əmlakın (qiymətlilərin) uçot kartı f. № 1Q-də aparılır.

005 “Ümidsiz debitorların silinəsi debitor borclar”. Bu hesabda 5 il müddətində ödənməsi mümkün olmayan debitor borclar uçota alınır.

Borcların ödənişi üçün alınmış məbləğlər müvafiq büdcə gəlirinə aid edilərək bu hesabdan silinir.

Analitik uçot əmlakın (qiymətlilərin) uçot kartı f. № 1Q-də aparılır.

006 “Mərkəzləşdirilmiş təchizat üzrə ödənilmiş material qiymətliləri”.

Bu hesabda baş idarələr tərəfindən ödənilmiş və öz sisteminə daxil olub digər büdcələrdən maliyyələşən idarələr tərəfindən yüklənmiş mal-material qiymətliləri uçota alınır.

Mərkəzləşmiş qaydada qiymətlilərin analitik uçotu əmlakın (qiymətlilərin) uçot kartı f. № 1 Q-də aparılır.

007 “Şagirdlərin və tələbələrin qaytarmadıqları maddi qiymətlilər üzrə borclar”. Bu hesabda qaytarılmayan geyim, ağlar, alətlər və digər qiymətlilər üzrə şagird və tələbələrin borcları uçota alınır.

Məktəbdən çıxmış şagird və tələbələrin ayağında qalan maddi qiymətlilərin tədris müəssisələrinin balansından silinməsi onların məktəbi bitirməsi haqqında əmrin əsasında aparılır. Şagird və tələbələr tərəfindən qaytarılmayan maddi qiymətlilər balansarxası hesabda uçota qəbul edilir və onlara müəyyən olunmuş qaydada iddia təqdim olunur.

007 №li hesab üzrə analitik uçot əmlakın (qiymətlilərin) uçot kartı f. № 1 Q-də aparılır.

008 “Keçici idman prizləri və kubokları”. Bu hesabda qalib komandaların təltif edilməsi üçün müxtəlif idarələr tərəfindən təsis edilmiş keçici prizlər, bayraqlar, kuboklar uçota alınır.

Analitik uçot əmlakın (qiymətlilərin) uçot kartı f. № 1Q-də aparılır.

009 “Putyovkalar”. Bu hesabda həmkarlar və digər ictimai təşkilatlardan əvəzsiz olaraq alınmış putyovkalar uçota alınır.

Göndəriş vərəqələri pul sənədləri ilə bərabər kassada saxlanıl-malıdır.

Analitik uçot əmlakın (qiymətlilərin) uçot kartı f. № 1Q-də aparılır.

0010 “Pensiya və müavinət qayda qanunlardan düzgün istifadə etmədikdə səhvən artıq ödənən pensiya və müavinət məbləğləri”. Bu hesabda əhalinin sosial müdafiəsi idarələrində təftiş, yoxlama aktları və digər müvafiq sənədlərin əsasında aşkar edilən pensiya və müavinətlər haqqında qüvvədə olan qanunların düzgün tətbiq edilməməsi və hesablama səhvləri nəticəsində artıq ödənən pensiya və müavinət məbləğləri uçota alınır.

0011 “Hərbi-texniki tədris predmetləri”. Bu hesabda tirdə, idman atış meydanında, tədris müəssisələrinin hərbi kabinetlərində və s. olan bütün növ hərbi avadanlıq və əşyalar uçota alınır.

Əşyaların analitik uçotu əmlakın (qiymətlilərin) uçot kartı f. № 1Q-də aparılır.

0013 “İşçilərə verilən ssudalar”. Bu hesabda bank idarələrindən alınmış ssudalar uçota alınır.

Ssudaların uçotu əmlakın (qiymətlilərin) uçot kartı f. №1Q-də aparılır.

ƏSAS MÜHASİBAT ƏMƏLİYYATLARI ÜZRƏ SUBHESABLARIN MÜXABİRLƏŞMƏSİ

Sıra №si	ƏMƏLİYYATIN MƏZMUNU	SUBHESABLARIN
		Debeti	Krediti
1	2	3	4
1 2 3 4 5 6 7	Bölmə 1 – ƏSAS VASİTƏLƏR Yeni tikilmiş binalar, qurğular, ötürücü qurğular istismara verildikdə, həmçinin bina və qurğuların yenidənqurma işlərə qəbul edildikdə Maşınlar, avadanlıqlar nəqliyyat vasitələri, istehsalat alətləri (ləvazimatları), təsərrüfat inventarları, işçi və məhsuldar heyvanlar, kitabxana fonduna daxil edilən kitablar və başqa əsas vəsaitlər alındıqda Eyni zamanda ikinci yazılışı tərtib edilir Əvəzsiz olaraq əsas vəsait alındıqda Təsərrüfat üsulu ilə hazırlanmış əsas vəsaitlər (mebel və s.) mədaxil edildikdə Eyni zamanda ikinci yazılış tərtib edilir İnventarizasiya zamanı artıq gələn əsas vəsaitlər mədaxil edildikdə Əvəzsiz olaraq əsas vəsaitlər verildikdə Artıq, istifadə olunmayan avadanlıqlar, nəqliyyat vasitələri və s satıldıqda Satışdan daxil olan məbləğlərə ikinci yazılış verilir	010-012 013-019 200-207 210-219 010-019 016, 019 200, 211, 214 010-019 020,250 178 090,100,101,111,113	250 090, 100, 101, 111, 113, 114, 118, 130, 131, 178, 179 250 020, 250 084 250 250 010-019 013-016, 019 178
8 9 10 11 12 13	Qanunvericiliklə nəzərdə tutulduğu hallarda satışdan daxil olan məbləğlər müəssisənin sərəncamında qaldıqda Qanunvericilikdə nəzərdə tutulduğu hallarda satışdan daxil olan məbləğlər büdcəyə yönəldikdə Həmin məbləğ büdcəyə köçürüldükdə Qeyd: Əsas vəsaitlər satılan zaman ucuzlaşdırılma aparılarsa yaranan qiymət fərqinə əlavə mühasibat yazılışı verilir Yararsız hala düşmüş əsas vəsaitlər silindikdə. Əsas vəsaitlərin ləğvi zamanı mədaxil edilən materialların dəyəri: - satış və büdcə gəlirləri üçün müəyyənləşdirildikdə - bu materiallar satışa göndərildikdə - satışa göndərilmiş materialların dəyəri cari hesablara daxil edildikdə -satışdan daxil olmuş məbləğlər büdcəyə köçürüldükdə - təmir və başqa təsərrüfat ehtiyacları üçün müəssisənin sərəncamında saxlandıqda İnventarizasiya vaxtı əskik gəlmiş əsas vəsaitlər müəssisə hesabına silindikdə İnventarizasiya vaxtı əskik gəlmiş əsas vəsaitlər günahkar şəxsin hesabına silindikdə Eyni zamanda ikinci mühasibat yazılışı Məhkəmənin qərarına əsasən günahkar şəxslərdən tutulası və büdcəyə köçürüləsi məbləğə İdarənin sərəncamında qalan məbləğə Əsas vəsaitlərin tərkibindən müəyyən əşyalar çıxarılıb azqiymətli və tezköhnələn əşyaların tərkibinə daxil edildikdə Eyni zamanda azqiymətli və tez köhnələn əşyaların tərkibinə daxil edilən məbləğə Dekabr ayının axırına əsas vəsaitlərə hesablanmış köhnəlmə (amortizasiya) məbləğinə	250, 020 250-020 173 250 020-250 063,064,067,069 178 090,100,101,111,113 173 063,064,067,069 020,250 020,250 170 170 020,250 070,071,072,073 250	140, 230, 246 173 090,100,101, 111,113 013-016,019 010-019 173 063,064, 067,069 178 090,100,101, 111,113 140,230,249 013-019 013-019 013-019 173 140,230, 238,246 013-019 260 020
14 15 16 17 18 19 20 21 22	Bölmə 2 - MATERİAL EHTİYATLARI İstehsaldan hazır məhsullar, məmulatlar anbara mədaxil edildikdə Yardımçı təsərrüfatın hazır məhsulları və məmulatları satıldıqda Hazır məhsullar, məmulatlar müəssisənin ehtiyacları üçün yardımçı təsərrüfata verildikdə İlin axırında kənd təsərrüfatı məhsullarının plan və faktiki maya dəyərləri arasındakı fərq (artıq xərc) hissə-hissə silindikdə: *anbarda olan satılmamış məhsullara görə *satılmış məhsullara görə QEYD: Kənd təsərrüfatı məhsullarının plan və faktiki maya dəyərləri arasındakı fərq (qənaət) göstərilən subhesablarda qırmızı rənglə qeyd edilir. Tikinti üçün malsatanlardan tikinti materialları və avadanlıqları alındıqda Tikinti materiallarını və avadanlıqlarını əsaslı tikinti üçün podratçı təşkilata verdikdə Təsərrüfat üsulu ilə yerinə yetirilən yeni tikintiyə məsrəf edilmiş tikinti materialları və avadanlıqları silindikdə İnventarizasiya vaxtı aşkar edilmiş artıq tikinti materialları və avadanlıqları mədaxil edildikdə Memarlıq abidələrinin, muzey inventarlarının, incəsənət əsərlərinin bərpası və təmiri üçün emalatxanaların, yaxud elmi-tədqiqat işlərinin yerinə yetirilməsi üçün elmi-tədqiqat bölmələrinin uzun müddətə anbardan aldıqları materiallara	030,031 280,281 061,065,067 031 281 040,041 150 203,212,216 040,041 043	080,081,400 030,031 031 081 081 150 040,041 040,041 143,231 060
23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76	Əvvəlki mühasibat yazılışı ilə uzunmüddətli və istifadə olunmuş materiallar silindikdə Təsərrüfat müqavilələrinə əsasən elmitədqiqat işlərinin yerinə yetirilməsi üçün alınmış xüsusi avadanlıqlara Təsərrüfat müqavilələri üzrə elmi-tədqiqat işlərinin yerinə yetirilməsi üçün anbardan elmi-tədqiqat şöbələrinə verilən xüsusi avadanlıqlar eyni zamanda 02 №li balansarxası hesabda əks etdirilir Elmi-tədqiqat işi qurtardıqdan sonra sifarişçilərdən alınıb istifadə edilən xüsusi avadanlıqlar saxlandıqda imkan daxilində işlədilmək məqsədi ilə sifarişçilərə qaytarılmadıqda və mümkün istifadə qiyməti ilə mədaxil edildikdə: əsas vəsaitlər - azqiymətli tezköhnələn əşyalara - materiallara QEYD: Eyni zamanda bu avadanlıqların dəyəri 002 №li balansarxası hesabdan silinir. Kökəldilməyə götürülmüş heyvanlara Cavan və götürülmüş heyvanlar ilə mədaxil edildikdə Tələf olmuş cavan və kökəldilməkdə olan heyvanlar müəssisənin hesabına silindikdə Heyvanlar kəsilərkən plan maya dəyəri ilə ət məhsulları mədaxil edildikdə Heyvandarlıq məhsullarının faktiki maya dəyəri ilə plan maya dəyəri arasındakı fərq məbləği və kökəldilməkdə olan cavan heyvanların çəki artımının satılmamış məhsullara aid edilən müəyyən hissəsinin dəyəri (artıq, xərc) silindikdə QEYD: Plan maya dəyərindən kənarlaşma (qənaət) yuxarıdakı subhesablarda qırmızı rənglə yazılır. Ərzaq məhsulları və materiallar mədaxil edildikdə Ərzaq məhsulları və materiallar təkrar emala verildikdə Materiallar tədarükdən və təkrar emaldan mədaxil edildikdə İnventarizasiya vaxtı artıq gələn materiallar və ərzaq məhsulları mədaxil edildikdə Məxaric sənədləri əsasında sərf edilmiş materiallar və ərzaq məhsulları silindikdə İstifadəsiz və artıq materiallar satıldıqda Eyni zamanda Satışdan daxil olan məbləğlərə Norma daxilində materiallardan itkilər, həmçinin xarab olmadan əskikgəlmələr və itkilər müəssisənin hesabına silindikdə Materiallardan və ərzaq məhsullarından əskikgəlmələr və itkilər günahkar şəxslərin hesabına silindikdə Günahkar şəxslərdən məbləğlər ödəndikdə Qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş hallarda günahkarlardan alınan məbləğlər idarənin sərəncamında qaldıqda Qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş hallarda günahkarlardan alınan məbləğlər büdcəyə yönəldikdə Bu məbləğlər büdcəyə ödəndikdə Büdcə hesabına saxlanılan iş atlarının balaları dövlət qiymətləri əsasında mədaxil edildikdə Bölmə 3. Azqtymətli və tezköhnələn əşyalar Azqiymətli və tezköhnələn əşyalar anbara mədaxil edildikdə Eyni zamanda ikinci yazılışla fondlaşdırılır Azqiymətli və tezköhnələn əşyalar təkrar emaldan anbara mədaxil edildikdə Eyni zamanda ikinci yazılışla fondlaşdırılır Azqiymətli və tezköhnələn əşyalar anbardan istismara verildikdə: -vahidinin (dəstinin) dəyəri əsas vəsaitlərin dəyərinin minimum həddinin 1/20 hissəsindən aşağı olan əşyalar -vahidinin (dəstinin) dəyəri əsas vəsaitlərin dəyərinin minimum həddinin 1/20 hissəsindən yuxarı olan əşyalar Yumşaq inventarlar (ağlar, geyimlər, ayaqqabılar və Yataq ləvazimatları)anbardan istismara verildikdə: - vahidinin (dəstinin) dəyəri əsas vəsaitlərin dəyərinin minimum həddinin 1/20 hissəsindən aşağı olan əşyalar -vahidinin (dəstinin) dəyəri əsas vəsaitlərin dəyərinin minimum həddinin 1/20 hissəsindən yuxarı olan əşyalar İnventarizasiya vaxtı artıq gələn azqiymətli və tezköhnələn əşyalar mədaxil edildikdə İstismar zamanı yararsız hala düşmüş azqiymətli və tezköhnələn əşyalar silindikdə Azqiymətli və tezköhnələn əşyaların ləğvi zamanı təmir və başqa təsərrüfat ehtiyacları üçün saxlanılan materiallar mümkün istifadə qiymətinə mədaxil edildikdə Artıq və istifadə edilməyən azqiymətli və tezköhnələn əşyalar satıldıqda Satışdan daxil olan məbləğlərə Satışdan daxil olan məbləğlər qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş hallarda idarənin sərəncamında qaldıqda Satışdan daxil olan məbləğlər qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş hallarda büdcəyə yönəldikdə Həmin məbləğlər büdcəyə köçürüldükdə İnventarizasiya vaxtı əskik gəlmiş azqiymətli və tezköhnələn əşyalar silindikdə: a) idarənin hesabına b) günahkar şəxsin hesabına Eyni zamanda: - günahkar şəxslərdən nağd alınmış məbləğlərə - günahkar şəxslərdən alınmış məbləğlər büdcəyə yönəldildikdə - həmin məbləğlər büdcəyə köçürüldükdə Qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş hallarda günahkarlardan tutulan məbləğlər idarənin sərəncamında BÖLMƏ 4 - İSTEHSALA VƏ BAŞQA MƏQSƏDLƏRƏ MƏSRƏFLƏR Məhsulların istehsalına və təsərrüfat müqavilələri üzrə görülən elmi-tədqiqət və konstruksiya işlərinə birbaşa yönəldilən xərclərin ödənişinə Məhsul istehsalı və təsərrüfat müqavilələri üzrə görülən elmi-tədqiqat işləri üçün materiallar və xüsusi avadanlıqlar anbardan verildikdə İstehsalatda istifadə edilməmiş materiallar anbara qaytarıldıqda Əmək haqqı hesablandıqda: a) istehsalat heyətinə b) inzibati idarə və xidmətçi heyətə İctimai sığortaya, pensiya fonduna və məşğulluq fonduna ə/h-nın müəyyən %-i müqabilində hesablamalar edildikdə Heyvanlara yem verildikdə Qaimə xərcləri ayrı-ayrı istehsal və sifarişlər üzrə bölüşdürüldükdə İstehsalat (tədris) emalatxanalarının xidmətləri realizə edildikdə Kənd təsərrüfatı məhsullarının satışa gedən hissəsinə aid edilən plan maya dəyəri ilə faktiki maya dəyəri arasındakı fərqin müəyyən hissəsi (artıq xərc) silindikdə Qeyd: Qənaət məbləğləri yuxarıda göstərilən subhesablarda qırmızı rənglə yazılır, Başa çatdırılmış elmi-tədqiqat işləri sifarişçilərə təhvil verilən zaman xərcləri silindikdə Materialların hazırlanması və təkrar emalı üzrə xidmətlərin dəyəri ödəndikdə BÖLMƏ 5 - PUL VƏSAİTLƏRİ İdarələrin büdcə hesabına maliyyələşmə daxil edildikdə (açıldıqda): a) baş sərəncamçının balansına b) aşağı sərəncamçıların balanslarına Baş kredit sərəncamçısı tabeliklərində olan idarələrə kredit açdıqda Kassa xərclərinin bərpası üçün büdcə hesablarına daxil olan məbləğlər Baş kredit sərəncamçısı açdığı kreditdən müəyyən hissəni geri aldıqda Cari büdcə hesablarından çeklə kassaya nağd pul vəsaitləri alındıqda Yeni tikintilər və xidmətlər üçün, material qiymətlilərinin, avadanlıqların, tikinti materiallarının məbləğləri üzrə təqdim edilmiş hesab-fakturalar sifarişçilər tərəfindən ödənildikdə Əsaslı tikinti üzrə görülən iş və xidmətlərin dəyəri cari büdcə hesablarından köçürüldükdə Eyni vaxtda ikinci yazılış edilir Büdcəyə ödəmələr köçürüldükdə (gəlir vergisi, əskikgəlmələr, sair satışdan olan məbləğlər və s.) Əmək haqqı cədvəlləri üzrə işçilərdən tutulmuş məbləğlər (kreditə götürülən əmtəələr, əmanət bankına köçürülən əmək haqqı, həmkarlar təşkilatının üzvlük haqqı, dövlət sığortası, pensiya fonduna ödənclər və s. tutulmalar) büdcə hesablarından öz təyinatları üzrə köçürüldükdə Mükafat və yardım fondlarının yaradılması üçün məbləğlər cari büdcə hesabından köçürüldükdə İlin sonunda təxsisatlar bağlandıqda Yerli və muxtar respublikalarının büdcələri üzrə maliyyələşdirilən idarələrin cari hesablarına büdcə vəsaitləri daxil olduqda: a) baş kredit sərəncamçılarının balansına b) aşağı kredit sərəncamçılarının balansına Yerli və muxtar respublikaların büdcələri üzrə maliyyələşdirilən idarələrin cari hesablarına pul vəsaitlərinin daxil olması və xərclənməsi üzrə bütün qalan əməliyyatlar büdcə hesablarında olduğu kimi müxabirləşir. Bu zaman 090, 093 №li subhesablar əvəzinə 100, 101 və 103 №li subhesablar tətbiq edilir. İdarələrdə tapşırıqlar üzrə cari hesaba vəsait daxil olduqda Tapşırıqların yerinə yetirilməsinə sərf edilən vəsaitlər xərcləndikdə və istifadə edilməmiş qalıq geri qaytarıldıqda İşçilərə yardım və mükafat fondlarını yaratmaq üçün tapşırıqlar üzrə məbləğlərin cari hesabına vəsaitlər daxil olduqda İşçilərin mükafatlandırılması üçün məbləğlər idarələrə köçürüldükdə	082,083,200,211 044 082 013,016 070,071,072,073 060,063 050 050 081,400 031 031,050 060-069 084 061,063,064,065,067 060-067, 069 200,202,211,213,214,215 090,100,101,113,120 178 140,143,230,231,249 170 090,100,101,113,120 200-207 210-219 140,143,230,231,249 173 067 070,072 200-211 210-219 070,072 200-207 210-219 260 071 260 073 070-073 260 263,264,267,269 178 090,100,101,113,120 260 260 173 260 170 090,100,101,113 260 173 260 080-082 080-082 044,060, 063,064, 067,069 080-082 210 080-082, 210 081 080-082 280 281 282 084 090,093,096 090,093,096 140,142,143 090,093,096 090,093,096 120 150,178,179 150 203 173 182-187 200 140,142,143, 230-232 100,101, 103 100,101, 103 110 176,213 110 240	043 111,113,178 044 020,250 260 140, 230 111,113,178 081,400 050 050 081,400 090,100, 101, 111,113,114, 118,160.178,179 061,063, 065.067 084 140,230, 249,400 178 178 060-067,069 040,041, 060-067,069 060-067,069 170 140,143,230, 231,249 173 090,100,101, 111,113 140,230,243 090,096,100, 101,111-114, 118,131,160, 178,179 260 084 260 070 070 072 072 260 071,073 140,230,249 070-073 178 140,230, 246,249 173 090,100, 101,113 070-073 070-073 170 173 090,100,101,111,113 140,230,246,249 111-113,120, 156,160,178 044,060,063,064,067,069 080-082 180 180 198-199 065 210 080 081 082 190,100,101,111,113, 120,160,178 230,231,232 140,142,143 090,093,096 120,130,131, 150,160 ,170,178,179 140,142,143 090,093,096 170,178,179 093,103 150 090 090,100,101, 111,113,120, 160 090,100,101 090-096,100-118 230 140 176 110 240 110
77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124 125 126 127 128 129 130 131 132 133 134 135 136 137 138 139 140 141 142 143 144 145 146 147 148 149 150 151 152 153 154 155 156 157 158 159 160 161 162 163 164 165 166 167 168 169 170 171 172 173 174 175 176 177 178 179 180 181 182 183 184 185 186 187 188 189 190 191 192 193 194	Elmi-tədqiqat işlərinin yerinə yetirilməsinə görə işçilərin mükafatlandırılması üçün elmi-tədqiqat idarələrinin tapşırıqlar üzrə məbləğlərin cari hesabına baş təxsisat sərəncamlarından daxil olan büdcə vəsaitləri. Eyni zamanda ikinci yazılış edilir Kooperativ üzvlərindən yoldaşlıq və qarşılıqlı yardım qaydasında ssuda verilməsi üçün toplanan vəsait mədaxil edildikdə Tapşırıqlar üzrə məbləğlərin cari hesabından çeklə kassaya alınan pul vəsaitləri mədaxil edildikdə Məhsulların və məmulatların satışından əldə edilən məbləğlər xüsusi vəsaitlər üzrə cari hesaba daxil olduqda Müəssisənin kassasından və təhtəl-hesab şəxslərdən xüsusi vəsaitlər üzrə cari hesaba məbləğlər daxil olduqda Müqavilələr üzrə elmi-tədqiqat işləri yerinə yetirildikdə hesab-fakturalar üzrə məbləğlər sifarişçilərdən daxil olduqda İdarələrdən ümumtəhsil fonduna məbləğlər daxil “olduqda Xüsusi vəsaitlər hesabına xərclər Məktəblərin nəzdindəki internatlarda uşaqların yedizdirilməsi üçün xüsusi vəsaitlər üzrə cari hesaba məbləğlər daxil Depozit məbləğlər sair büdcədənkənar vəsaitlər üzrə hesaba daxil olduqda Depozit məbləğlər cari hesabdan çeklə kassaya alındıqda Depozit məbləğlər cari hesabdan geriyə qaytarıldıqda Sair büdcədənkənar vəsaitlər üzrə cari hesaba sair məbləğlər daxil olduqda Sair büdcədənkənar vəsaitlər üzrə istifadə edilməmiş qalıq məbləğləri geriyə qaytarıldıqda Yeni təsərrüfat mexanizmimə keçmiş idarələrə vəsait daxil olduqda Yeni təsərrüfat mexanizminə keçmiş idarələrə məqsədli üzvlük haqqında daxil olduqda Yerli səlahiyyətli orqanların idarələrinin büdcədənkənar fondlarına daxil olan vəsaitlər. Büdcə və büdcədənkənar vəsaitlər hesabına banklardan alınmış valyutalar Görülmüş işlərə və xidmətlərə görə valyuta daxil olduqda Valyuta hesabları üzrə məzənnə fərqləri: - müsbət məzənnə fərqi məbləğinə - mənfi məzənnə fərqi məbləği isə eyni subhesab üzrə “storno” üsulu ilə əks etdirilir. Çeklər əsasında kassa mədaxil orderləri üzrə məbləğlər mədaxil edildikdə. Kassa məxaric orderləri və başqa sənədlərlə kassadan verilən məbləğlərə İşçilərə kassadan məxaric orderi ilə ssuda verildikdə Malsatanlarla hesablaşmaq üçün akkreditivlər təqdim edildikdə Təqdim edilən akkreditivlər üzrə material qiymətliləri malsatanlardan daxil olduqda QEYD: Əsas vəsaitlər, azqiymətli və tezköhnələn əşyalar mədaxil edildikcə 20, 21 №li hesabların debetlərinə və 250, 260 №li subhesabların kreditlərinə əlavə yazılışlar edilir (fondlaşdırılır). Akkreditivlərin istifadə edilməmiş qalıqları qaytarıldıqda Bankdan limitləşdirilmiş çek kitabçaları alındıqda Limitləşdirilmiş çek kitabçaları vasitəsi ilə materialların və ərzaq məhsullarının dəyəri ödəndikdə Limitləşdirilmiş çek kitabçalarındakı məbləğlərin istifadə edilməyən qalığı qaytarıldıqda Benzin və ərzaq tapanları, poçt markaları və s. alındıqda Benzin talonlarından başqa talonlar öz təyinatı üzrə Benzin talonları əmək kitabçaları və s. qiymətlilər təhtəl-hesab şəxslərə verildikdə Qiymətli kağızlar və istiqrazlar alındıqda Alış və nominal dəyər arasındakı fərq (hesablananadək) silindikdə: -zərərə -gəlirə Maliyyə qoyuluşları üzrə daxil olan gəlirlərə İstiqrazlar və digər qiymətli kağızlar satıldıqda BÖLMƏ 6 - MALİYYƏLƏŞMƏLƏR ÜZRƏ İDARƏDAXİLİ HESABLAŞMALAR Dekabr ayının axırıncı günü istifadə edilməmiş kreditin qalığı bağlandıqda (bütün maliyyələşdirilmiş büdcələr üzrə) Dekabr ayının axırıncı günü bütün təsərrüfat xərcləri yekun dövriyyə üzrə büdcə vəsaitləri hesabına silindikdə Tabeçilikdəki idarələrdə başa çatdırılmış əsaslı tikinti işlərinin dəyəri yekun dövriyyəsi üzrə dekabr ayının axırıncı günü büdcədən maliyyələşdirilən vəsaitlər hesabına silindikdə BÖLMƏ 7. HESABLAŞMALAR Tikinti obyektləri tamamilə başa çatdırıldıqdan və tikinti tam istismara verildikdən sonra podratçı təşkilatın sifarişçi təşkilatla sifarişçi təşkilatla sonuncu haqq-hesab üzrə hesablaşmalara Büdcə tematikaları üzrə elmi-texniki və konstruksiya işlərinin təşkili və yerinə yetirilməsi üçün sifarişçilərə büdcədəki vəsait verildikdə Elmi-texniki və konstruksiya işləri üçün cihazlar və məmulatlar akt və başqa sənədlərlə qəbul edildikdə Eyni zamanda ikinci qeyd edilir Sifarişçilərə görülən iş və xidmətlərin və tədris istehsalat emalatxanalarının hazırladığı məmulatların satışı üçün alıcılara hesab-faktura təqdim edildikdə İstehsalat təcrübəsi zaman texniki peşə məktəblərinin şagirdlərinin gördükləri iş və xidmətlərə görə büdcədənkənar vəsaitlər üzrə cari hesaba idarələrdən daxil olan məbləğlər Müəyyən qaydalara əsasən texniki peşə məktəbinin şagirdlərinə istehsalat təcrübəsi dövründə gördükləri iş və xidmətlərə görə hesablanan məbləğlər tədris müəssisəsinin ixtiyarına verildikdə Müqavilələr əsasında elmi-tədqiqat işləri yerinə yetirildikcə sifarişçilərdən daxil olan məbləğlərə Müqavilələrə əsasən elmi-tədqiqat işlərinin yerinə yetirilməsi üçün sifarişçilərdən qabaqcadan alınan avanslar məqbul edildikdə Müqavilələr üzrə yerinə yetirilən elmi-tədqiqat işlərinin dəyəri sifarişçilərə təhvil verildikdə Müqavilələr üzrə elmi-tədqiqat işlərinin yerinə yetirmək üçün sifarişçilərdən avanslar daxil olduqda Müqavilələr üzrə yerinə yetirilən xüsusi elmi-tədqiqat və konstruksiya işlərinə kənardan cəlb edilən təşkilatlara xüsusi vəsaitlər üzrə cari hesabdan pul verildikdə Kənar icraçının gördüyü işlər qəbul edildikdə Müqavilələr üzrə görülən iş və xidmətlərə görə idarəyə daxil olan vəsaitlərə Əhaliyə kompensasiya hesablandıqda Ödənilən kompensasiyaya görə maliyyə orqanlarından daxil olan vəsaitlərə Tibbi sığorta üzrə hesablanan üzvlük haqqlarına Tibbi sığorta orqanlarına köçürülən vəsaitlərə İdarənin kassasından təhtəlhesab məbləğlər verildikdə Bankdan çeklə nağd alınmış təhtəlhesab məbləğlərə Təhtəl-hesab məbləğlərin məsrəfi üzrə avans hesabatı alındıqda Təhtəl-hesab şəxslər xərcləmədikləri avansın qalığını kassaya və ya birbaşa banka qaytardıqda Materiallardan, ərzaq məhsullarından (ət və süd məmulatlarından başqa) kassadakı pul vəsaitindən olan əskikgəlmələr və itkilər günahkar şəxslərin hesabına keçirildikdə Əskikgəlmələr və itkilər üzrə məbləğlər kassaya və ya cari büdcə hesablarına daxil olduqda Pensiya fondu hesabına fəhlə və qulluqçulara ödənilən pensiya və posobiyalar hesablandıqda Dövlət İctimai sığorta fonduna, pensiya fonduna və məşğulluq fondlarına ayırmalar hesablandıqda Pensiya fonduna və məşğulluq fonduna hesablanmış məbləğlər köçürüldükdə Dövlət Pensiya fondu hesabına ödənişlər edildikdə Məktəbəqədər uşaq müəssisələrində uşaqların saxlanması üçün ödənclər hesablandıqda İnternat məktəblərində uşaqların saxlanması üçün ödənclər hesablandıqda Məktəblərin nəzdindəki internatlarda uşaqların saxlanması üçün ödənclər Hesablandıqda Uşaqların saxlanması üçün ödənclər daxil olduqda Yeni təsərrüfatçılıq mexanizminə keçmiş idarələr tərəfindən eyni zamanda ikinci yazılış edilir Məktəbəqədər uşaq müəssisələrində uşaqların saxlanması üçün ödənclər qaytarıldıqda Büdcə gəlirlərinə aid edilmiş məbləğlər büdcəyə verildikdə Qüvvədə olan qanunlara əsasən işçilərə iş yerlərində verilən yeməklər üzrə hesablaşmalara İş yerlərində işçilərdən yemək üçün kassaya mədaxil edilən ödənclərin məbləğlərinə İdarələrdə büdcədənkənar vəsaitlər üzrə cari hesaba (ixtisas artırma və başqa məqsədlərə) məbləğlər daxil olduqda Vaxtında alınmamış əmək haqqları və təqaüdlər deponentləşdirildikdə Deponent məbləğlər kassadan verildikdə Vaxtı keçmiş deponent və kreditor məbləğlər büdcəyə silindikdə Material qiymətlilərinin dəyərləri hesab-fakturalar əsasında bankdan ödəndikdə Planlı ödənişlər qaydasında malsatanlardan alınmış materialların dəyərləri ödəndikdə Ştatda olan və ya olmayan bütün işçilərə əmək haqqı hesablandıqda Əmək haqqlarından tutulmalar edildikdə Təqaüd hesablandıqda Kompozitorlara, aktyorlara, müqavilələr üzrə müxtəlif növ işləri yerinə yetirən müəlliflərə və başqalarına qonorarlar hesablandıqda Qonorarlardan vergilər tutulduqda Əmək haqqları, qonorarlar, təqaüdlər ödəndikdə Əhalinin məşğulluq Fonduna üzvlük haqqları hesablandıqda Əhalinin məşğulluq Fonduna üzvlük haqqları köçürüldükdə Yeni təsərrüfatçılıq şəraitinə keçmiş idarələrdə mənfəətdən vergi hesablandıqda BÖLMƏ 8. XƏRCLƏR Məxaric sənədləri əsasında materiallar və ərzaq məhsulları silindikdə Nəqliyyat tədarükat xərcləri ödəndikdə İşıq, su, kommunal xidmətləri və başqa xidmət xərcləri ödəndikdə Sair büdcədənkənar vəsaitlər hesabına ödənək xərclərə Yeni təsərrüfatçılıq şəraitinə keçmiş idarələrdə ödənəm xərclərə BÖLMƏ 9. MALIYYƏŞMƏLƏR Materiallardan əskikgəlmələr və ümidsiz borclar idarənin hesabına silindikdə Dekabr ayının axırıncı iş günü kreditlər bağlandıqda İstehsalat xərcləri son dövriyyə üzrə silindikdə Başa çatdırılıb təhvil verilmiş tikinti işlərinin dəyəri son dövriyyə üzrə silindikdə Valideynlərin vəsaitləri və idarənin saxlanması üzrə olan sair vəsaitlər hesabına son dövriyyələr üzrə silinən xərclərə Yeni təsərrüfatçılıq şəraitinə keçmiş idarələrdə son dövriyyə üzrə istehsalat xərcləri silindikdə BÖLMƏ 10 MƏQSƏDLİ MALİYYƏLƏŞMƏLƏRİN FONDLARI VƏ VƏSAİTLƏRİ Mükafat və birdəfəlik yardım fondlarına ayrılan məbləğlərə Mükafatlar verildikdə Dekabr ayının ikinci yarısının əmək haqqını vaxtından əvvəl (bank vəsaiti hesabına) çeklə bankdan aldıqda Yeni ilin əvvəlində vaxtından qabaq alınmış dekabr ayının ikinci yarısının əmək haqqı banka qaytarıldıqda Müqavilələr üzrə elmi-tədqiqat işlərinin məbləğlərindən müəssisənin inkişafı fonduna ayırmalar edildikdə Müəssisənin inkişafı fonduna məbləğlər daxil olduqda İdarənin inkişafı fonduna xərclər silindikdə Bankdan ssuda alındıqda Xüsusi vəsait hesabından bankın uzunmüddətli ssudası ödəndikdə Vahid maliyyə vəsaitləri fondunun birinci üsulla bölgüsü zamanı fondların formalaşmasına Vahid maliyyə vəsaitləri fondunun ikinci üsulla bölgüsü zamanı fondların formalaşmasına İlin sonunda əmək haqqı fondu üzrə qənaət edilmiş məbləğ maddi yardım fonduna köçürüldükdə İlin sonunda material və ona bərabər tutulan məsrəflər üzrə qənaət edilmiş məbləğ istehsal və sosial inkişaf fonduna köçürüldükdə BÖLMƏ 11 - SATIŞ Maliyyə nəticələri silindikdə: -mənfəət - zərər BÖLMƏ 12 - GƏLİRLƏR İcarə və mənzil haqqları, eyni zamanda nəqliyyat işləri və başqa iş və xidmətlərdən daxil olmalar üzrə məbləğlər gəlirə hesablandıqda İl ərzində toplanmış xərclər silindikdə İl ərzində toplanmış xərclərdən artıq olan gəlirin məbləği xüsusi vəsait hesabından büdcəyə köçürüldükdə Xüsusi vəsait hesabına alınmış maddi qiymətlilərdən olan əskikgəlmələr müəssisənin xüsusi vəsaiti hesabına silindikdə	110 200 120 120 111 111 111-113 111 211 111 112 120 174 112 176 113 113 114 118 118 118 120 158,160,171,172,174,177, 180,181 176 130 013-019, 060-067, 069,070, 072 090,093,096,100,101,103, 110,111,113,114 131 060-067,069 090,093,100,101, 103,111, 113,114 132 200,211,214 160 134 410 134 111,112,113,118 111,112,113,118 140,142,143 140,142 143 203,212 152 013,071 200 153 112 153 111,113 155 154 111,113 156 082 113 158 090,100, 101,113 200,211,213,214, 215 159 160 160 060-067,069,070,072,082, 200,202,211,214 090,096,100,101,110-114, 118,120 170 090,093,100,101,103,113, 118,120 198 200,203, 211-214, 217 198 198 172 172 172 090,100, 101,111, 113,120 236 172 173 172 120 112 180,181 177 177,178 178 179 200,203, 211,212, 214 180 200,214 200,211, 214 189 180,181, 189 200,203, 211-217 199 249 200,202,203,211-214 200,202,203,211-214 200,203,211-214 213 214 140,142,230-232,246,249 230-232 230,232 231 236,238 240,241,246,249 400 240 120,160 245 282 111 246 111,113 248 270 270 241 249 280,281 410 178 400 173,400 400	140 240,246 176 110 030,031,178,280,281 120,160 154 400 111,120 120,160 174 112 112 153,176 112 157,270 240,241,246,249 271 272 090,100,101,112,113 238,240,241,246,249 270,400 140,230,238,240,241, 246,249,270,400 090,093,096,100, 101,103, 110,111-114,118,160,170, 172 120 120 090,093,096,100,101,103, 110,111,113,114 130 130 090,093,100,101,103,111, 113,114 131 131 090,100,101, 111,113,178 132 132 111,11,113,114,118 134 410 410 134 090,093,096 200,202 203 150 090 152 150,260 280 153 189,402 154 154 282 155 111 156 157 180,181 158 159 090,100,101, 111,113,114 120 090,096,100,101,110-114,118 160 160 040,041,043, 044,060-067, 069,120 170 180 198 090,093,100, 101,103, 111-114 120,160 236 173 238,400 172 249 120 090,100,101, 111,113 061 172 173 177 120 173 090,093,096, 100,101,103, 111,113,114, 118 090,100,101, 113 180 171,173, 182-187,198 181 189 173 120,160 199 090,093,100,101,103, 111,113 173 040,041,043,060-067,069 090,093,100,101,103, 111,113,118,120,178 090,093,100,101,103, 111,113 112 113 040,041,043, 060-067 069,170,178 090,093,096 200,202 203 200 214 240 111,120 245 090,100,101 246 246 212 248 111 240,241,246, 249 241,246,249 240 246 410 280,281 400 211 111 060-067,069

BÜDCƏ İDARƏ, MÜƏSSİSƏ VƏ TƏŞKİLATLARINDA MÜHASİBAT HESABATLARI VƏ ONLARIN TƏRTİBİ QAYDALARI

Bölmə 1. Ümumi müddəalar.

Azərbaycan Respublikası Respublika Büdcəsindən, Naxçıvan Muxtar Respublikası respublika büdcəsindən və yerli büdcələrdən maliyyələşən idarələr müəssisələr və təşkilatlar (qaydalarda bundan sonra idarələr adlandırılacaq) xərclər smetasının icrası barədə aylıq, rüblük və illik hesabatlar tərtib edirlər.

İllik hesabatların həcminə aşağıdakı formalar daxil edilir: F №1 (kod 0503001) – Xərclər smetasının icrası balansı, büdcədən maliyyələşən məbləğlərin hərəkəti barədə arayışla birlikdə;

F №2 (kod 0603008) - İdarələrin xərclər smetasının icrası haqqında hesabat;

F №3-1 (kod 0503011) – Büdcədən maliyyələşən dövlət hakimiyyət orqanlarında məhkəmələrdə, prokurorluqlarda, elmi-tədqiqat müəssisələrində və başqa idarə və tədbirlər üzrə ştat və kontingentlər haqqında hesabat;

F №3-2 (kod 0503009) - Kadr hazırlığı və ixtisasartırma idarələrində ştat və kontingent planının yerinə yetirilməsi haqqında hesabat;

F №3-4 (kod 0503014) - Sosial təminat və səhiyyə idarələrində ştat və kontingent planının yerinə Yetirilməsi haqqında hesabat;

F №3-5 (kod 0503016 ) - Orta, natamam orta (doqquzillik), axşam (növbəli), qiyabi orta ümumtəhsil məktəblərində, litseylərdə, internat məktəblərində” xüsusi məktəblərdə, uşaq bağçalı məktəblərdə, məktəb nəzdindəki internatlarda və ibtidai məktəblərdə ştat və kontingentlərinın yerinə yetirilməsi haqqında hesabat;

F №3-8 (kod 0503022) - Elmi-tədqiqat idarələrində və ali məktəblərdə elmi kadrların hazırlanması haqqında hesabat;

F №3-12 (kod 0503025) - Xüsusi qaydalı uşaq evləri və internat məktəblərində ştat və kontingent planının yerinə yetirilməsi haqqında hesabat;

F №3-m (kod 0503034) – Məktəbəqədər uşaq müəssisələrinin saxlanılması üzrə hesabat;

№4 e kod (0503042) – Xüsusi vəsaitlər üzrə smeta icrası haqqında hesabat;

№4 e (kod 0503046) - Elmi-tədqiqat işlərinin yerinə yetirilməsi haqqında hesabat;

F №5 (kod 0503061) - Əsas vəsaitlərin hərəkəti haqqında hesabat;

F №6 (kod 0503053) - Material qiymətlilərinin hərəkəti haqqında hesabat;

F №9 (kod 0503180) - İstehsalat-tədris emalatxanalarının istehsalat fəaliyyəti və şagirdlərin sənaye və tikinti müəssisələrində yerinə yetirdikləri işlər haqqında hesabat.

F №15 (kod 0503078) - Büdcə idarələrində əskikgəlmələr və itkilər üzrə hesabat;

İllik və rüblük hesabatlara birlikdə izahat məktubu təqdim olunur. İzahat məktubunda büdcənin və xüsusi vəsaitlərinin xərclər smetasının icrasına təsir edən əsas amillər, şəbəkə, ştat və kontingentlərının yerinə yetirilməməsi ilə əlaqədar olaraq tam istifadə edilməmiş təxsisatların məbləği və səbəbi, inventarizasiyanın nəticələri haqqında məlumat, həmçinin yeni il üçün ayrılmış təxsisatın hesabına ödənilən dekabr ayının ikinci yarımaylığına görə hesablanılmış əmək haqqı məbləği, balansın hesab maddələrinin vəziyyəti (debitor, kreditor və s.) əks etdirilir. İzahat məktubunda illik hesabat formalarında olan cədvəllərin göstərilməsinə ehtiyac yoxdur.

İllik, rüblük hesabatlar və onlara əlavə edilən izahat məktubu müəssisənin rəhbəri və baş mühasibi tərəfindən imzalanaraq, müvafiq orqanlara təqdim edilir.

Rüblük hesabatların həcminə aşağıdakı formalar daxil edilir:

F №1 (kod 0503001) – Xərclər smetasının, icrası balansı, büdcədən maliyyələşən məbləğlərin hərəkəti barədə arayışla birlikdə;

F №2 (kod 0503008) - İdarələrin xərclər smetasının icrası haqqında hesabat;

F №3-1 (kod 0503011) - Büdcədən maliyyələşən dövlət hakimiyyət orqanlarının, məhkəmələrdə, prokurorluqlarda, elmi-tədqiqat müəssisələrində və başqa idarə və tədbirlər üzrə ştat və kontingentlər haqqında hesabat;

F №3-2 (kod 0503009) - Kadr hazırlığı və ixtisasartırma idarələrində ştat və kontingent planının yerinə yetirilməsi haqqında hesabat;

F №3-4 (kod 0503014) - Sosial təminat və səhiyyə idarələrində ştat və kontingent planının yerinə yetirilməsi haqqında hesabat;

F №3-5 (kod 0503016) - Orta, natamam orta (doqquzillik), axşam (növbəli), qiyabi orta ümumtəhsil məktəblərində, litseylərdə, internat məktəblərdə, xüsusi məktəblərdə, uşaq bağçalı məktəblərdə, məktəb nəzdindəki internatlarda və ibtidai məktəblərdə ştat və kontingent planının yerinə yetirilməsi haqqında hesabat;

F №3-12 (kod 0503025) Xüsusi rejimli uşaq evləri və internat məktəblərində ştat və kontingent planının yerinə yetirilməsi haqqında hesabat;

F №3-m (kod 0503034) – Məktəbəqədər uşaq müəssisələrinin saxlanması üzrə hesabat;

F №4 icmal (kod 0503042) - Xüsusi vəsaitlər üzrə smeta icrası haqqında hesabat;

F №4e (kod 0503046) - Elmi-tədqiqat işlərinin yerinə yetirilməsi haqqında hesabat;

Büdcə idarələrinin aylıq, rüblük və illik hesabat formalarının nümunələri Respublika Maliyyə Nazirliyi tərəfindən müəyyən olunur və onlara uyğun göstəricilərlə doldurulur. Aylıq, rüblük və illik hesabatlar hesablama texnikasından alınmış maşinəqram şəklində də təqdim edilə bilər;

Müvafiq nazirliklərə, komitələrə və baş idarələrə məxsus spesifik aylıq, rüblük və illik hesabat formalarının nümunələri həmin təşkilatların özündə işlənib hazırlanır və Respublika Maliyyə Nazirliyi və Dövlət Statistika Komitəsi tərəfindən razılaşdırılaraq təsdiq edilir. Təsdiq edilmiş hesabat formalarına əlavə düzəlişlər edilməsinə icazə verilmir.

İllik, rüblük və aylıq hesabat formalarında smeta (plan) göstəriciləri hesabat dövrü ərzində Maliyyə Nazirliyinin müvafiq qaydada etdiyi dəyişikliklər nəzərə alınmaqla göstərilməlidir.

Plan-maliyyə xidməti (şöbəsi, idarəsi və s.) olan idarələrdə şəbəkə üzrə ştat və kontingent planının yerinə yetirilməsi barədəki hesabatlar həmin xidmətin (şöbənin, idarənin və s.) rəhbərliyi tərəfindən də imzalanır.

Aylıq, rüblük və illik hesabatların həcmi və təqdim olunma müddəti Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyi tərəfindən müəyyən edilir. Hesabatlar ardıcıllıqla, bütün göstəricilər üzrə yekunlaşdırılaraq səhifələnir, məlumatların mündəricatı tərtib edilir və kitabça halına salınaraq təhvil verilir.

Bölmə 2. Cari uçot hesablarının yekunlaşdırılması qaydası.

Müəssisələrin aylıq, rüblük və illik mühasibat hesabatları təsdiqedici sənədlərlə yoxlanılmış mühasibat yazılışları əsasında tərtib edilir. Balansın tərtibinə qədər analitik uçot hesablarının dövriyyəsi və qalığı sintetik uçot hesablarının dövriyyəsi və qalığı ilə tutuşdurularaq yoxlanılır. Yekun balansın maddələri aparılmış inventarizasiya məlumatları ilə dəqiqləşdirilir.

Büdcə idarələrinin qənaət etdikləri məbləğ, il ərzində büdcə təxsisatlarını dəqiqləşdirilmiş ümumi məbləği ilə kassa xərcləri arasındakı fərq ilə müəyyən edilir. Mərkəzi mühasibatlıqlarda qənaət, büdcə təsnifatının hər bir bölməsi üzrə müəyyən edilir və hör bir idarənin rəhbərliyinə xəbər verilir.

Qeyri-istehsal sferasında olan yeni təssərrüfatçılıq şəraitinə keçmiş idarələrin, həmçinin bu kimi idarələrə xidmət göstərən mərkəzi mühasibatlıqlarım hesablaşma hesabları bank idarələrində Respublika Maliyyə Nazirliyi və Respublika Mərkəzi Bankının qəbul etdiyi qaydada açılır (xəzinədarlıq sistemində öz təlimatına uyğun). Büdcədən maliyyələşən vəsaitlər daxil edilməklə idarələrə gələn pul vəsaitləri, həmçinin vahid, əmək haqqı fondu vəsaitləri, istehsal və sosial inkişaf fondu vəsaitləri və digər fondların vəsaitləri hesablaşma hesabında saxlanılır. Hesablaşma hesabında istifadə edilməmiş məbləğlər ilin axırında bank tərəfindən silinmir və növbəti ildə istifadə etmək üçün həmin hesabda saxlanılır.

Təhtəlhesab şəxslərlə, debitor və kreditorlarla bütün hesablaşmalar ilin axırında bağlanmalıdır. Təhtəlhesab şəxslərdən avans hesabatlarını, həmçinin istifadə olunmamış məbləğləri vaxtında tələb etmək lazımdır. Zəruri avanslar çıxılmaqla, debitor borclar üzrə məbləğlər tam tutulmalı, kreditor borclar isə ödənməlidir. İlin axırında debitor və kreditorlarla başa çatmamış hesablaşmalar müvafiq qaydada üzləşdirilməli, təsdiq edilməli və sənədləşdirilməlidir.

İlin sonunda dekabr ayı üzrə əməliyyatlar və inventarizasiyanın nəticəsindən yaranan əlavə qeydlər Yoxlanılır, dəqiqləşdirilir, hər biri üzrə mühasibat müxabirləşməsi aparılır və bundan sonra düzəlişlərlə birlikdə bütün qeydlər cari uçot hesablarında əks etdirilir və yekunlaşdırılır.

Büdcənin smeta xərclərinin icrası üzrə cari uçot hesabları aşağıdakı qaydada yekunlaşdırılır:

İlin sonunda 200 №li “İdarələrin saxlanması və başqa tədbirlər üçün büdcə vəsaitləri üzrə xərclər” subhesabının qalığı 140 №li İdarələrin və başqa tədbirlərin xərcləri üçün büdcədən maliyyələşmələr üzrə hesablaşmalar subhesabının debetinə silinir və hesablar arasındakı fərq çox məbləği olan hesabda saxlanılır.

Məktəbəqədər uşaq müəssisələrində 200 №li “İdarələrin saxlanması və başqa tədbirlər üçün büdcə vəsaitləri üzrə xərclər” subhesabının qalığı 236 №li “Uşaq müəssisələrinin saxlanılması üçün valideyinlərin vəsaiti və 238 №li “İdarələrin saxlanılması üçün sair vəsaitlər” subhesablarındakı məbləğlər qədər bağlandıqdan sonra” qalan hissə 140 №li subhesabın debetinə silinir.

İlin sonunda 203 №li “Kapital qoyuluşuna büdcə üzrə xərclər” subhesabı üzrə (başa çatmış və istifadəyə verilmiş yeni tikinti obyektləri üzrə) məsrəflər də 143 №li subhesabın debetinə silinməklə bağlanılır.

Yerli büdcələrdə olan idarələrə xüsusi tədbirlərin keçirilməsi üçün Respublika büdcəsindən köçürülən təxsisatların cari uçot hesabları bağlanılarkən, 096 №li “Başqa (sair) büdcələr hesabına cari hesab” subhesabı və 202 №li “Başqa büdcələr hesabına xərclər” sübhesabı üzrə qalıqlar 142 №li “Başqa büdcələr hesabına maliyyələşmələr” subhesabının debetinə silinir.

Yeni təsərrüfatçılıq şəraitinə keçmiş idarələr üzrə faktiki xərclər (material və ona bərabər tutulam məsrəflər) ilin axırında müvafiq fondların azalması hesabına silinərək 214 №li Yeni təsərrüfat mexanizmi şəraitində idarənin saxlanması xərcləri” subhesabının kreditində və 240, 241, 246, 249 №li subhesabların debetində əks etdirilir.

Əməyin ödənişi xərc maddəsi üzrə qənaət edilmiş məbləğ 241 №li “Əmək ödənişlərinin vahid fondu” subhesabının debetində və 240 249 №li “Maddi-maraq fondu subhesabının isə kreditində əks etdirməklə maddi-maraq fonduna köçürülür. Maddi və ona bərabər tutulan xərclər üzrə qənaət isə (“Təqaüd” maddəsindən başqa) 249 №li Material və ona bərabər götürülən məsrəflər” subhesabının debetində və 246 №li “İstehsal və sosial inkişaf fondu” subhesabının isə kreditində əks etdirməklə istehsal və sosial inkişaf fonduna köçürülür.

Maliyyə vəsaitləri fondunun digər üsul ilə bölgüsü zamanı isə 241 №li subhesab bağlanılmır. Material və ona bərabər götürülən məsrəflər üzrə qənaət isə 249 №li subhesabın debetində və 246 №li subhesabın kreditində əks etdirilir.

Büdcədənkənar fondların vəsaitinə malik olan büdcə idarələrinin 215 №li “Büdcədənkənar fondlar hesabına xərclər” subhesabı üzrə faktiki xərcləri ilin axırında 272 №li “Büdcədənkənar fondlar” subhesabının debetinə silinməklə bağlanılır. Başa çatmış və istifadəyə verilmiş obyektlərin məsrəfləri il ərzində 216 №li “Büdcədənkənar fondlar hesabına kapital qoyuluşuna xərclər” subhesabında saxlanılır, ilin axırında isə 272 №li subhesabın debetinə silinir.

Xüsusi vəsaitlər üzrə cari uçot hesabları 400 №li “Xüsusi vəsaitlər üzrə gəlirlər” subhesabının debetinə silinməklə bağlanılır. Lakin gəlir və xərclərin uçotunu 400 №li və 211 №li subhesablarda aparan yardımçı kənd təsərrüfatı sahələri və kiçik həcmli məhsul istehsal edən istehsalat (tədris) emalatxanaları bitməmiş istehsal üzrə məsrəfləri 211 №li subhesabda saxlaya bilərlər.

İlin axırında 211 №li subhesab üzrə qalıqlar 400 №li subhesabın debetinə silinir.

212 №li “Xüsusi vəsaitlər hesabına kapital qoyuluşu və avadanlıq alınması üzrə xərclər” subhesabı üzrə məhsulun maya dəyərinə aid edilməyən, başa çatdırılmış və istifadəyə verilmiş yeni tikinti obyektləri və avadanlıqların alınması üzrə məsrəflər, həmçinin bu kimi başqa məsrəflər də 400 №li subhesabın debetinə silinir.

Başa çatdırılmamış, həmçinin başa çatdırılmış, lakin istifadəyə verilməmiş yeni tikinti obyektləri üzrə məsrəflər 212 №li subhesabda saxlanılaraq növbəti ilin balansına keçirilir.

İdarələrdə 080 №li “İstehsalat (tədris) emalatxanalarının məsrəfləri (xərcləri)” və 280 №li “İstehsalat (tədris) emalatxanalarının məmulatlarının satışı” subhesablarında uçota alınan, yardımçı kənd təsərrüfatı və istehsalat (tədris) emalatxanalarının xüsusi vəsaitlər smetasında planlaşdırılan, məsrəflərə görə buraxılan məhsulların, məmulatların, görülən iş və göstərilən xidmətlərin satışı mənfəətlə nəticələnərsə 280 №li subhesabın debetində və 410 №li subhesabın kreditində, zərərlə nəticələnərsə 410 №li “Mənfəət və zərərlər” subhesabının debetində və 280 №li subhesabın kreditində əks etdirilməklə silinir.

Baş təşkilatlar da 140 №li sübhesabı 230 №li subhesab ilə əvəz etməklə öz əməliyyatları üzrə hesablarını tabeliklərində olan idarələr kimi yazılışlar verməklə bağlayırlar.

Baş kredit sərəncamçıları cari uçot hesablarını bağlamamışdan əvvəl tabeliklərində olan idarələrdə artan və azalan maliyyə mənbələri (ümidsiz debitor borclar, qiymətlilərin əskikgəlməsindən silinmələr və inventarizasiya zamanı artıq gəlmiş qiymətlilərin müəssisə hesabına qəbul edilməsi və s.) barədə əlavə yazılışlar aparmaq üçün bu idarələrdən təsdiq olunmuş hesabatlar alırlar. Bu hesabatlar əsasında maliyyələşməni azaldan məbləğləri Dt-23 və Kt-14 №li sintetik hesabların müvafiq subhesablərı üzrə, maliyyələşməni artıran məbləğləri isə Dt-14 və Kt-23 №li sintetik hesabların müvafiq subhesablarında əks etdirirlər.

Başa çatmış və istismara verilmiş tikinti obyektləri və avadanlıqların alınması üzrə xərclər, idarədaxili maliyyələşmə hesablaşmalarının yekun dövriyyələrində silinmiş faktiki xərclər də bu hesablarda əks olunur.

Son yazılışlardan sonra növbəti ilin 1 Yanvar tarixinə yekun balans tərtib edilir.

Bölmə 3. İllik icmal hesabatların tərtibi qaydaları.

Respublika büdcəsində, Naxçıvan Muxtar Respublikası büdcəsində və yerli büdcələrdə olan müvafiq nazirliklər, baş idarələr öz əməliyyatları üzrə bu qaydaların 2-ci bəndində göstərilən həcmdə illik icmal hesabatlar tərtib edirlər.

Respublika büdcəsində, Naxçıvan Muxtar Respublikası büdcəsində və yerli büdcələrdə olan nazirliklər, baş idarələr illik icmal hesabatlar tərtib edərkən smeta (plan) göstəricilərini müvafiq qaydalarla il ərzində dəqiqləşdirilmiş smeta göstəricilərinə uyğunlaşdırmalıdır. Hesabat ili ərzində nazirliklərin və ya baş idarələrin tərkibinə sair büdcələr hesabına olan idarələr daxil edilərsə, o zaman nazirliklər və baş idarələr illik hesabatlarda həmin idarələr üzrə illik smeta xərclərini tam əks etdirirlər və smeta göstəricilərini dəqiqləşdirirlər. Nazirliklər, baş idarələr “Mühasibat uçotu haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununa uyqun olaraq icmal hesabatlar tərtib edirlər. İcmal hesabatlarda onların tabeliyində olan bütün idarələrin hesabat göstəriciləri öz əksini tapır.

Respublikanın nazirlikləri və baş idarələri tabeliklərində olan təhsil, mədəniyyət, elm, səhiyyə, idman, sosial təminat, habelə məhkəmə və prokurorluq orqanları və digər büdcə idarələri üzrə Respublika Maliyyə Nazirliyinə xərclərin istiqamətləri barədə büdcənin gəlir və xərclərinin təsnifatına uyqun formada qruplaşdırılmış illik icmal hesabat təqdim edirlər.

İllik icmal hesabatlar Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyinin əmri ilə təsdiq edilmiş həcmdə və müəyyən olunmuş müddətdə təqdim edilir. Nazirliklər və baş idarələr tabeliklərindəki idarələrin hesabatlarının həcmini və təqdim olunma müddətini öz əmrləri ilə rəsmiləşdirirlər.

Bölmə 4. Aylıq, rüblük və illik hesabat formalarının tərtibi qaydaları.

Xərclər smetasının icrası balansı (Forma №1 (kod 0503001)).[2]

Balans, idarələr tərəfindən hesabat dövrünün axırına analitik və sintetik uçot hesablarının yekunlaşdırılmış dövriyyə və qalıqları üzrə tərtib edilir. Hər bir idarə balansda özlərinə aid olan hesabların qalıqlarını əks etdirirlər. Bunun üçün aşağıdakı göstəriciləri rəhbər tutmaq lazımdır:

- “Əsas vəsaitlər” bölməsində müəssisəyə məxsus olan, o cümlədən icarəyə verilmiş bütün əsas vəsaitlər göstərilir. Əsas vəsaitlər ilkin qiymətləri ilə (yəni, onların alınması, qurulması və hazırlanması üzrə faktiki xərclər ilə) və ya bərpa dəyəri ilə (əsas vəsaitlərin yenidən qiymətləndirilməsi ilə) balansda əks etdirilir. Əsas vəsaitlərin ilkin qiymətlərinin dəyişdirilməsinə yalnız, müvafiq obyektlərin yenidən qurulması, ləğvi və həmçinin yenidən qiymətləndirilməsi zamanı yol verilir;

- “Material ehtiyatları” bölməsinin subhesablarında müəssisəyə məxsus olan materiallar, tikinti materialları, ərzaq məhsulları, yanacaq, yem, tara, maşın və avadanlıqların ehtiyat hissələri, istehsalat (tədris) emalatxanalarının məmulatları, yardımçı kənd təsərrüfatı məhsulları, cavan və kökəlməkdə olan heyvanlar” elm, tədris və digər məqsədlər üçün materiallar, elmi-tədqiqat işlərində və laboratoriya sınaqlarında uzun müddət istifadə edilən materiallar, həmçinin təsərrüfat müqaviləli elmi-tədqiqat işləri üçün xüsusi avadanlıqlar ilkin qiymətləri ilə əks etdirilir;

- “Azqiymətli və tezköhnələn əşyalar” bölməsində müəssisəyə məxsus olan bütün azqiymətli və tezköhnələn əşyalar ilkin qiymətləri ilə əks etdirilir;

- “İstehsala və başqa məqsədlərə məsrəflər” bölməsində istehsalat (tədris) emalatxanalarının və köməkçi kənd təsərrüfatı məhsullarının hazırlanmasına, elmi-tədqiqat və konstruktor işlərinin aparılmasına və sair məqsədlərə sərf olunan məsrəflər (xərclər) əks etdirilir;

- “Pul vəsaitləri” bölməsinin subhesablarında büdcədən verilən vəsaitlər, kassada, bankda cari və hesablaşma hesablarında olan pul vəsaitləri, akkreditivlər, limitləşdirilmiş çek kitabçaları və başqa pul sənədləri, maliyyə qoyuluşları və digər pul vəsaitləri əks etdirilir;

-”Respublika büdcəsinin cari hesabı” subhesabında büdcə vəsaitlərinin qalığı yalnız rüblük hesabatlarda göstərilir. Akkreditiv yolu ilə alınmış büdcə vəsaitləri kassa xərclərinin bərpasına yönəldilir;

- yeni təsərrüfatçılıq şəraitinə keçməmiş müəssisələrdə müxtəlif idarə və təşkilatlardan alınmış müxtəlif növlü tapşırıqlar üzrə məbləğlər 110 №li “Tapşırıqlar üzrə məbləğlərin cari hesabı” subhesabında əks etdirilir. Belə ki, gənc mütəxəssislərlə hesablaşmalara, tələbə və şagirdlərə təqaüdlər verilməsinə, əməkdaşların mükafatlandırılmasına və birdəfəlik yardımların göstərilməsinə məbləğlər, və dərsliklərin alınmasına, mərkəzləşdirilmiş formada mühasibat uçot və hesabatı sənədlərinin alınmasına məbləğlər, şagirdlərin istehsalatda qazandıqları məbləğlər və sair məbləğlər 110 №li subhesabda göstərilir. Həmçinin, yeni təsərrüfatçılıq şəraitinə keçmiş baş kredit sərəncamçılarının mərkəzləşdirilmiş inkişaf fondu ;və maliyyə ehtiyatları vəsaitlərinin qalıqları da 110 №li subhesabda göstərilir.

- 111 №li “Xüsusi vəsaitlər üzrə cari hesab” subhesabında xüsusi vəsaitlərin qalıqları. həmçinin ali və orta ixtisas təhsil məktəblərində material-texniki bazaların genişləndirilməsi üçün, günü uzadılmış məktəblərdə, məktəbyanı internatlarda uşaqların yedizdirilməsi üçün, ümumtəhsil fondunun yaradılması üçün büdcədən ₍kolxozlardan kooperativlərdən, həmkarlar təşkilatlarından və sair mənbəələrdən daxil olan məbləğlər əks etdirilir.

- 112 №li “Sair büdcədənkənar vəsaitlər üzrə cari hesab” subhesabında qanunda nəzərdə tutulmuş büdcədənkənar sair məbləğlər, depozit məbləğlər, müəyyən şərtlər daxilində müvəqqəti olaraq büdcə idarələrinin sərəncamına verilmiş məbləğlər, “əlavə maliyyə ehtiyatları fondu” hesabına yerli hakimiyyət orqanları tərəfindən daxma olan məbləğlər və sair məbləğlər əks etdirilir;

- 113 №li “Hesablaşma hesabı” subhesabında büdcədən daxil olmuş vəsaitlər, əhaliyə, idarələrə və təşkilatlara göstərilən xidmətdən və dair işlərdən daxil olmuş vəsaitlərin qalıqları göstərilir;

- 114 №li “Büdcədənkənar fondlar üzrə cari hesab” subhesabında müvafiq qaydada nazirliklərin, baş idarələrin və icra hakimiyyətləri tərəfindən yaradılmış büdcədənkənar fondların məbləğləri əks etdirilir;

- 118 №li “Valyuta hesabı” subhesabında idarələrin və təşkilatların bankdakı valyuta hesabında olan valyutaların Respublika Mərkəzi Bankının məzənnəsi ilə manat, qəpikə keçirilmiş xarici valyuta qalıqları əks etdirilir;

- 120 №li “Kassa” subhesabında idarə rəhbərlərinin razılığı ilə bank tərəfindən təyin olunmuş limit daxilində nağd pul qalıqları əks etdirilir;

Bölmə 5. hesablaşmalar.

İlin axırında balansda başa çatmayan hesablaşmaların qalıqları aktivdə debitor borclar, passivdə kreditor borclar kimi ayrı-ayrılıqda əks etdirilir. Bu qalıqların qarşılıqlı əvəz edilməsi və ya birləşdirilməsi qadağandır.

- 152 №li “Büdcə tematikaları üzrə işlənmiş konstrukriya-sınaq işlərinin hissə-hissə ödənilməsi üzrə sifarişçilərlə hesablaşmalar” subhesabında elmi-tədqiqat və konstruksiya-sınaq işlərinin yerinə yetirilməsi üzrə idarə və təşkilatların borcları əks etdirilir.

- 153 №li “Büdcədənkənar vəsaitlər üzrə görülən iş və xidmətlərə görə sifarişçilərlə hesablaşmalar” subhesabında texniki-peşə məktəbləri tərəfindən görülən iş və xidmətlərə, hazır məmulatların satışına görə, həmçinin tədris-istehsalat prosesində yerinə yetirilmiş iş və xidmətlərə görə sifarişçilərlə hesablaşmalar üzrə borc məbləğləri əks etdirilir.

- 154 №li “Ödəniləsi elmi-tədqiqat işləri üzrə sifarişçilərlə hesablaşmalar” subhesabında müqavilə əsasında elmi-tədqiqat işləri üzrə sifarişçilərlə hesablaşmalar üçün ödənilən avansları çıxmaqla borc məbləğləri əks etdirilir.

- 155 №li “Elmi-tədqiqat işləri üçün avanslar üzrə hesablaşmalar” subhesabında müqavilə əsasında elmi-tədqiqat işlərinə görə sifarişçilər tərəfindən köçürülmüş avanslar əks etdirilir.

- 156 №li “Təsərrüfat müqaviləli işlərin yerinə yetirilməsi üçün icraçıların cəlb edilməsi üzrə sifarişçilərlə hesablaşmalar” subhesabında müqavilə əsasında müxtəlif elmi-tədqiqat və konstruktor-sınaq işlərinin yerinə yetirilməsi üçün icraçıların cəlb edilməsi üzrə sifarişçilərlə hesablaşmaların məbləğləri əks etdirilir.

- 157 №li “Alıcılar və sifarişçilərlə hesablaşmalar” subhesabında yeni təsərrüfatçılıq şəraitinə keçmiş idarələrdə müqavilələr əsasında görülən iş və xidmətlərə görə avans şəklində sifarişçilərdən daxil olan məbləğlər əks etdirilir. Bu məbləğlər müqavilədə nəzərdə tutulan mərhələlər üzrə tam, yaxud işlər başa çatanadək göstərilən hesabda saxlanılır.

- 158 №li “Əhaliyə kompensasiya ödənişləri üzrə hesablaşmalar” subhesabında uşaqlara görə verilən müazinət və kompensasiya ödənişləri üzrə əhaliyə ödəniləsi məbləğlər (o cümlədən, uşaqlara görə verilən aylıq müavinətlar, aztəminatlı ailələrin uşaqlarına görə verilən müavinatlar və sair kompensasiya ödənişləri ) əks etdirilir.

- 159 №li “Tibbi sığorta üzrə hesablaşmalar” subhesabında idarələrin tibbi sığorta ayırmaları üzrə hesablaşmaları əks etdirilir.

- 160 “№li “Təhtəlhesab şəxslərlə hesablaşmalar” subhesabında istehsalat praktikasında, ekspedisiyalarda, xidməti və elmi ezamiyyətlərdə olan əməkdaşlara ödəniləsi məbləğlər və işçilərə ödənilən digər avans məbləğləri əks etdirilir.

- 170 №li “Əskikgəlmələr və itkilər üzrə hesablaşmalar” subhesabında material qiymətlilərindən və pul vəsaitlərindən əskikgəlmələr və itkilər üzrə” həmçinin günahkar şəxslərin hesabına aid edilmiş sair itkilər üzrə məbləğlər əks etdirilir.

- 172 №li “Xüsusi növ tədiyyələr üzrə hesablaşmalar” subhesabında məktəbəqədər uşaq müəssisələrində internat məktəblərdə, məktəblər yanında internatlarda uşaq musiqi məktəblərində uşaqların saxlanılmış, tədrisi, tərbiyyəçilərin saxlanılması, işçilərin yemək və geyimlə təminatı və sair xüsusi hesablaşmalar üzrə debitor və kreditor borc məbləğləri əks etdirilir.

- 173 №li “Büdcəyə ödəmələr üzrə hesablaşmalar” subhesabında bu və ya digər səbəblərdən ilin axırına qədər əmək haqqından, təqaüddən və sair müxtəlif ödənişlərdən tutulub büdcəyə köçürülməmiş məbləğlər, habelə büdcənin gəlirinə daxil olan və büdcəyə köçürüləsi məbləğlər (əlavə dəyər vergisi, mənfəətdən vergilər və. sair) əks etdirilir.

- 174 №li “Depozit məbləğlər üzrə hesablaşmalar subhesabında müalicə-profilaktika və bu kimi idarələrin xidmətlərindən istifadə edən vətəndaşların, bu idarələrin sərəncamına müvəqqəti, qaytarılmaq şərti ilə verdikləri depozit pul məbləğləri əks etdirilir.

- 176 №li “Tapşırıqlar üzrə xərclər üçün alınmış vəsaitlərə görə hesablaşmalar subhesabında müxtəlif tapşırıqların yerinə yetirilməsi nəticəsində idarə və təşkilatlar tərəfindən alınmış vəsaitlərə görə, həmçinin məktəblilərin qara və əlvan metal qırıntılarının, müxtəlif təkrar emala yararlı tullantıların yığılması və təhvili nəticəsində qazandıqları vəsaitlər və digər məqsədli tapşırıqlar üzrə alınmış vəsaitlərə görə hesablaşmalar əks etdirilir.

- 177 №li “Deponentlərlə hesablaşmalar” subhesabında balansın passiv hissəsində müəyyən olunmuş müddət ərzində alınmamış əmək haqqı təqaüd və sair ödəniş məbləğləri əks etdirilir.

- 178 №li “Sair debitor və kreditorlarla hesablaşmalar” subhesabında tədris müəssisələri də tələbə və şagirdlərin yataqxana xidmətindən istifadə haqqı daxil edilməklə, idarə və təşkilatların sair debitor və kreditor borc məbləğləri əks etdirilir.

- 179 №li “Planlı qaydada ödənişlərlə hesablaşmalar” subhesabında müqavilələr əsasında planlı ödənişlər qaydasında göstərilən xidmətə və buraxılın mal-material qiymətlilərinə görə hesablaşmalar üzrə borc məbləğləri əks etdirilir.

- 180 №li “İşçilərlə hesablaşmalar” və 181 №li “Təqaüdçülərlə hesablaşmalar” subhesablarda əmək haqqı və müvəqqəti əmək qabiliyyətini itirdiyinə görə müavinatlar üzrə hesablanılmış məbləğlər, uşağa qulluğa görə və sair müavinatlar üzrə hesablanılmış məbləğlər, maddi yardım, mükafatlar, habelə təqaüdlər üzrə hesablanılmış məbləğlər əks etdirilir.

- 182-189 №li “Nağdsız köçürmələr üzrə işçilər və təqaüdçülərlə hesablaşmalar” subhesablarda icra sənədlərinə əsasən əmək haqqından tutulmuş məbləğlər, əmanət bankına köçürülən məbləğlər, sığorta haqqları, üzvülük haqqları və sair tutulmuş məbləğlər əks etdirilir.

- 198 №li “Əhalinin Sosial müdafiəsi fondu üzrə hesablaşmalar” subhesabında idarə və təşkilatlarda əmək haqqlarına mütənasib olaraq hesablanılmış sosial sığorta haqqları və sosial müdafiə fonduna ödənişlər əks etdirilir.

- 199 №li “Əhalinin məşğulluq fondu üzrə hesablaşmalar” subhesabında əhalinin məşğulluq fonduna məcburi ayırmalar üzrə hesablaşmalar əks etdirlir (büdcədə olan idarələr istisna olmaqla).

Bölmə 6. Xərclər

200 №li “İdarələrin saxlanılması və başqa tədbirlər üçün büdcə vəsaitləri üzrə xərclər” subhesabında hesabat dövrü ərzində büdcə təxsisatları hesabına xərc məbləğləri, yeni ilin təxsisatları hesabına işçilərə ödəniləcək dekabr ayının ikinci yarısına görə hesablanılmış əmək haqqı məbləğlər. həmçinin maliyyə vəsaitləri ilə bağlanmamış sair xərc məbləğləri əks etdirilir.

- 202 №li “Başqa büdcələr hesabına xərclər” subhesabında başqa büdcə vəsaitləri hesabına müəssisənin smetasında nəzərdə tutulmayan tədbirlərə sərf edilən xərclər göstərilir. İlin axırında 202 №li subhesab üzrə xərclər baş kredit sərəncamçıları tərəfindən 232 №li və aşağı kredit sərəncamçıları tərəfindən isə 142 №li subhesabların debetinə silinir.

- 203 №li “Kapital qoyuluşuna büdcə üzrə xərclər” subhesabında tikinti-montaj işlərinin üsulundan asılı olmayaraq büdcə vəsaitləri hesabına yeni tikintilərə, binaların və qurğuların yenidən qurulmasına (rekonstruksiyasına) sərf olunan məsrəflər əks etdirilir.

- 210 №li “Bölüşdürüləsi xərclər” subhesabında hesabat dövrünün sonunda konkret növ işlərə (obyektlərə), məhsul və məmulatların maya dəyərinə daxil edilməsi mümkün olmayan məsrəflərin qalıq məbləğləri əks etdirilir.

- 211 №li “Xüsusi vəsaitlər üzrə xərclər” subhesabında rüblük hesablarda xüsusi vəsaitlər üzrə xərclərin, illik hesabatlarda isə xüsusi vəsaitlər üzrə gəlirlərdən artıq xərclərin məbləği, həmçinin yardımçı kənd təsərrüfatı və istehsalat (tədris) emalatxanalarının bitməmiş istehsalatı üzrə məsrəfləri əks etdirilir.

- 212 №li “Xüsusi vəsaitlər hesabına kapital qoyuluşu və avadanlıq alınması üzrə xərclər” subhesabında elmi-tədqiqat idarələrinin istehsalat və inkişaf fondu vəsaitləri hesabına yeni tikintilərə, avadanlıqların alınması və quraşdırılmasına sərf edilən məsrəflər əks etdirilir.

- 213 №li “Sair vəsaitlər üzrə xərclər” subhesabında büdcədənkənar vəsaitlər hesabına xərclər, həmçinin keçmiş illərdə smeta üzrə edilən qənaət hesabına faktiki xərclər əks etdirilir. Bu xərclər ilin axırında müvafiq fondlara silinərək göstərilən hesab bağlanılır.

- 214 №li “Yeni təsərrüfatçılıq mexanizmi şəraitində idarənin saxlanması xərcləri” subhesabında büdcə və müvafiq fondlar hesabına imza olunmuş xərclər, material və ona bərabər tutulan məsrəflər əks etdirilir. İlin sonunda göstərilən maliyyələşmə mənbələri hesabına, bağlanılması mümkün olmayan qalıqlar növbəti ilin balansına keçirilir.

- 215 №li “Büdcədən kənar fondlar hesabına xərclər” subhesabında nazirliklər, baş idarələr və İcra hakimiyyəti orqanları tərəfindən qəbul olunmuş qaydada yaradılmış büdcədənkənar fondlar hesabına xərclər əks etdirilir.

- 217 №li “İstehsal fəaliyyəti üçün vəsaitlər hesabına xərclər” subhesabında ancaq rüblər ərzində tədris müəssisələrinin istehsalat fəaliyyəti üçün gəlirlərindən ayırmalar hesabına xərclər göstərilir. Bir qayda olaraq bu hesabda ilin əvvəlinə və axırına qalıq salmamalıdır.

Bölmə 7. Maliyyələşmələr.

140 №li “İdarələrin və başqa tədbirlərin xərcləri üçün büdcədən maliyyələşmələr üzrə hesablaşmalar” subhesabında baş kredit sərəncamçıları tərəfindən açılmış büdcədən maliyyələşmə məbləğləri, həmçinin digər əməliyyatlar üzrə artan və azalan maliyyə məbləğləri əks etdirilir.

- 230 №li “İdarələrin və başqa tədbirlərin xərclərinə büdcədən maliyyələşmələr” subhesabında hesabat dövrünün sonuna baş təxsisat sərəncamçılarının büdcədən aldıqları maliyyələşmə məbləğləri əks etdirilir.

- 142 №li “Başqa büdcələr hesabına maliyyələşmələr üzrə hesablaşmalar” subhesabında fərdi tədbirlərin keçirilməsi üçün başqa büdcələrdən alınmış maliyyələşmələr üzrə hesablaşmalar əks etdirilir.

- 232 №li “Başqa büdcələr hesabına maliyyələşmələr” subhesabında başqa büdcələrdən alınmış maliyyələşmələr əks etdirilir.

- 236 №li “Uşaq müəssisələrinin saxlanması üçün valideynlərin vəsaiti” subhesabında məktəbəqədər uşaq müəssisələrində uşaqların saxlanması üçün valideynlərdən daxil olan vəsaitlər hesabına mövcud maliyyələşmələr əks etdirilir.

- 238 №li “İdarənin saxlanması üçün sair vəsaitlər” subhesabında sair mənbələr hesabına mövcud qaydalara uyğun maliyyələşmələr göstərilir,

İcmal hesabatların tərtibatından əvvəl baş kredit sərəncamçıları tabeliklərində olan idarələrlə maliyyələşmələr üzrə idarədaxili hesablaşmalar aparmalıdırlar. Maliyyələşmələr üzrə baş kredit sərəncamçılarının balanslarının aktiv hissəsindəki məbləğlər tabeliklərindəki idarələrin balanslarının passiv hissəsindəki məbləğlərə uyğun gəlməlidir. İcmal balansın aktiv və passivində bu hesablar üzrə qalıqlar bərabər olmalıdır (xəzinədarlıq tətbiq edilən zaman xəzinədarlığın təlimatına uyğun).

- 245 №li “Dekabr ayının ikinci yarısına görə əmək haqqını qabaqcadan ödəmək üçün bankdan alınmış vəsaitlər” subhesabında kələn ilin təxsisatları hesabına dekabr ayının ikinci yarısına görə əmək haqqını qabaqcadan ödəmək üçün bankdan alınmış vəsaitlər əks etdirilir.

- 248 №li “Bank kreditləri” subhesabında müvafiq qanunvericiliyə uyğun olaraq maddi-texniki bazanın təşkili, genişləndirilməsi və başqa məqsədlər üçün banklardan alınmış və ödənilməmiş kreditlərin qalıq məbləğləri əks etdirilir.

Bölmə 8. məqsədli təyinatların fondları və vəsaitləri

240 №li “Maddi-maraq fondu” subhesabında hesabat dövrünün axırında maddi-maraq fondu vəsaitlərinin qalıq məbləğlər əks etdirilir.

- 241 №li “Əmək ödənişlərinin vahid fondu” subhesabında hesabat dövrünün axırına əmək ödənişlərinin vahid fondu vəsaitlərinin istifadə olunmamış qalıq məbləğləri əks etdirilir,

- 246 №li “İstehsal və sosial inkişaf fondu” subhesabında hesabat dövrünün axırına inventar və avadanlıqların alınmasına, bina və qurğuların əsaslı təmirinə və sair sosial ehtiyaclara istifadə olunmamış xərclərin qalıq məbləğləri əks etdirilir.

- 249 №li “Material və ona bərabər götürülən məsrəflər” subhesabında büdcə təsnifatına uyğun olaraq “Malların alınması və xidmətlərin haqqının ödənilməsi” “Faizlər üzrə ödənişlər”, “Subsidiyalar və cari ödənişlər” xərc maddələri üzrə məsrəflər əks etdirilir.

- 250 №li “Əsas vəsaitlərin fondu” subhesabında köhnəlməni çıxmaqla idarənin sərəncamındakı əsas vəsaitlərin fondunu təşkil edən məbləğ əks etdirilir,

- 020 №li “Əsas vəsaitlərin köhnəlməsi” subhesabında idarəyə məxsus olan əsas. vəsaitlərin köhnəlmə məbləği əks etdirilir;

- 260 №li “Azqiymətli və tezköhnələn əşyaların fondu” subhesabında idarənin sərəncamında olan azqiymətli və tezköhnələn əşyaların məbləği əks etdirilir,

- 270 №li “Maliyyə vəsaitlərinin vahid fondu” subhesabında hesabat dövrünün sonuna uzunmüddətli iqtisadi normativlər üzrə büdcədən ayrılmış vəsaitlər, rüblük və aylıq fondlar üzrə bölüşdürülmüş tələbələrin (şagirdlərin) yataqxana haqqları istehsalat fəaliyyəti üzrə məhsul satışından, görüləm iş və xidmətlərdən, uşaq müəssisələrində, internat məktəblərdə, xüsusi məktəblərdə, uşaq musiqi və rəssamlıq məktəblərində uşaqların saxlanması və tədrisi üçün daxil olmalar və sair məbləğlər əks etdirilir,

- 271 №li “Mərkəzləşdirilmiş fondlar və maliyyə ehtiyatları” subhesabında baş idarələrdə mərkəzləşdirilmiş inkişaf fondlarına və maliyyə ehtiyyatlarına yönəldilən, bir xəstənin bir günlük yemək və dərmanı ilə əlaqədar ödənməmiş pul normaları və fondun əsasnaməsində nəzərdə tutulan bu kimi başqa vəsaitlər, həmçinin gözlənilməyən hallarda keçiriləcək tədbirlərin və öhdəliklərin maliyyələşdirilməsinə yönəldilən qənaət edilmiş vəsaitlər göstərilir.

- 272 №li “Büdcədənkənar fondlar” subhesabında yerli hakimiyyət orqanları” nazirliklər və baş idarələr tərəfindən yaradılmış büdcədənkənar fondların vəsaitləri əks etdirilir”

Bölmə 9, Məhsul satışı və gəlirlər.

280 №li “İstehsalat (tədris) emalatxanalarının məhsullarının satışı” və 281 №li “Yardımçı kənd təsərrüfatı (tədris) məhsullarının satışı” subhesablarda istehsal olunmuş hazır məhsulların, görülən iş və göstərilən xidmətlərin satışı əks etdirilir. Bu subhesablar üzrə kredit qalığı mənfəət məbləğini, debet qalığı isə zərərləri göstərir. Satışın nəticələri hesabat ilinin axırında 410 №li subhesaba aid edilir.”

- 282 №li “Müqavilələr üzrə elmi-tədqiqat işlərinin satışı” subhesabında müqavilələr üzrə yerinə yetirilmiş və dəyəri ödənilmək üçün sifarişçilərə təhvil verilmiş elmi-tədqiqat və konstruktor işlərinin məbləğləri əks etdirilir.

- 400 №li “Xüsusi vəsaitlər üzrə gəlirlər” subhesabında qüvvədə olan qaydalara əsasən təşkilatın sərəncamında qalan və büdcə təxsisatlarından əlavə müəyyən məqsədlərə xərclənə bilən xüsusi vəsaitlər üzrə gəlirlər əks etdirilir.

- 402 №li “Texniki peşə məktəblərinin istehsalat fəaliyyətindən gəlirlər” subhesabında istehsalat praktikası nəticəsində tədris məktəblərinin sərəncamına istehsalat-tədris emalatxanalarının fəaliyyətindən kələn gəlirlər, tədris bazasının genişləndirilməsi, şagirdlərin mədəni-məişət xidmətlərinin yaxşılaşdırılması, nümunəvi şagirdlərin maraqlandırılması üçün təşkilatlardan daxil olan məbləğlər əks etdirilir.

- 410 №li “Mənfəət və zərərlər” subhesabında yardımçı (tədris) kənd təsərrüfatı və istehsalat (tədris) emalatxanalarının məhsul və məmulatların, həmçinin göstərilən iş və xidmətlərin satışından alınan nəticələr əks etdirilir.

Bölmə 10. Əsaslı tikintiyə məsrəflər.

040 №li “Quraşdırılası avadanlıqlar” subhesabında tikinti konstruksiyalarının və hissələrinin, həmçinin montaj tələb edən xarici və vətən avadanlıqlarının qalıq məbləğləri əks etdirilir.

- 041 №li “Əsaslı tikinti üçün tikinti materialları” subhesabına əsaslı tikinti üçün təyin olunmuş vəsaitlər hesabına alınan, tikinti və montaj işləri prosesində istifadə olunan tikinti materiallarının qalıq məbləğləri əks etdirilir.

- 150 №li “Malsatan və podratçılarla hesablaşmalar” subhesabında balansın aktiv hissəsində əsaslı tikintiyə kapital qoyuluşları üçün təxsis edilmiş vəsaitlər hesabına tikinti materiallarına, konstruksiya və detallara görə, həmçinin yerinə yetirilmiş tikinti-quraşdırma işlərinə görə malsatan və podratçılarla hesablaşmalardan yaranan debitor borc məbləğləri əks etdirilir.

- 203 №li “Kapital qoyuluşuna büdcə üzrə xərclər” subhesabında büdcə vəsaiti hesabına başa çatmamış yeni tikinti obyektlərinə, tikinti və qurğuların yenidən qurulmasına, həmçinin başa çatmış, lakin istifadəyə verilməmiş tikinti obyektlərinə və yenidənqurma işlərinə məsrəflər əks etdirilir.

-212 №li “Xüsusi vəsaitlər hesabına kapital qoyuluşu və avadanlıq alınması üzrə xərclər” subhesabında avadanlıqların alınması, başa çatmış, lakin istifadəyə verilməmiş və başa çatmamış tikinti və yenidənqurulma obyektləri və avadanlıqların alınması üçün xüsusi vəsaitlər üzrə məsrəfdən əks etdirilir.

- 216 №li “Büdcədənkənar fondlar hesabına kapital qoyuluşlarına xərclər” subhesabında təyin olunmuş qaydada icra hakimiyyətləri, həmçinin Azərbaycan Respublikası Nazirlikləri və baş idarələri tərəfindən yaradılmış büdcədənkənar fondlar hesabına kapital qoyuluşlarına xərclər əks etdirilir.

Bölmə 11. Əsaslı tikintinin maliyyələşdirilməsi.

231 və 143 №li “Kapital qoyuluşunun maliyyələşdirilməsi” subhesablarında Respublika büdcəsində, Naxçıvan Muxtar Respublikası büdcəsində, yerli büdcələrdə olan nazirliklərin, baş idarələrin maliyyələşmələr üzrə yekun dövriyyələrindən sonra qalıq məbləğləri əks etdirilir.

§ 150 №li “Malsatan və podratçılarla hesablaşmalar” subhesabında balansın passiv hissəsində, kapital qoyuluşunun maliyyələşdirilməsi hesabına tikinti materiallarına, konstruksiya və hissələrə görə, həmçinin quraşdırılmaq üçün alınmış avadanlıqlara görə malsatan və podratçılarla hesablaşmalar üzrə yaranmış kreditor borclar əks etdirilir.

Bölmə 12. İdarənin xərclər smetasının icrası haqqında

hesabat F №2 (kod 0503008)

Forma №2 “İdarənin xərclər smetasının icrası haqqında hesabat” büdcədən və digər mənbələrdən maliyyələşən dövlət hakimiyyət orqanlarının, məhkəmə və prokurorluqların, elmi-tədqiqat və digər sosial-mədəni idarələrin və tədbirlərin xərclər smetasının icrası barədə məlumatları əks etdirir.

4-cü “İl ərzində smeta üzrə təsdiq edilib” sütununda təyin olunmuş qaydada sənədləşdirilmiş dəyişiklikləri nəzərə almaqla təsdiq edilmiş smetaya müvafiq illik təyinatlar göstərilir.

5-ci “Hesabat dövründə maliyyələşmə” sütununda hesabat dövründə olan bütün dəyişiklikləri nəzərə almaqla, baş idarələr tərəfindən açılmış maliyyələşmələr artan yekunla göstərilir.

6-cı “Kassa xərcləri” sütununda kassa xərcləri, yəni bankda büdcənin cari hesablarından çek, ödəmə tapşırığı və sair sənədlərə əsasən silinmiş məbləğlər əks etdirilir (idarələr bu qrafa ilə yalnız baş idarələr tərəfindən təsdiq edilmiş smetanın xərc maddələrinə uyğun məsrəfləri göstərirlər).

7-ci “Faktiki xərclər” sütununda büdcə təsnifatının maddələri üzrə faktiki smeta xərcləri əks etdirilir. Belə ki, 6-cı və 7-ci sütunlarda hesabat dövrü ərzində bank tərəfindən icra olunmuş dövlət kapital qoyuluşlarının maliyyələşməsi üzrə kassa və faktiki xərclər əks etdirilir.

130-cu “Xərclər smetası üzrə qənaət məbləği” sətri üzrə illik hesabatlarda hesabat ili ərzində sosial-mədəni və sair müəssisələrin smeta xərcləri üzrə qənaət məbləğləri göstərilir.

Başqa büdcələr hesabına məqsədli tədbirlərin keçirilməsi üçük xərclər üzrə idarə və təşkilatlar ayrıca 2 №li “İdarənik xərclər smetasının icrası haqqında hesabat” forması tərtib edirlər. Bu hesabat büdcə vəsaitlərinin sərəncamçılarına, onlar tərəfindən təyin olunmuş vaxtda göndərilir.

2 №li Forma kassa və faktiki xərclər üzrə uçot registrlərinə uyğun olaraq doldurulur.

Büdcə hesabına maliyyələşmələr üzrə faktiki xərclər 2 №li “İdarənin xərclər smetasının icrası haqqında hesabat” formasında büdcənin gəlir və xərclərinin təsnifatındakı xərc maddələrinə uyğun əks etdirilir.

010-cu “Əməyin ödənişi fondu - cəmi” sətri üzrə ştatda olan və ştatda olmayan işçilərə əmək haqqı ödənişlərinin, əməyin ödənilməsi ilə bağlı sair pul ödənişlərinin ümumi məbləği əks etdirilir.

011-ci “Ştatda olan işçilərin əmək haqqları” sətrinə bütün ştat işçilərinə müəyyən edilmiş vəzifə maaşları, işçilərin vəzifə maaşına əlavələr, işçilərə əlavə iş üçün ödənişlər aid edilir.

012-ci “Ştatdankənar işçilərin əmək haqqları” sətrinə təşkilatın ştatında olmayan və müqavilə əsasında işlərin yerinə yetirilməsi üçün cəlb olunan şəxslərin əməyinin ödənilməsi üzrə xərclər aid edilir.

013-cü “Əməyin ödənilməsi ilə bağlı sair pul ödənişləri” sətrinə qanunvericilik, icra və möhkəmə hakimiyyətləri, hüquq-mühafizə, yerli özünüidarəetmə orqanlarının işçilərinə verilən mükafatlar, maddi yardımlar və yuxarıda göstərilən ödənişlərə aid edilməyən əməyin ödənilməsinin sair növləri üzrə xərclər aid edilir.

020-ci “Əmək haqqına üstəlik ayırmalar - cəmi” sətri üzrə müəyyən edilmiş normativə əsasən işçi və qulluqçuların əmək haqqına üstəlik şəklində hesablanan məbləğlərin Azərbaycan Respublikası Dövlət Sosial Müdafiə Fonduna, İcbari Dövlət Sığortasına və Tibbi Sığortaya xəstəlik vərəqələrinə, hamiləlik, doğuma və s. ödənişlərə görə faktiki xərclərin ümumi məbləği əks etdirilir.

030-cu “Malların alınması və xidmətlərin haqqının ödənilməsi cəmi” sətri üzrə dəftərxana ləvazimatı, cari təsərrüfat məqsədləri üçün mal və materialların alınması, dərman və sarğı ləvazimatlarının alınması, yumşaq inventar və paltarların alınması, təmiri xərclərinin ödənilməsi, ərzaq məhsullarının alınması, ezamiyyələr və xidməti səfərlər, işçilərə kompensasiya ödənişləri, nəqliyyat, rabitə, kommunal geoloji-kəşfiyyat və topoqrafiya-geodeziya axtarış, nümunəvi layihələşdirmə üzrə xidmətlərin, abadlaşdırma; elmi-tədqiqat təşkilatlarının göstərdiyi xidmətlərin haqqının ödənilməsi, inventar və avadanlıqların alınması, təmiri xərclərinin ödənilməsi, binaların cari təmiri xərclərinin ödənilməsi və sair cari xərclər əks etdirilir.

031-ci “Dəftərxana ləvazimatı, cari təsərrüfat məqsədləri üçün mal və materiallar alınması” sətri üzrə dəftərxana, rəsmxətt, yazı ləvazimatı və materialların alınması, mühasibat, statistika, kargüzarlıq kitablarının, blank və cədvəllərik hazırlanması və alınması, sənədlərin cildlənməsi və tikilməsi mətbəə və nəşr xərcləri, uçotun mexanikləşdirilməsi üzrə xidmətlərin ödənilməsi, büdcə təşkilatları və mərkəzləşdirilmiş mühasibatlıqlar üçün hesablama mərkəzləri və maşın hesablama stansiyaları tərəfindən yerinə yetirilən işlərin ödənilməsi, sair dəftərxana xərcləri, idarədənkənar mühafizə xərcləri, məlumat və dövrü ədəbiyyatın alınması xərcləri; gəmiricilərin və müxtəlif həşəratların dezinfeksiyası və məhv edilməsi, təsərrüfat məqsədi ilə istifadə edilən material və təsərrüfat təyinatlı qiymətindən asılı olmayaraq bir ildən az istifadə edilən tez xarab olan əşyaların alınması, sosial-mədəni idarələr tərəfindən xidmət edilən kontingentlərə göstərilən sanitar-gigiyena xidməti, müşavirə və konfransların keçirilməsi ilə bağlı təsərrüfat xərcləri, müxtəlif cür başqa təsərrüfat xərcləri, müalicə-profilaktika və müalicə-baytarlıq idarələrindən başqa digər idarələr üçün dərman və sarğı materiallarının alınması, respublika hökumətinin müvafiq qərarlarına əsasən təhsil, səhiyyə, mədəniyyət və s. büdcə idarələri işçilərinə pulsuz verilən mənzil haqqının ödənilməsi üzrə xərclər əks

032-ci “Dərman və sarğı ləvazimatları alınması” sətri üzrə mineral suların, zərdabların, vaksinlərin, vitaminlərin, dezinfeksiya vasitələrinin və s. alınması, rentgen çəkilişi üçün plyonkaların, müainələrin aparılması üçün materialların alınması və digər idarələrdə (öz laboratoriyası olmadığı halda) aparılan muainələr ilə bağlı xərclərin ödənilməsi, yemək xərcini daxil etməklə dekorlarla bağlı ödənişlər, köçürmə üçün qanın alınması, kiçik tibb alətlərinin alınması ilə bağlı xərclər əks etdirilir.

033-cü “Yumşaq inventar və paltarların alınması, təmiri xərclərinin ödənilməsi” sətri üzrə paltarların, ayaqqabıların, geyim paltarlarının və çarpayı ləvazimatlarının, xüsusi (müdafiə) geyimlərinin alınması, hazırlanması və onların təmiri üzrə xərcləri əks etdirilir.

034-cü “Ərzaq məhsullarının alınması” sətri üzrə müalicə-profilaktika müəssisələrində, texniki-peşə məktəblərində və litseylərində, xüsusi-peşə məktəblərində və litseylərində, internat məktəblərində, günü uzadılmış məktəblərdə, qocalar və əlillər üçün internat evlərində yemək xərcləri əks etdirilir. Məktəb və texniki-peşə məktəblərində və litseylərində şagirdlərin ali və orta ixtisas təhsili müəssisələrində tələbələri, aspirantların və büdcə idarələri işçilərinin yeməklərinə olan qiymətlərin bahalaşmasının qismən kompensasiyası ilə bağlı əlavə xərclərin ödənilməsi üzrə xərclər də bu sətir də göstərilir. Respublika hökumətinin qərarlarına müvafiq olaraq zərərli əmək şəraitində işləyənlərə verilən xüsusi qidalanma xərcləri də bu sətirdə əks etdirilir,

035-ci “Ezamiyyə və xidməti səfərlər, işçilərə kompensasiya ödənişləri” sətri üzrə ezamiyyələr və xidməti səfərlər zamanı gediş, gündəlik və mənzil xərcləri, kompensasiya ödənişləri, işçilərin hərəkəti zamanı gündəlik və gediş xərcləri, xidməti səfərlər, kurslara və təhsil müəssisələrinə, sessiyalara, müşavirə və konfranslara ezamiyyələr üçün xərclər əks etdirilir.

040-cı “Nəqliyyat xidmətləri haqqının ödənilməsi - cəmi” sətri üzrə müəssisə, idarə, təşkilatlarda və icra orqanlarında istər özünəməxsus, istərsə də kənardan cəlb edilən nəqliyyat vasitələrinin bütün növ xidmət haqlarının ödənilməsi xərcləri əks etdirilir.

041-ci “Yanacaq və sürtgü materiallarının alınması” sətri üzrə idarələrin özlərinin və kənardan cəlb etdikləri nəqliyyat vasitələri üçün yanacaq və sürtgü materiallarının alınması üzrə xərclər əks etdirilir.

042-ci “Sair nəqliyyat xidmətləri haqqının ödənilməsi” sətrində nəqliyyat vasitələri üçün ehtiyat hissələrinin alınması, onların cari təmiri və texniki baxışdan keçirilməsi ilə bağlı xərclər, nəqliyyat vasitələrinin icarə haqlarının ödənilməsi üzrə xərclər əks etdirilir.

050-ci “Rabitə xidmətləri haqqının ödənilməsi” sətri üzrə telefon və şəhərlərarası danışıqlar üçün abonent haqlarının, bütün növ poçt göndərişləri, o cümlədən teleqram, radioqram, pul göndərişləri və s. bu kimi xidmət haqlarının ödənilməsi xərcləri əks etdirilir,

060-cı “Kommunal xidmətləri haqqının ödənilməsi” sətri üzrə bütün növ kommunal xidmətləri (isitmə, qızdırıcı, su, qaz, elektrik enerjisi, kanalizasiya və s), habelə respublika hökumətinin müvafiq qərarlarına əsasən təhsil, səhiyyə, mədəniyyət və s. büdcə idarələri işçilərinə pulsuz verilən kommunal xidmətləri haqlarının ödənilməsi xərcləri əks etdirilir.

070-ci “Geoloji-kəşfiyyat və topoqrafiya-geodeziya axtarış xidmətləri haqqının ödənilməsi” sətri üzrə geoloji-axtarış xidmətləri üzrə təsərrüfat, geoloji-kəşfiyyat işlərinə və ümumdövlət topoqrafiya-geodeziya işlərinə sərf edilən xərclər əks etdirilir.

071-ci “Layihələşdirmə üzrə xidmətlərin haqqının ödənilməsi sətri üzrə layihələşdirmə, habelə tikintidə yeni texnikanın tətbiq edilməsi) ilə əlaqədar tədqiqat layihələşdirmə, eksperiment işlərinə, iqtisadiyyat sahələrinin inkişafı və yerləşdirilməsi üzrə sxem və digər materialların tərtib edilməsi, normativ metodiki sənədlərin hazırlanması və s. obyektlərin proqnozlaşdırılması və tikilməsi ilə əlaqədar xərclər əks etdirilir.

072-ci “Abadlaşdırma xidmətləri haqqının ödənilməsi” sətri üzrə şəhərlərin, qəsəbələrin, həyatyanı sahələrin və başqa yaşayış məntəqələrinin yol-körpü təsərrüfatının saxlanılması, işıqlandırılması, yaşıllaşdırılması, təmizlənməsi və abadlaşdırılması ilə bağlı xərclər əks etdirilir. Bundan başqa bu sətrə şəhərlərdə və başqa yaşayış məntəqələrində yol hərəkətini tənzimləyən texniki qurğuların layihələşdirilməsi, hazırlanması (alınması), quraşdırılması, istismarı və təmiri ilə bağlı xərclər də aid edilir, Abadlaşdırma avadanlıqlarının saxlanması üçün cari xərclər, habelə kommunal təsərrüfatı təşkilatlarının işıqlandırılması, təmizlənməsi, küçə və meydanların sulanması, su qurğularının saxlanılması, onların təmizlənməsi, cari təmiri və sairə üzrə hesabların ödənilməsi xərcləri də bu sətir üzrə əks etdirilir.

073-cü “Elmi-tədqiqat təşkilatlarının göstərdiyi xidmətlərin haqqının ödənilməsi” sətri üzrə bu təşkilatların göstərdiyi elmi-tədqiqat xidmətləri ilə bağlı xərclər əks etdirilir.

074-cü “İnventar və avadanlığın alınması, təmiri xərclərinin ödənilməsi” sətri üzrə məktəb və sair təhsil müəssisələrinin laboratoriyaları və kabinetləri üçün təhsil avadanlığının, elmi-tədqiqat müəssisələrində, tədris ocaqlarında və uşaq müəssisələrində təhsil və elmi məqsədlər üçün tibb və baytarlıq avadanlıqları və alətlərinin, aparat, cihaz maşın, dəzgah və sair xüsusi avadanlıqların, layihə-axtarış işlərinin həyata keçirilməsi üçün lazım olan cihazların, geodeziya alətlərinin, qazma avadanlıqları və alətlərinin, xüsusi rəsmxətt stollarının və başqa istehsalat avadanlıqlarının, muzeylər və sərgilər üçün idman avadanlıqlarının, eksponatların, müalicə-profilaktika müəssisələri üçün stolların, şkafların, stulların və sair dəftərxana mebellərinin, paltar asılqanlarının, divar saatlarının və başqa mebellərin və çarpayıların apilkası, laboratoriya, muzey və kitabxanalar üçün xüsusi mebellərin, partaların, kitab şkaflarının və başqa sinif mebellərinin, təsərrüfat və texniki alətlərin, mətbəx və yeməkxana ləvazimatlarının, qızdırıcıların, bufet avadanlığı əşyalarının və sairə təsərrüfat inventarlarının, hesablama cihazlarının, yazı makinalarının alınması, yanğınsöndürən avadanlıqların alınması ilə əlaqədar xərclər əks etdirilir. Mədəniyyət evlərində qoyulan tamaşalarda istifadə olunan dekorasiyalar üçün materialların, kostyumların, pariklərin və s. alınması, yeni yaradılan və genişləndirilən müəssisələr üçün ilk dəfə alınan eyni təyinatlı azqiymətli əşyaların alınması, avadanlıqların və ləvazimatların quraşdırılması və təmiri ilə əlaqədar xərclər, Dövlət hakimiyyəti və icra orqanları və xarici ölkələrdə fəaliyyət göstərən səfirlik, konsulluq və nümayəndəliklər üçün inventar və avadanlıqların alınması və təmiri, silah, hərbi sursat, hərbi gəmilərin alınması və saxlanması, xidməti heyvanların alınması və saxlanması, məktəblərdə hərbi hazırlıq işlərinə aid inventar və ləvazimatların alınması və saxlanması üzrə xərclər də bu sətrə aid edilir.

075-ci “Binaların cari təmiri xərclərinin ödənilməsi” sətrində idarələrin özlərinə məxsus və icarəyə götürdükləri binaların, qurğuların (tikintilərin) cari təmiri və bununla əlaqədar təmir tikinti materiallarının alınması xərcləri əks etdirilir.

076-cı “Sair cari xərclər” sətri üzrə təhsil müəssisələrində bədən tərbiyəsi tədbirlərinin və kütləvi müdafiə işlərinin aparılması, incəsənət üzrə müvəqqəti sərgilərin təşkili, sanitar aviasiyasının uçuş saatlarının ödənilməsi, televiziya və radio verilişləri üzrə (xüsusi çəkilişi, texniki rabitə vasitələrinik istismarı, xidmətlərin ödənilməsi üzrə) əməliyyat xərcləri, çoxuşaqlı və aztəminatlı ailələrdə süni yedirtməyə və uşaqlar üçün pulsuz süd məmulatları buraxılması, ali və orta ixtisas təhsili idarələrini bitirən gənc mütəxəssislərin məktəbə, mədəniyyət və tibbi idarələrə işə göndərilməsi ilə bağlı gündəlik və yol xərclərinin ödənilməsi, şagirdlərə fəxri fərmanların medalların, eləcə də idman yarışları iştirakçılarına mükafatların verilməsi, xəstələrin digər yerlərə müalicəyə göndərilməsi, protezləşdirmə, uşaqlara, əlillərə və ruhi xəstələrə himayəlik, şahidlərin çağırılması, ekspertlərin və tərcüməçilərin xidmətlərinin ödənilməsi, müxtəlif mükafatlandırma nişanlarının hazırlanması, respublika hökumətinin müəyyən etdiyi həcmdə işçilərin sosial-məişət xidmətinin yaxşılaşdırılması, seçkilərin keçirilməsi ilə bağlı xərclər, respublika əhalisinin siyahıya alınmasının və statistik tədqiqatların aparılması. respublika hökumətinin müəyyən etdiyi qaydada tamaşa müəssisələrinə dotasiyaların verilməsi, Respublika Mədəniyyət Nazirliyinin orqanları tərəfindən dramatik, musiqi və bədii əsərlərin alınması (sifarişi), xarici ölkələrlə mədəni əlaqələr və xarici qonaqların qəbulu üzrə tədbirlər, büst və heykəl modellərinin layihələşdirilməsi və hazırlanması, qəzet redaksiyaları və nəşriyyatların maliyyələşdirilməsi, kəşf, ixtira və səməriləşdirici təkliflər ilə əlaqədar xərclər, ümumtəhsil fondu hesabına tədbirlər, respublika hökumətinin qərarlarına müvafiq olaraq yerinə yetirilən milli və beynəlxalq sorğu və yarmarkaların xaricdə keçirilməsi, icazə verilmiş məbləğdə bayramlarla bağlı ümumi rayon və ümumşəhər tədbirlərinin keçirilməsi, büdcə təşkilatlarının ixtisasartırma müəssisələrində dinləyicilərin ixtisas artımı və hazırlıq işləri, qan preparatlarının keyfiyyətini müəyyən etmək üçün qanköçürmə məntəqələri tərəfindən heyvanların alınması, maliyyə orqanlarının uçotuna daxil olmuş dövlət idarələrinin keçmiş əmlakının, sahibsiz əmlakın, müsadirə edilmiş əmlakın ticarət və sairə təşkilatlara verilməmişdən qabaq saxlanılması və təmiri xərcləri, o cümlədən başqa xərclər, təhsil alanların təhsil və istehsalat təcrübəsi xərclərin aspirantlar və təhsil alanlar üçüm, o cümlədən uşaq müəssisələrində uşaqlarla məşğələlər üçün müxtəlif ləvazimatların, məktəb və rəsmxətt ləvazimatlarının, materialların və təhsil, laboratoriya məşğələləri üçün inventarların alınması xərcləri əks etdirilir. Bundan başqa təhsil ekskursiyaları, təhsil proqramlarının nəşri və alınması, tədris müəssisələri üçün sinif jurnallarının, blankların, diplomların, şəhadətnamələrin, tələbə biletlərinin zaçot kitabçalarının və digər sənədlərin alınması üzrə xərclər, şagirdlərin düşərgə toplantılarının keçirilməsi, şagirdlərin yeni qobulunun təşkili, şagirdlərin istehsalat təcrübəsinin ödənilməsi, şagirdlərin yol haqqının və onların yolda və praktika bazalarında olduqları müddətdə gündəlik yemək xərclərinin ödənilməsi, tədris müəssisələri tərəfindən elmi-tədqiqat işləri üçün alınan təcrübə heyvanlarının və mal-qaranın alınması, gətirilməsi və saxlanılması, elmi sessiyaların, qurultayların, konfransların, iclasların, habelə şagirdlər, xəstələr və əlillər arasında mədəni-maarif xarakterli tədbirlərin təşkili və keçirilməsi ilə, dissertasiya müdafiəsi, elmi-tədqiqat müəssisələri üçün kənar təşkilatlar tərəfindən yerinə yetirilən elmi, təcrübi və eksperimental işlərin ödənilməsi ilə əlaqədar xərclər, tədris müəssisələrinin nəzdindəki eksperimental emalatxanaların xidmətinin ödənilməsi, bank xidmətləri haqqının ödənilməsi, muzey ekspozisiyalarının və sərgilərin təşkili zamanı müvəqqəti xarakter daşıyan və köməkçi materiallar olan xəritələrin, sxemlərin, dioqramların, eskizlərin, maketlərin və digər əşyaların hazırlanması ilə əlaqədar xərclər, kitabxanalar üçün kitab alınması xərcləri, açıq kitabxana şəbəkəsi, tədris müəssisələri orta məktəblər, xəstəxanalar və digər idarələrdə fəaliyyət göstərən kitabxanalar üçün kitab alınması, kitabxana fonduna aid edilən jurnal və nəşrlərin alınması, klub, rayon mədəniyyət evləri, məktəblər, xəstəxanalar, sanatoriyalar, sanitar maarifi evləri, dövrü mətbuatın alınması, kitabların cildlənməsi, kitabxanalar üçün kitabxana əşyalarının və uçot sənədlərinin alınması, Azərbaycan Respublikasının xarici ölkələrdə olan afirlik, konsulluq və nümayəndəliklərinin əməkdaşlarının və onların ailə üzvlərinin müəyyən edilmiş norma daxilində yüklərinin daşınması xərclərinin ödənilməsi, əmək vəzifələrini yerinə yetirərkən xəsarət almış, peşə xəstəliyinə tutulmuş işçilərə, yaxud bu səbəbdən həlak olmuş işçilərin ailələrinə dəymiş zərərin ödənilməsi, beynəlxalq və ümumrespublika gənclər, idman tədbirlərinin təlim-məşq yarışlarının və təlim-məşq toplantılarının keçirilməsi, dəvət olunmuş hakimlərin haqlarının ödənilməsi, arxiv materiallarından istifadə edilməsi, film və verilişlərin çəkilişi üçün icarəyə götürülmüş teatr, konsert salonları, sahə və otaqların icarə haqları, lisenziyalı bədii, sənədli, cizgi filmlərinin və müxtəlif proqramların prokatı və alınması, informasiya agentlərinin xidmətləri, maddi vəziyyəti ağır olan vətəndaşların məhkəmədə müdafiəsi ilə əlaqədar vəkillərin əməyinin ödənilməsi üzrə xərclər və bunlar kimi digər sair xərclər də bu sətirdə əks etdirilir.

080-cı “Əhaliyə ödənişlər cəmi” sətri üzrə uşaqlı ailələrə dövlət müavinəti və kompensasiyaların, bütün növ pensiyaların, təqaüdlərin ödənilməsi şəhid ailələrinə birdəfəlik maddi yardım, qaçqınlara və məcburi köçgünlərə maddi yardım göstərilməsi, təbii fəlakətdən. zərər çəkən vətəndaşlara birdəfəlik pul yardımının göstərilməsi, humanitar yardım, pupsuz müalicəyə göndərilən pensiyaçıların xərci, ən çox ehtiyacı olan pensiyaçıların və onların ailə üzvlərinə maddi yardım və əhaliyə bu kimi ödənişlərin ümumi məbləği əks etdirilir.

081-ci “Pensiyaların ödənilməsi” sətri üzrə əhaliyə ödənilən bütün növ pensiyaların ümumi məbləği əks etdirilir

082-ci “Müavinətlərin ödənilməsi” sətri üzrə-uşaqlı ailələrə ödənilən dövlət müavinəti və kompensasiyaların ümumi məbləği əks etdirilir

083-cü “Təqaüdlərin ödənilməsi” sətri üzrə əhaliyə ödənilən təqaüdlərin ümumi məbləği əks etdirilir.

084-cü “Əhaliyə sair ödənişlər” sətri üzrə şəhid ailələrinə birdəfəlik yardım, qaçqınlara və məcburi köçgünlərə maddi yardım, təbbi fəlakətdən zərər çəkən vətəndaşlara birdəfəlik pul Yardımı humanitar yardım ilə əlaqədar ödənişlərin ümumi məbləği əks etdirilir.

090-cı “Əsas vəsaitlərin” alınması-cəmi sətri üzrə müəssisə və təşkilatların dövlət əsaslı vəsait qoyuluşları proqnozuna uyğun olaraq dövlət müəssisə və təşkilatlarına istehsal və qeyri-istehsal təyinatlı avadanlıqlarının və uzun müddət istifadə olunam əşyaların, bina və tikililərin, nəqliyyat vasitələrinin alınması xərclərinin ümumi məbləği əks etdirilir.

091-ci “Bina və tikililərin alınması” sətri üzrə bina və tikililərin alınması ilə əlaqədar xərclər əks etdirilir.

092-ci “Nəqliyyat vasitələrin alınması” sətri üzrə nəqliyyat vasitələrinin alınması ilə əlaqədar xərclər əks etdirilir.

093-cü “Dövlət müəssisə və təşkilatları üçün istehsal təyinatlı avadanlığının və uzun müddət istifadə olunan əşyaların alınması” sətri üzrə müəssisə və təşkilatların dövlət əsaslı vəsait qoyuluşları proqnozuna uyğun olaraq dövlət müəssisə və təşkilatlarına istehsalat avadanlığının və uzun müddət istifadə olunan əşyaların alınması ilə əlaqədar xərclər əks etdirilir.

094-cü “Dövlət müəssisə və təşkilatları üçün qeyri-istehsal təyinatlı avadanlığının və uzun müddət istifadə olunan əşyaların alınması” sətri üzrə müəssisə və təşkilatların dövlət əsaslı vəsait qoyuluşları proqnozuna uyğun olaraq dövlət müəssisə və təşkilatlarına qeyri-istehsalat avadanlığının və uzun müddət istifadə olunan əşyaların alınması ilə əlaqədar xərclər əks etdirilir.

100-cü “Əsaslı tikinti-cəmi” sətri üzrə limitdaxili və limitdənkənar dövlət əsaslı vəsait qoyuluşları Hesabına mənzil, istehsalat, sosial-mədəni və məişət təyinatlı, inzibati və idarəetmə obyektlərinin, yolların və s. tikintisi və yenidən quraşdırılması, istehsalat obyektlərinin genişləndirilməsi, obyektlərin qazlaşdırılması, su və işıq çəkilişi xərcləri əks etdirilir.

101-ci “Mənzil tikintisi” sətri üzrə müəssisə və təşkilatların dövlət əsaslı vəsait qoyuluşları limitinə uyğun olaraq aparılan mənzil tikintisi ilə əlaqədar xərclər əks etdirilir.

102-ci “İstehsal obyektlərinin tikintisi” sətri üzrə müəssisə və təşkilatların dövlət əsaslı vəsait qoyuluşları limitinə uyğun olaraq aparılan istehsal obyektlərinin tikintisi ilə əlaqədar xərclər əks etdirilir.

103-cü “Sosial-mədəni və məişət Təyinatlı obyektlərin tikintisi” sətri üzrə müəssisə və təşkilatlarım dövlət əsaslı vəsait qoyuluşları limitinə uyğun olaraq aparılan sosial-mədəni və məişət təyinatlı obyektlərin tikintisi ilə əlaqədar xərclər əks etdirilir.

104-cü “İnzibati və idarəetmə obyektlərinin tikintisi” sətri üzrə müəssisə və təşkilatların dövlət əsaslı vəsait qoyuluşları limitinə uyğun olaraq aparılan inzibati və idarəetmə obyektlərinin tikintisi ilə əlaqədar xərclər əks etdirilir.

105-ci “Yolların tikintisi” sətri üzrə müəssisə və təşkilatların dövlət əsaslı vəsait qoyuluşları limitinə uyğun olaraq aparılan yolların tikintisi ilə əlaqədar xərclər əks etdirilir.

106-cı “Sair tikintilər” sətri üzrə müəssisə və təşkilatların dövlət əsaslı vəsait qoyuluşları limitinə uyğun olaraq aparılan sair tikintilər ilə əlaqədar xərclər əks etdirilir.

110-cu “Əsaslı təmir - cəmi” sətri üzrə mənzil fondunun, istehsalat obyektlərinin sosial-mədəni və məişət təyinatlı obyektlərin, inzibati və idarəetmə obyektlərinin, yolların və s . əsaslı təmiri, tarixi və mədəni abidələrin bərpası ilə əlaqədar xərclərin ümumi məbləği əks etdirilir.

111-ci “Mənzil fondunun əsaslı təmiri” sətri üzrə mənzil fondunun əsaslı təmiri üzrə xərclər əks etdirilir.

112-ci “İstehsalat obyektlərinin əsaslı təmiri” sətri üzrə istehsalat obyektlərinin əsaslı təmiri üzrə xərclər əks etdirilir.

113-cü “Sosial-mədəni və məişət təyinatlı obyektlərin əsaslı təmiri” sətri üzrə sosial-mədəni və məişət təyinatlı obyektlərin əsaslı təmiri üzrə xərclər əks etdirilir.

114-cü “İnzibati və idarəetmə obyektlərinin əsaslı təmiri” sətri üzrə inzibati və idarəetmə obyektlərinin əsaslı təmiri üzrə xərclər əks etdirilir.

115-ci “Yolların əsaslı təmiri” sətri üzrə yolların əsaslı təmiri üzrə xərclər əks etdirilir,

116-cı “Sair əsaslı təmir” sətri üzrə sair əsaslı təmir xərcləri əks etdirilir.

Bölmə 13. Ştat və kontingent planının yerinə yetirilməsi haqqında hesabat (Forma №3 )

İllik və ya rüblük ştat və kontingent planını yerinə yerinə yetirilməsi haqqında hesabatın həcminə aşağıdakı hesabat formaları daxildir.

- Büdcədən maliyyələşən dövlət hakimiyyət orqanlarında, məhkəmələrdə prokurorluqlarda, elmi-tədqiqat müəssisələrində və başqa idarə və tədbirlər üzrə ştat və kontingentlər haqqında hesabat F №3-1 (kod 0503011),

- kadr hazırlığı və ixtisasartırma idarələrində ştat və kontingent planının üzərində yetirilməsi haqqında hesabat F №3-2 (kod 0503009);

- sosial təminat və səhiyyə idarələrində ştat və kontingent planının yerinə yetirilməsi haqqında hesabat F №3-4 (kod 0503014) və rüblük hesabat (kod 0583015);

- orta, natamam orta (doqquzillik), axşam (növbəli), qiyabi orta ümumtəhsil məktəblərində, litseylərdə, internat məktəblərində, xüsusi məktəblərdə uşaq bağçalı məktəblərdə, məktəb nəzdindəki internatlarda və ibtidai məktəblərdə ştat və kontingent planının yerinə yetirilməsi haqqında hesabat F №3-5 (kod 0508016) və rüblük hesabat 05 №3-5 (kod. 0503017);

- elmi-tədqiqat idarələrində və ali məktəblərdə elmi kadrların hazırlanması haqqında hesabat F №3-8 (kod 0503022):

- xüsusi qaydalı uşaq evləri və internat məktəblərində ştat və kontingent planının yerinə yetirilməsi haqqında illik hesabat F №3-12 (kod 0503026).

40. Yuxarıda göstərilənlərdən başqa məktəbəqədər uşaq müəssisələri F №3-m (kod 0503034) hesabat formasının “B” “Ştat və kontingent üzrə göstəricilər” bölməsində ştat və kontingent planının yerinə Yetirilməsi haqqında göstəricilər əks etdirilir.

3-m №li “Məktəbəqədər uşaq müəssisələrinin saxlanması üzrə hesabat formasını 010-cu “İlin əvvəlinə vəsaitlərin qalığı” sətrində keçən hesabat ilinin axırına olan qalıqlar əks etdirilir.

Hesabat ilinin əvvəlinə (010-cu sətir) və axırına (080-cı sətir) olan qalıq məbləğlərinə bank çıxarışları üzrə pul vəsaitlərinin qalıqları, materialların qalıqları, həmçinin kreditor borcları çıxmaqla (valideynlərin borclarından başqa) debitor borc məbləğləri daxildir.

025-ci sətir üzrə məktəbəqədər uşaq müəssisələrinin saxlanması üçün hesabat ili ərzində büdcədən daxil olan məbləğlər, yəni geri çağırılmış məbləğlər çıxılmaqla daxil olan büdcə vəsaitləri əks etdirilir. Məktəbəqədər uşaq müəssisələrinin mərkəzləşdirilmiş mühasibatlıqlarda bu sətir üzrə kassa xərclərinin məbləği, o cümlədən valideynlərdən və sair mənbələrdən daxil olan məbləğlər əks etdirilir.

045-ci sətir üzrə bütün maliyyələşmə mənbələri hesabına faktiki xərclərin ümumi məbləği göstərilir,

075-ci sətir üzrə yalnız şəbəkə üzrə mövsümi xarakterli məktəbəqədər uşaq müəssisələrinin faktiki xərcləri əks etdirilir. Daimi məktəbəqədər uşaq müəssisələrinin yay sağlamlıq tədbirlərinə çəkilən xərcləri isə 075-ci sətirdə deyil, 045-ci şəbəkə üzrə daimi məktəbəqədər uşaq müəssisələrinin xərcləri sətrində əks etdirilir.

085-ci sətirdə bank çıxarışı ilə dəqiqləşdirilmiş hesabat dövrü üçün büdcənin cari hesabı üzrə pul vəsaitlərinin qalıq məbləğləri əks etdirilir. Mərkəzləşdirilmiş mühasibatlıqlarda isə bu sətir doldurulmur.

Bölmə 14. Xüsusi vəsaitlər üzrə smeta icrası haqqında hesabat (Forma №4).

Müəssisələrin bir neçə növ xüsusi vəsaiti üzrə hesabatı, eləcə də baş təxsisat sərəncamçılarının xüsusi vəsaitlər üzrə icmal hesabatı hər bir növ xüsusi vəsait üzrə ayrı-ayrılıqda 4-icmal №li (0503042) hesabat formasında tərtib edilir.

Xüsusi vəsaitlərin gəlir və xərcləri üzrə göstərişlər xüsusi vəsaitlərin uçot registrlərinin məlumatları əsasında doldurulur.

010-cu və 030-ci sətirlərin 3,5,7,9-cu sütunlarında smeta və ya müqavilə qiymətləri ilə təsdiq edilmiş işlərin həcmi, 4,6,8,10-çu sütunlarında isə ilin əvvəlindən artan yekunla faktiki xərclər göstərilir.

015-ci “İlin əvvəlinə xüsusi vəsaitlərin qalığı” sətrində ilin əvvəlinə hər bir xüsusi vəsait üzrə ayrı-ayrılıqda pul vəsaitlərinin qalığı əks etdirilir.

020-ci “Cari ildə daxil olub” sətrində cari hesabat ili ərzində geri qaytarılmış məbləğlər çıxılmaqla xüsusi vəsaitlər üzrə daxil olan gəlir məbləğləri əks etdirilir.

025-ci “Alınmış bank kreditləri” sətri üzrə cari hesabat ili ərzində banklardan alınmış kredit məbləğləri əks etdirilir.

035-ci “Əmək haqqı” sətri üzrə cari hesabat ili ərzində xüsusi vəsaitlər hesabına ştatda olan və ştatda olmayan işçilərə əmək haqqı ödənişləri, əməyin ödənilməsi ilə bağlı sair pul ödənişləri əks etdirilir.

040-cı “Əhaliyə ödənişlər” sətri üzrə xüsusi vəsait hesabına şəhid ailələrinə birdəfəlik maddi yardım, qaçqınlara və məcburi köçgünlərə maddi yardım göstərilməsi, təbii fəlakətdən zərər çəkən vətəndaşlara birdəfəlik pul yardımının göstərilməsi, humanitar yardım və əhaliyə sair ödənişlər ilə bağlı xərclər əks etdirilir.

045-ci “Sair materialların alınması və xidmətlərin haqqının ödənilməsi” sətrində xüsusi vəsaitlər hesabına dəftərxana ləvazimatı, cari təsərrüfat məqsədləri üçün mal və materialların alınması, dərman və sarğı ləvazimatlarının alınması ilə bağlı xərclər, yumşaq inventar və paltarların alınması, təmiri xərclərinin ödənilməsi, ərzaq məhsullarının alınması, ezamiyyələr və xidməti səfərlər, işçilərə kompensasiya ödənişləri, nəqliyyat, rabitə və kommunal xidmətləri haqqının ödənilməsi, geoloji-kəşfiyyat və topoqrafiya - geodeziya axtarış, nümunəvi layihələşdirmə, abadlaşdırma və elmi-tədqiqat təşkilatlarının göstərdiyi xidmətlərin haqqının ödənilməsi, inventar və avadanlıqların alınması, təmiri üzrə xərclər, binaların cari təmiri üzrə xərclər və sair cari xərclər əks etdirilir.

050-ci “Əsas vəsaitlərin alınması” sətri üzrə xüsusi vəsaitlər hesabına dövlət müəssisə və təşkilatlarına istehsalat və qeyri-istehsalat avadanlıqlarının, uzun müddət istifadə olunan əşyaların, o cümlədən bina və tikililərin, nəqliyyat vəsaitlərinin alınması ilə əlaqədar xərclər əks etdirilir.

055-ci “Əsaslı tikinti” sətrində xüsusi vəsaitlər hesabına mənzil, istehsalat, sosial-mədəni və məişət təyinatlı, inzibati və idarəetmə obyektlərinin, yolların və sair tikintisi üzrə xərclər əks etdirilir.

060-cı “Əsaslı təmir” sətri üzrə mənzil fondunun, istehsalat obyektlərinin, sosial-mədəni və məişət təyinatlı obyektlərin, inzibati və idarəetmə obyektlərinin, yolların və s. əsaslı təmiri, şəhər və fəhlə qəsəbələrində kommunal-məişət müəssisələrinin, yaşayış evlərinin, uşaq-müalicə müəssisələrinin, məktəb və digər təhsil ocaqlarının qazlaşdırılması, sosial-mədəni idarələrin binalarının su kəmərinə, kanalizasiya, elektrik şəbəkəsinə birləşdirilməsi və onların işə salınması, soba əvəzinə mərkəzi istilik sisteminin və bununla əlaqədar qazanxanalar üçün )eni yerlərin tikilməsi, həyət zibilxanalarının, kömür üçün sarayların, liftlərin və həyət camaşirxanalarının qurulması, tarixi və mədəni . abidələrin bərpası ilə bağlı xərclər əks etdirilir.

065-ci “Fondlara ayırmalar” sətri üzrə “elmi-texniki və sosial-inkişaf fonduna” və “maddi-maraq fonduna” ayırmalar əks etdirilir.

070-ci “Büdcəyə ödəmələr” sətri üzrə təyin olunmuş normativlərə əsasən büdcə vəsaiti və ya sifarişçilərin vəsaiti hesabına alınmış mənfəətdən dövlət büdcəsinə, o cümlədən yerli büdcəyə ayırmalar əks etdirilir.

075-ci “Büdcədənkənar fondlara ödəmələr” sətri üzrə qanunvericiliklə müəyyən edilmiş normativlərə əsasən Dövlət Sosial Müdafiə Fonduna, Məşğulluq Fonduna, tibbi sığorta fonduna ayırmalar və digər xərclər əks etdirilir.

080-cı “İdarənin hesabına silinmiş əskikgəlmələr (itkilər) və ümidsiz borclar” sətri üzrə müxtəlif səbəblərə görə idarənin hesabına silinmiş əskikgəlmələr (itkilər) və ümidsiz borc məbləğləri əks etdirilir.

085-ci “Sair xərclər” sətri üzrə yuxarıda göstərilən xərclərə aid edilməyən ödənişlər bu sətir üzrə əks etdirilir və bu haqda balansa əlavə edilək arayışda izahat verilir.

090-cı “Ödənmiş bank kreditləri” sətri üzrə cari hesabat ili ərzində bank idarələrinə qaytarılmış kredit məbləğləri əks etdirilir.

091, 092, 093, 094, 095, 096-cı boş sətirlər üzrə müəssələrin spesifikalarına uyqun müvafiq xərclər göstərilə bilər.

100-cü “İlin axırına xüsusi vəsaitlərin qalığı” sətri üzrə cari hesabat ilinin axırına xüsusi vəsaitlərin qalıqlarının ümumi məbləği (pul vəsaitləri), materiallar və kreditor borclar çıxılmaqla debitor borc məbləğləri əks etdirilir.

Yeni təsərrüfatçılıq şəraitinə keçməyən, lakin pullu xidmətə vəsaiti olan müəssisələr bu vəsaitlərə görə 4 №li “Xüsusi vəsaitlər üzrə smeta icrası haqqında hesabat” təqdim edirlər. Maliyyələşmənin və təsərrüfatçılığın yeni üsullarına keçməyən elmi-tədqiqat müəssisələri də xüsusi vəsaitlər üzrə bu formanı təqdim edirlər.

Büdcədə olan, müqavilələr üzrə sifarişçilər hesabına işlər görən, maliyyələşmənin və təsərrüfatçılığın yeni metodlarına keçən təşkilatlar baş idarəyə, maliyyə orqanlarına 01 yanvar tarixinə Forma №4-e (kod 0503046) elmi-tədqiqat işlərinin yerinə yetirilməsi haqqında hesabat təqdim edirlər.

Bölmə 15. Əsas vəsaitlərin hərəkatı haqqında hesabat (Forma №5 (kod 0503051)).

5 №li “Əsas vəsaitlərin hərəkatı haqqında hesabat” formasında ilin əvvəlinə və ilin axırına 010-019 №li subhesablar üzrə bütün əsas vəsaitlərin ümumi məbləği əks etdirilir. Bundan başqa bu hesabat formasında hansı mənbələr hesabına daxil olması və hansı səbəbdən çıxarılması göstərilməklə əsas vəsaitlərin hərəkəti əks etdirilir.

Əsas fondların (vəsaitlərin) yenidən qiymətləndirilməsi ilə əlaqədar olaraq, əsas vəsaitlərin qiymətlərinin artma məbləği və indeksləşdirilməsi, köhnəlmə məbləği hesabın formasının boş sətirlərində əks etdirilir.

Bölmə 16. Material qiymətlilərin hərəkəti haqqında hesabat (Forma №6 (0503053)).

6 №li “Material qiymətlilərin hərəkəti haqqında hesabat” formasında ilin əvvəlinə və ilin axırına 060-069 №li subhesablar üzrə materialların və ərzaq məhsullarının qalıq məbləğləri göstərilir.

Hesabat dövrü ərzində materialların və ərzaq məhsullarının hərəkəti də bu hesabat formasında əks etdirilir.

Bölmə 17. İstehsalat-tədris emalatxanalarının istehsalat fəaliyyəti şagirdlərin sənaye və tikinti müəssisələrində yerinə yetirdikləri işlər haqqında hesabat Forma 9(0503180)).

9 №li “İstehsalat-tədris emalatxanalarının istehsalat fəaliyyəti və şagirdlərin sənaye və tikinti müəssisələrində yerinə yetirdikləri işlər haqqında hesabat” formasında hesabat dövrü ərzində istehsalat-tədris emalatxanaları tərəfindən əhaliyə göstərilmiş xidmətlər və satılmış məmulatlar haqqında, həmçinin sənaye və tikinti müəssisələrində şagirdlərin tədris prosesində yerinə yetirdikləri işlər haqqında məlumatlar əks etdirilir,

Emalatxanalar tərəfindən göstərilmiş xidmətlər və buraxılmış məmulatlar üzrə məsrəflər, göstərilmiş xidmətlərdən və realizə olunmuş məhsullardan mənfəət, tədris müəssisələrinin sərəncamında qalan ayırmalar da bu hesabat formasında əks etdirilir.

Bölmə 18 . Büdcə idarələrində əskikgəlmələr və itkilər üzrə hesabat (Forma 15 (0503078)).

Bu hesabat formasının 010-cu sətrində ilin əvvəlinə material qiymətlilərindən və pul vəsaitlərindən olan çatışmamazlıqlar üzrə borcların qalıq məbləğləri göstərilir.

015-ci sətirdə hesabat ili ərzində, inventarizasiya və təftiş zamanı aşkar edilmiş maddi-məsul şəxs hesabına material qiymətlilərindən və pul vəsaitlərindən olan əskikgəlmələr və itkilərin müəyyən olunmuş ümumi məbləği göstərilir.

020-ci sətir üzrə məhkəmənin qərarı ilə günahkar şəxsin hesabına keçirilmiş məbləğ əks etdirilir.

025-ci sətir üzrə dəymiş “ziyanın ödənilməsi zamanı günahkar şəxslərdən tutulmuş məbləğ əks etdirilir.

030-cu sətir üzrə müxtəlif səbəblərə görə müəssisənin hesabına silinmiş əskikgəlmə məbləği əks etdirilir.

035-ci sətir üzrə ilin axırına material qiymətlilərindən və pul vəsaitlərindən olan çatışmamazlıqlar üzrə borcların qalıq məbləği əks etdirilir. 010 və 035-ci sətirlər üzrə borcların qalıq məbləğləri müvafiq olaraq F 1 balansın “Əskikgəlmələr üzrə hesablaşmalar” subhesabının 3-cü və 4-cü sütunlarında göstərilmiş məbləğlərə bərabər olmalıdır.

Bölmə 19. BÜDCƏDƏN MALİYYƏLƏŞƏN İDARƏ VƏ TƏŞKİLATLARIN AYLIQ, RÜBLÜK VƏ İLLİK HESABAT FORMALARININ SİYAHISI

Forma №		hesabat formalarının adları
İllik	Rüblük
1	2	4
1	1	Xərclər smetasının icrası balansı büdcədən maliyyəşən arayışla birlikdə.
2	2	İdarələrin xərclər smetasının icrası barədə hesabat
3-1	3-1	Büdcədən maliyyələşən dövlət hakimiyyət orqanlarında, məhkəmələrdə, prokurorluqlarda elmi-tədqiqat müəssisələrində və başqa idarə və tədbirlər üzrə ştat və kontingentlər barədə hesabat.
3-2	3-2	Kadr hazırlığı və ixtisasartırma idarələrində ştat və kontingent planının yerinə yetirilməsi barədə hesabat
3-4	3-4	Sosial təminat və səhiyyə idarələrində ştat və kontingent planının yerinə yetirilməsi barədə hesabat
3-5	3-5	Orta, natamam orta (doqquzillik), axşam (növbəli) qiyabi orta ümumtəhsil məktəblərində, liseylərdə, internat məktəblərində, xüsusi məktəblərdə, uşaq baxçalı məktəblərdə, məktəb nəzdindəki internatlarda və ibtidai məktəblərində ştat və kontingent planının yerinə yetirilməsi haqqında hesabat.
3-8		Elmi-tədqiqat idarələrində və ali məktəblərdə elmi kadrların hazırlığı barədə hesabat
3-12	3-12	Xüsusi qaydalı uşaq evləri və internat məktəblərində ştat və kontingent planın yerinə yetirilməsi haqqında hesabat.
3m	3m	Məktəbəqədər uşaq müəssisələrinin saxlanması üzrə hesabat
4 icmal	4 icmal	Xüsusi vəsaitlər üzrə smeta icrası barədə hesabat
4-e	4-e	Elmi-tədqiqat işlərinin yerinə yetirilməsi haqqında hesabat.
5		Əsas vəsaitlərin hərəkəti barədə hesabat.
6		Material qiymətlilərin hərəkəti barədə hesabat
9		İstehsalat-tədris emalatxanalarının istehsalat fəaliyyəti və şagirdlərin sənaye və tikinti müəssisələrində yerinə yetirdikləri işlər haqqında hesabat
15		Büdcə idarələrində əskikgəlmələr və itkilər üzrə hesabat

Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyi

Tərəfindən təsdiq edilmişdir.

XƏRCLƏR SMETASININ İCRASI BALANSI Forma №1

İdarə _________________________________________________ ______________________________________________________ Dövriliyyi: 1 iyul, 1 oktyabr, illik “__”____________199 il Hesabatın qəbul edildiyi tarix “__”_______________199 il Ölçü vahidi: manatla

Kodlar İOS üzrə 0503001 MTT üzrə DİOQS üzrə İƏOQS üzrə XTSBT üzrə MFTS üzrə

AKTİV	Sətrin kodu	İlin əvvəlinə	İlin (rübün) axırına
1	2	3	4
I. ƏSAS VƏSAİTLƏR Əsas vəsaitlər (010-019)	010
II. MATERİAL EHTİYATLARI İstehsalat (tədris) emalatxanalarının məmulatları və yardımçı təsərrüfatların məhsulları (030, 031)	015
Elmi tədqiqatda və laboratoriya sınaqlarında uzun müddət istifadə edilən materiallar və təsərrüfat müqavilələri üzrə elmi-tədqiqat işləri üçün xüsusi avadanlıqlar (043.044)	020
Cavan və kökəldilməkdə olan heyvanlar (050)	025
Materiallar və ərzaq məhsulları (060-069)	030
III. AZQİYMƏTLİ VƏ TEZKÖHNƏLƏN ƏŞYALAR Azqiymətli və tezköhnələn əşyalar (070, 071, 072, 073)	035
IV. İSTEHSALATA VƏ BAŞQA MƏQSƏDLƏRƏ MƏSRƏFLƏR (XƏRCLƏR) İstehsalata və başqa məqsədlərə məsrəflər (080, 081, 082, 083, 084)	040
V. PUL VƏSAİTLƏRİ Tabeçiliyindəki təşkilatlar və başqa tədbirlərə köçürmək üçün respublika büdcəsinin idarə xərcləri üzrə carı hesab	045
Kapital qoyuluşu üzrə respublika büdcəsinin cari hesabı (093)	050
Başqa (sair) büdcələr hesabına cari hesab (096)	055
Tabeçiliyindəki təşkilatlar və başqa tədbirlərə köçürmək üçün idarə xərclərinin cari hesabları (100,101, 105,107)	060
Kapital qoyuluşunun cari hesabları (103, 108)	065
Tapşırıqlar üzrə məbləğlərin cari hesabı (110)	070
Xüsusi vəsaitlər üzrə cari hesab (111)	075
Sair büdcədənkənar vəsaitlər üzrə cari hesablar (112, 115)	080
Hesablaşma hesabı (113)	085
I Büdcədənkənar fondlar üzrə cari hesab (114)	090
Valyuta hesabı (118)	095
Kassa (120)	100
Sair pul vəsaitləri (130, 131, 132, 133, 134)	105
VI. hesAblaşmalar Büdcə tematikaları üzrə işlənmiş konstruksiya-sınaq işlərinin hissə-hissə ödənişləri üzrə sifarişçilərlə hesablaşmalar.	110
Büdcədənkənar vəsaitlər üzrə görülən iş və xidmətlərə görə sifarişçilərlə hesablaşmalar (153)	115
Elmi-tədqiqat işləri üçün avans və ödəniləsi məbləğlər üzrə sifarişçilərlə hesablaşmalar (154, 155)	120
Alıcılar və sifarişçilərlə hesablaşmalar (156, 157)	125
Tibbi sığorta üzrə hesablaşmalar (159)	130
Təhtəlhesab şəxslərlə hesablaşmalar (160)	135
Əskikgəlmələr və itkilər üzrə hesablaşmalar (170)	140
Xüsusi nov tədiyələr üzrə hesablaşmalar (172)	145
Depozit məbləğlər üzrə hesablaşmalar (174)	150
Müxtəlif debitor və kreditorlarla hesablaşmalar planlı qaydada ödənişlərlə hesablaşmalar (179)	155
Pensiya və posobiya (müavinət) ödənişləri üzrə hesablaşmalar (191)	160
Artıq ödənilmiş pensiya və posobiya (müavinət) tutulması üzrə hesablaşmalar (192)	165
Əhalinin sosial müdafiə fondu üzrə hesablaşmalar (198)	170
Əhalinin məşğulluq fondu üzrə hesablaşmalar (199)	175
VII. XƏRCLƏR İdarələrin saxlanması və başqa tədbirlər üçün büdcə vəsaitləri üzrə xərclər (200)	180
Başqa büdcələr hesabına xərclər (202, 205,207)	185
Bölüşdürüləsi xərclər (210)	190
Xüsusi vəsaitlər üzrə xərclər (211)	195
Sair vəsaitlər üzrə xərclər (213, 219)	200
Yeni təsərrüfat mexanizmi şəraitində idarənin saxlanması xərcləri (214)	205
Büdcədənkənar fondlar hesabına xərclər (215, 218)	210
İstehsal fəaliyyəti üçün vəsaitlər hesabına xərclər (217)	215
VIII. ZƏRƏRLƏR Zərərlər (410)	225
Alınmış və verilmiş vəsaitlər (730)	230
Büdcədən istifadənin nəticələri (900)	235
IX. Əsaslı Tikintiyə Məsrəflər
Quraşdırılası avadanlıqlar (040)	240
Əsaslı tikinti üçün tikinti materialları (041)	245
Malsatan və podratçıların hesablaşmalar (150)	250
Kapital qoyuluşuna büdcə üzrə xərclər (203)	255
Xüsusi vəsaitlər hesabına kapital qoyuluşu və avadanlıq alınması üçün xərclər (212)	260
Büdcədənkənar fondlar hesabına kapital qoyuluşlarına xərclər.	265
BALANS	270

Passiv	Sətrin kodu	İlin əvvəlinə	İlin (rübün) axırına
1	2	3	4
I. Maliyyələşmələr İdarələrinin və başqa tədbirlərin xərclərinə büdcədən maliyyələşmələr (230, 140)	275
Sosial müdafiə fondunu vəsaitləri hesabına pensiya və posobiya (müavinət) ödənişlərinin müəyyənləşdirilməsi	280
Başqa büdcələr hesabına maliyyələşmələr (232, 142, 235)	285
Uşaq müəssisələrinin saxlanılması üçün valideynlərin vəsaiti (236)	290
İdarənin saxlanması üçün sair vəsaitlər (238)	295
Bank kreditləri (245, 248)	300
II. Məqsədli və təyinatların fondları və vəsaitləri Maddi-maraq fondu, əmək ödənişinin vahid fondu və istehsal və sosial inkişaf fondu (240,241,246)	305
Material və ona bərabər götürülən məsrəflər (249)	310
Aztəminatlı ailələrin uşaqlarına verilən müavinətlərin ödənişi üçün vəsaitlər (244)	315
Əsas vəsaitlərin fondu (250)	320
Azqiymətli və tezköhnələn əşyaların fondu (260)	325
Maliyyə vəsaitlərinin vahid fondu (270)	330
Mərkəzləşdirilmiş fondlar və maliyyə ehtiyatları (271)	335
Büdcədənkənar fondlar (272)	340
Əsas vəsaitlərin köhnəlməsi (020)	345
III. Hesablaşmalar Büdcə tematikaları üzrə işlənmiş konstruksiya-sınaq işlərinin hissə-hissə ödənilməsi üzrə sifarişçilərlə hesablaşmalar (152)	350
Büdcədənkənar vəsaitlər üzrə görülən iş və xidmətlərə görə sifarişçilərlə hesablaşmalar (153)	355
Elmi-tədqiqat işləri üçün avans və ödənilməsi məbləğlər üzrə sifarişçilərlə hesablaşmalar (154,155)	360
Alıcılar və sifarişçilərlə hesablaşmalar (156, 157)	365
Əhaliyə kompensasiya ödənişləri üzrə hesablaşmalar (158)	370
Tibbi sığorta üzrə hesablaşmalar (159)	375
Təhtəlhesab şəxslərlə hesablaşmalar(160)	380
Xüsusi növ tədiyyələr üzrə hesablaşmalar (172)	385
Büdcəyə ödəmələr üzrə hesablaşmalar (173)	390
Depozit məbləğlər üzrə hesablaşmalar (174)	395
Tapşırıqlar üzrə xərclər üçün alınmış vəsaitlərə görə hesablaşmalar (176)	400
Deponentlərlə hesablaşmalar (177)	405
Müxtəlif debitor və kreditorlarla hesablaşmalar (178)	410
İşçilərlə hesablaşmalar (180)	415
Təqaüdçülərlə hesablaşmalar (181)	420
Nağdsız götürmələr üzrə işçilər və təqaüdçülərlə hesablaşmalar (182-187)	425
Görülən işlərə görə sair hesablaşmalar (180)	430
Pensiya və posobiya (müavinət) ödənişləri üzrə hesablaşmalar (191)	435
Əhalinin sosial müdafiə fondu üzrə hesablaşmalar (198)	440
Əhalinin məşğulluq fondu üzrə hesablaşmalar (199)	445
IV. MƏHSUL SATIŞI VƏ GƏLİRLƏR İstehsalat (tədris) emalatxanalarının məmulatlarının, yardımçı kənd təsərrüfatı (tədris) məhsullarının və müqavilələr üzrə elmi-tədqiqat işlərimin satışı (280,281,282)	450
Xüsusi vəsaitlər üzrə gəlirlər (400)	455
Texniki peşə məktəblərinin istehsalat fəaliyyətindən gəlirlər (402)	460
Büdcə gəlirləri (407)	465
Mənfəət (410)	470
Büdcədən qısamüddətli ssudalar (520)	475 .
Alınmış və verilmiş vəsaitlər (730)	480
Büdcədən istifadənin nəticələri (900)	485
V. ƏSASLI TİKİNTİNİN MALİYYƏLƏŞDİRİLMƏSİ Malsatan və podratçılarla hesablaşmalar (150)	490
Kapital qoyuluşunun büdcədən maliyyələşdirilməsi (231,143)	495
BALANS	500
Balansarxası hesablar
1.	505
2.	510
3.	515
4.	520

(230, 231) və (140, 141) №№li subhesablar üzrə büdcədən maliyyələşən məbləğlərin hərəkətinə dair ARAYIŞ (1)

Debet	Sətrin kodu	Məbləğ		Kredit	Sətrin kodu	Məbləğ
		Smeta üzrə xərclər	Kapital qoyuluşu və başqa tədbirlərə			Smeta üzrə xərclər	Kapital qoyuluşu və başqa tədbirlərə
1	2	3	4	5	6	7	8
İdarənin hesabına silinən ümidsiz borclar, əskik gəlmələr və itkilər	525			İlin əvvəlində qalıq	550
Kapital qoyuluşu üzrə məsrəflərin silinməsi (2)	530			İl (rüb) ərzində maliyyələşmələr	555
Hesabat ilinin xərclərinin silinməsi (2)	535			Sair daxilolmalar	560
Sair silinmələr (2)	540			YEKUNU	565
Yekunu	545			İlin (rübün) sonuna hesabın qalığı	570

1) Rüblük hesabatlarda yalnız 555-ci sətir üzrə qrafalar doldurulur.

2) Rüblük hesabatlarda doldurulmur

520, 730, 900 №li subhesabların göstəriciləri kənd, qəsəbə və rayon tabeliyindəki şəhərlərin inzibati orqanları tərəfindən doldurulur.

Qeyd: Müəssisələrin uçot siyasəti haqqında əsasnaməyə uyğun olaraq balansa əlavə edilmiş arayışda (kommersiya sirrindən başqa) müəssisənin maliyyə-təsarrüfat fəaliyyətinin bütün iqtisadi göstəriciləri açıqlanmalıdır.

Rəhbər Baş mühasib:

“__”________199 il

Azərbaycan Respublikasının Maliyyə Nazirliyi

tərəfindən təsdiq edilmişdir

İDARƏLƏRİN XƏRCLƏR SMETASININ İCRASI HAQQINDA HESAB Forma № 2 İdarə _______________________________________________________________________________________________ İOS üzrə MTT üzrə _____________________________________________________________________________________________ DİOQS üzrə İƏOQS üzrə “___” __________________ 199 il XTSB üzrə MFTS üzrə Dövriliyi: illik, rüblük ____________________________________________________________________Nəzarət məbləği Ölçü vahidi – manat

Kodlar 0305008

Göstəricilər	Kod		İl ərzində smeta üzrə təsdiq edilib	Hesabat dövründə maliyyələşmə	Kassa xərcləri	Faktiki Xərclər
	Maddə	Sətir
1	2	3	4	5	6	7
Əməyin ödənişi fondu -cəmi	1.1.	010
O cümlədən Ştatda olan işçilərin əmək haqqı	1.1.1.	011
Ştatdan kənar işçilərin əmək haqqı	1.1.2.	012
Əməyin ödənilməsi ilə bağlı sair pul ödənişləri	1.1.3.	013
		014
Əmək haqqına üstəlik ayirmalar cəmi	1.2.	020
Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun ayırmaları	1.2.1.	021
İcbari dövlət Sığortası	1.2.2.	022
Tibbi sığorta (tibbi yardım)	1.2.3.	023
		024
Malların alınması və xidmələrin haqqında ödənilməsi cəmi	1.3.	030
Dəftərxana ləvazimatı, cari təsərrüfat məqsədləri üçün mal və materiallar alınması	1.3.1.	031
Dərman və sarğı ləvazimatları alınması	1.3.2.	032
Yumşaq inventar və paltarların alınması, təmiri, xərclərinin ödənilməsi	1.3.3.	033
Ərzaq məhsullarının alınması	1.3.4.	034
Ezamiyyə və xidməti səfərlər, işçilərə kompensasiya ödənişləri	1.3.5.	035
		036
		037
Nəqliyyat xidmətləri haqqında ödənilməsi cəmi	1.3.6.	040
Yanacaq və sürtgü materiallarının alınması	1.3.6.1	041
Sair nəqliyyat xidmətləri haqlarının ödənilməsi	1.3.6.2	042
Rabitə xidmətləri haqqının ödənilməsi	1.3.7.	050
		051
Kommunal xidmətləri haqqının ödənilməsi -cəmi	1.3.8.	060
Elektrik enerjisi haqqının ödənilməsi	1.3.8.1	061
Qaz haqqının ödənilməsi	1.3.8.2	062
Su haqqının ödənilməsi	1.3.8.3	063
İstilik enerjisi (yanacaq) haqqının ödənilməsi	1.3.8.4	064
Binaların icarə haqlarının ödənilməsi	1.3.8.5	065
Sair kommunal xidmətlərin haqqının ödənilməsi	1.3.8.6	066
		067
		068
Geoloji kəşfiyyat və topoqrafiya-geodeziya axtarış xidmətləri haqqının ödənilməsi	1.3.9.	070
Layihələndirmə üzrə xidmətlərin haqqının ödənilməsi	1.3.10.	071
Abadlaşdırma xidmətləri haqqının ödənilməsi	1.3.11.	072
Elmi-tədqiqat təşkilatlarının göstərdiyi xidmətlərin haqqının ödənilməsi	1.3.12.	073
İnventar və avadanlığın alınması, təmiri xərclərinin ödənilməsi	1.3.13.	074
Binaların cari təmir xərclərinin ödənilməsi	1.3.14.	075
Sair cari xərclər	1.3.15.	076
		077
Əhaliyə ödənişlər – cəmi	3.4.	080
O cümlədən: Pensiyaların ödənilməsi	3.4.1	081
Müavinətlərin ödənilməsi	3.4.2.	082
Təqaüdlərinin ödənilməsi	3.4.3.	083
Əhaliyə sair ödənişlər	3.4.4.	084
		085
Əsas vəsaitlərinin alınması – cəmi	4.1.	090
O cümlədən: Bina və tikililərin alınması	4.1.1.	091
Nəqliyyat vasitələrinin alınması	4.1.2.	092
Dövlət müəssisə və təşkilatları üçün istehsal təyinatlı avadanlığının və uzun müddət istifadə olunan əşyaların alınması	4.1.3.	093
Dövlət müəssisə və təşkilatları üçün qeyri-istehsal təyinatlı avadanlığının və uzun müddət istifadə olunan əşyaların alınması	4.1.4.	094
		095
Əsaslı tikinti – cəmi	4.2.	100
O cümlədən: Mənzil tikintisi	4.2.1.	101
İstehsal obyektlərinin tikintisi	4.2.2.	102
Sosial-mədəni və məişət təyinatlı obyektlərin tikintisi	4.2.3.	103
İnzibati və idarəetmə obyektlərinin tikintisi	4.2.4.	104
Yolların tikintisi	4.2.5.	105
Sair tikintilər	4.2.6.	106
		107
Əsaslı təmir – cəmi	4.3.	110
O cümlədən: Mənzil fondunun əsaslı təmiri	4.3.1.	111
İstehsalat obyektlərinin əsaslı təmiri	4.3.2.	112
Sosial-mədəni və məişət təyinatlı obyektlərin əsaslı təmiri	4.3.3.	113
-İnzibati və idarəetmə obyektlərinin əsaslı təmiri	4.3.4.	114
Yolların əsaslı təmiri	4.3.5.	115
Sair əsaslı təmir	4.3.6.	116
		117
YEKUN		120
Xərclər smetası üzrə qənaət məbləği.....		130

Qeyd: Bu hesabat üzrə açıqlamalara əlavə arayış tərtib edilə bilər.

RƏHBƏR BAŞ MÜHASİB

“___” ________________ 199 il .

Azərbaycan Respublikasının Maliyyə Nazirliyi

tərəfindən təsdiq edilmişdir

BÜDCƏDƏN MALİYYƏLƏŞƏN DÖVLƏT HAKİMİYYƏT ORQANLARINDA, MƏHKƏMƏLƏRDƏ, PROKURORLUQLARDA ELMİ-TƏDQİQAT MÜƏSSİSƏLƏRİNDƏ VƏ BAŞQA İDARƏ VƏ TƏDBİRLƏR ÜZRƏ ŞTAT VƏ KONTİNGENTLƏR HAQQINDA HESABAT FORMA № 3-1 İdarə _______________________________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________________________________ Dövriliyi: 01 iyul, 01 oktyabr, illik “___” __________________ 199 il Hesabatın qəbul edildiyi tarix “___” __________________ 199 il

Kodlar İOS üzrə 0305008 MTT üzrə DİOQS üzrə İƏOQS üzrə XTSB üzrə MFTS üzrə

Göstəricilər	Sətrin kodu	Ölçü vahidi	İlin əvvəlində	İlin axırında	İllik smeta üzrə təsdiq edilib	İl ərzində faktiki
İdarə, müəssisə və təşkilatların sayı	010	ədəd
İnzibati idarə heyətinin sayı	015	nəfər
Boş yerlərin sayı	020	Ştat vahidi
Xidməti minik avtomobillərinin sayı	025	ədəd
O cümlədən icarəyə götürülənlər	030	ədəd
Xərclər İnzibati idarə heyəti üzrə əmək ödənişləri	035	manat
Ştatdankənar işçilərin əmək ödənişləri	040	manat
Xidməti minik avtomobillərinin saxlanması xərcləri (x1)	045	manat
O cümlədən icarəyə götürənlərin xərci (x2)	050	manat
İdarədən kənar mühafizə xərcləri	055	manat
Xidməti ezamiyyət xərcləri	060	manat
O cümlədən normadan artıq	065	manat

Qeyd: x₁ ştat olan sürücülərin əmək ödənişlərindən başqa

x₂ cəlb edilmiş sürücülərin əmək ödənişləri daxil edilməklə

“_____” __________________199 il RƏHBƏR BAŞ MÜHASİB

Azərbaycan Respublikasının Maliyyə Nazirliyi

tərəfindən təsdiq edilmişdir

KADR HAZIRLIĞI VƏ İXTİSASARTIRMA ŞTAT

VƏ KONTİNGENT PLANIN YERİNƏ YETİRİLMƏSİ HAQQINDA HESABAT

FORMA № 3-2 İdarə ____________________________________________________ _________________________________________________________ Dövriliyi: 01 iyul, 01 oktyabr, illik “___” ________________ 199 il Hesabatın qəbul edildiyi tarix “___” __________________ 199 il

Kodlar İOS üzrə 0503009 MTT üzrə DİOQS üzrə İƏOQS üzrə XTSB üzrə MFTS üzrə

A. Tələblərin (dinləyicilərin, şagirdlərin) tədris planının yerinə yetirilməsi

GÖSTƏRİCİLƏR	Sətrin kodu	İllik plan	Faktiki yerinə yetirilib
1	2	3	4
Gündüz (əyani) təhsil İlin (rübün) axırına sayı (1) ədəd	010
Qrupların orta illik sayı, od (1)	015
İlin əvvəlinə tələbələrin (şagirdlərin, dinləyicilərin sayı, nəfər)	020
Qəbul, nəfər	025
O cümlədən müqavilə üzrə	030
Başqa təhsil idarələrindən gəlmiş. Daxildə (öz təhsil yerində) təhsilin başqa növünə götürülmüş və bərpa edilmişlər, nəfər	035
Buraxılış, nəfər	040
O cümlədən müqavilə üzrə	045
Təhsil müddəti qurtarmamış çıxarılanlar, nəfər	050
İlin axırına tələbələrin (dinləyicilərin, şagirdlərin) sayı, nəfər	055
Tələbələrin (şagirdlərin, dinləyicilərin) orta illik siyahı sayı, nəfər	060
Pulsuz yeməklə təmin edilən şagirdlərin orta illik siyahı sayı nəfər (3)	065
Adambaşına yemək günlərinin sayı, min adam-günü (3)	070
Saat hesabı ödənən dərs saatlarının miqdarı (4)
Axşam təhsili İlin (rübün) sonuna qrupların sayı (1), ədəd	080
Qrupların orta illik siyahı sayı (1), ədəd	085
İlin əvvəlinə tələbələrin (şagirdlərin) sayı, nəfər	090
Qəbul, nəfər	095
O cümlədən müqavilə üzrə	100
Başqa təhsil idarələrindən gəlmiş, daxildə (öz təhsil yerində) təhsilin başqa növünə götürülmüş və bərpa edilmişlər, nəfər	105
Başqa təhsil idarələrinə getmiş, daxildə, (öz təhsil yerində) təhsilin başqa növünə keçənlər, nəfər	110
Buraxılış, nəfər	115
Təhsil müddəti qurtarmamış çıxarılanlar, nəfər	120
İlin (rübün) axırına tələbələrin (şagirdlərin) sayı, nəfər	125
Tələbələrin (şagirdlərin) orta illik siyahı sayı, nəfər	130
Təhsilin adam aylarının sayı (2)	135
Saathesabı ödənilən dərs saatlarının miqdarı (4)	140
İlin əvvəlinə tələbələrin (şagirdlərin) sayı, ədəd	145
Qəbul, nəfər	150
Başqa təhsil idarələrindən gəlmiş, daxildə (öz təhsil yerində) təhsilin başqa növünə götürülmüş və bərpa edilmişlər, nəfər	155
Başqa təhsil idarələrinə keçmiş, daxildə (öz təhsil yerində) təhsilin başqa növünə keçənlər, nəfər	160
Buraxılış, nəfər	185
Təhsil müddəti qurtarmamış çıxarılanlar, nəfər	170
İlin axırıma tələbələrin (şagirdlərin) sayı, nəfər	175
Tələbələrin (şagirdlərin) orta siyahı sayı, nəfər	180
Təhsilin adam aylarının sayı (2)	185
Saathesabı ödənilən dərs saatlarının miqdarı	190

1) Yalnız orta ixtisas məktəbləri, sair təhsil idarələri - kurs tədbirləri üzrə və texniki peşə məktəbləri nəzəri qruplar üzrə doldururlar.

2) Təhsilin adam aylarının sayı qrafasını Yalnız ixtisasartırma institutları, tədris kombinatları və kurslar doldururlar.

3) Yalnız texniki peşə məktəbləri doldururlar.

4) Yalnız ali təhsil məktəbləri doldururlar (əlavə qeydə bax).

II. Sair Göstəriciləri

GÖSTƏRİCİLƏR	Sətrin kodu	İllik plan	Faktiki yerinə yetirilib
1	2	3	4
Müəllim heyətinin (əvəzçilik daxil edilməklə) orta illik stavka vahidi	195
İlin (rübün) axırına müəllim heyətinin (əvəzçilik daxil edilməklə) stavka vahidi	200
Saathesabı və başqa növ əmək haqlar daxil edilmədən müəllim heyətinin əmək haqqı fondu	205
Müəllimlərin saathesabı və başqa növ əmək haqları fondu	210
İlin (rübün) axırına inzibati-idarə, tədris köməkçi, kiçik xidmətçi və sair heyətlərin (yataqxana heyəti də daxil edilməklə) ştat vahidlərinin sayı	215
İnzibati idarə, tədris köməkçi, kiçik xidmətçi və sair heyətlərin (yataqxana heyəti də daxil edilməklə) ştat vahidlərinik orta illik siyahı sayı	220
İnzibati idarə, tədris köməkçi, kiçik xidmətçi və sair heyətlərin (yataqxana heyəti də daxil edilməklə) əmək haqqı fondu	225
İlin (rübün) sonuna yataqxana yerlərinin (çarpayıların) sayı	230
Nəzarət məbləği

Əlavə qeyd :Bu forma üzrə ali məktəblər nəzdində olan hazırlıq şöbələrində təhsil alanlar haqda müvafiq göstəricilər verilir. Hazırlıq şöbələrində və ali məktəblərdə təhsil alan xarici tələbələr, həmçinin institutlarda, ixtisasartırma kurslarında təhsil alan xarici dinləyicilər üzrə göstəricilər bu formada ayrıca tərtib edilir.

075, 140, 190-cı sütunlar üzrə orta-ixtisas təhsil müəssisələri, digər təhsil

müəssisələri və kursları pedaqoji saatların ümumi çəmini göstərirlər.

RƏHBƏR BAŞ MÜHASİB

“______” ____________ 199 il

Azərbaycan Respublikasının Maliyyə Nazirliyi

tərəfindən təsdiq edilmişdir

SOSİAL TƏMİNAT VƏ SƏHİYYƏ İDARƏLƏRİNDƏ ŞTAT

VƏ KONTİNGENT PLANININ YERİNƏ YETİRİLMƏSİ

HAQQINDA HESABAT

FORMA № 3-4 İdarə ____________________________________________________ _________________________________________________________ Dövriliyi: 01 iyul, 01 oktyabr, illik “___” ________________ 199 il Hesabatın qəbul edildiyi tarix “___” __________________ 199 il

Kodlar İOS üzrə 0503014 MTT üzrə DİOQS üzrə İƏOQS üzrə XTSB üzrə MFTS üzrə

GÖSTƏRİCİLƏR	Sətrin kodu	Faktiki mövcuddur		Orta illik siyahı sayı
		İlin əvvəlində	İlin sonunda	İllik plan	Yerinə yetirilib
1	2	4	5	6	7
İdarələrin sayı (1), ədəd	010
Ştat vahidinin sayı –cəmi	015
O cümlədən Diş həkimləri və baş həkim daxil edilməklə həkim vəzifələri (stavka) (2) vahid	020
Orta tibb heyəti, vahid (3)	025
Kiçik tibb heyəti, vahid (2)	030
Ştat üzrə heyətlərin əmək haqqı fondu	035
O cümlədən Diş həkimləri və baş həkim daxil edilməklə həkim vəzifələri (stavka) (2) vahid	040
Orta tibb heyət (3)	045
Kiçik tibb heyət (2)	050
Çarpayıların sayı, ədəd	055
Çarpayı günlərinin sayı	060
Xəstə uşaqlı analara verilən çarpayı günlərinin sayı (2)	065
Əlillərin sayı, nəfər	070
Müalicə edilmiş xəstələrin sayı (2)	075
Çağırışların sayı, ədəd (2)	080
Müayinənin, tədqiqatın və məsləhətin sayı, ədəd (2)	085
Ambulatoriya müalicəsi zamanı xəstələrə pulsuz və güzəştli verilən dərman xərcləri, manat	090
Nəzarət məbləği

2) Əlillər evləri doldurmurlar.

3) Yemi təsərrüfat üsulu ilə işləyən müəssisələr doldururlar.

RƏHBƏR BAŞ MÜHASİB

“____”______________199 il

Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyi

Tərəfindən təsdiq edilmişdir.

ORTA, NATAMAM ORTA (DOQQUZİLLİK), AXŞAM (NÖVBƏLİ), QİYABİ ORTA ÜMUMTƏHSİL MƏKTƏBLƏRİNDƏ, LİTSEYLƏRDƏ İNTERNAT MƏKTƏBLƏRİNDƏ, XÜSUSİ MƏKTƏBLƏRDƏ, UŞAQ BAĞÇALI MƏKTƏBLƏRDƏ, MƏKTƏB NƏZDİNDƏKİ İNTERNATLARDA VƏ İBTİDAİ MƏKTƏBLƏRDƏ ŞTAT VƏ KONTİNGENT PLANININ YERİNƏ YETİRİLMƏSİ HAQQINDA HESABAT

FORMA № 3-5 İdarə ____________________________________________________ _________________________________________________________ Dövriliyi: 01 iyul, 01 oktyabr, illik “___” ________________ 199 il Hesabatın qəbul edildiyi tarix “___” __________________ 199 il

Kodlar İOS üzrə 0503016 MTT üzrə DİOQS üzrə İƏOQS üzrə XTSB üzrə MFTS üzrə

GÖSTƏRİCİLƏR	Sətrin kodu	Faktiki mövcuddur		Orta illik siyahı sayı
		İlin əvvəlində	İlin sonunda	İllik plan	Yerinə yetirilib
1	2	4	5	6	7
İdarələrin sayı, ədəd – cəmi (1)	010
o cümlədən İbtidai, ədəd (2)	015
Natamam orta (doqquzillik) (2), ədəd	020
Orta, ədəd (2)	025
Uşaq bağçası, məktəblər (2), ədəd	030
Siniflərin sayı ədəd (2)	035
o cümlədən 1-4-dək(dəst) siniflər (3) ədəd	040
Onlardan məktəbəqədər müəssisələri, (2) ədəd	045
5-9-dək siniflər, ədəd (3)	050
10-11\12 siniflər, ədəd (3)	055
Şagirdlərin sayı (4) nəfər	060
o cümlədən 1-4-dək (dəst), (2) siniflərdə nəfər	065
Onlardan məktəbəqədər müəssisələrində nəfər (2)	070
5-9-dək siniflər, nəfər (2)	075
10-11\12 siniflər, nəfər (3)	080
Günü uzadılmış qrupların sayı (2)	085
Günü uzadılmış rejimdə, yaxud tərbiyəçidə olan, məktəb internatlarında yaşayan və yaşamayan yemək və geyim alan şagirdlərin sayı, nəfər (3)	090
Onların yemək və başqa ödənişlərdən qismən və tam azad edilən şagirdlərin sayı (tam azad olunanların hamısını yenidən saymaqla) nəfər	095
Uşaq bağçası məktəblərdə məktəb yaşınadək uşaqların sayı, nəfər	100
Məktəb-internatlarında, xüsusi məktəblərdə pulsuz və ya güzəştli yeməklərə cəlb edilən, yaxud tərbiyəçilərə verilən şagirdlərin yemək günlərinin sayı, uşaq günü hesabı ilə	105
Uşaq bağçası məktəblərdə məktəb yaşınadək olanların yemək günlərinin sayı, uşaq-günü hesabı ilə	110
Günü uzadılmış məktəblərdə və qruplarda verilən yeməklərin xərci (2)	115

GÖSTƏRİCİLƏR	Sətrin kodu	Faktiki vardır		Orta illik siyahı sayı
		ilin əvvəlinə	ilin axırına	İllik plan	Yerinə yetirilib
1	2	3	4	5	6
Məktəb-bağçalarında məktəb yaşınadək uşaqların saxlanması üçün valideynlərin edədikpöri vəsaitlör	120
Məktəb-internatlarından, , tərbiyəçilərdən buraxılan valideynsiz (himayəsiz) uşaqların sayı, nəfər	125
Buraxılanlara verilən posobiya (müavinət) və geyimlər üçün xərclər	130
Birillik pedaqoji siniflərin sayı, ədəd (2)	135
Onlardakı uşaqların sayı, nəfər (2)	140
Müəllim heyətinin əmək haqqı fondu (dəftər yoxlama haqları, birillik pedaqoji siniflərə görə əmək haqlar və sair başqa növ əmək haqları (ödəmələri) daxil edilməklə	145
Rəhbər işçilərin, inzibati-təsərrüfat, tədris-köməkçi heyətin (günü uzadılmış məktəblərə, qruplara, birillik pedaqoji siniflərə verilən əlavə ştatları da daxil etməklə) ştat vahidlərinin sayı	150
Rəhbər işçilərin, inzibati-təsərrüfat, tədris-köməkçi və sair heyətlərin (günü uzadılmış məktəblərə, qruplara, birillik pedaqoji siniflərə verilən əlavə işçilərin və tərbiyəçilərin əmək ödənişləri də daxil edilməklə) əmək haqqı fondu	155
Şagirdlərin ümumi sayından-qiyabi formada təhsil alan şagirdlərin sayı, nəfər (4)	160
Nəzarət məbləği

1) Yalnız yekun hesabatda doldurulur.

2) İnternat məktəbləri və xüsusi məktəblər bu sətirləri doldurmurlar.

3) Xüsusi məktəblər bu sətirləri doldurmurlar.

4) Axşam (növbəli) və qiyabi orta ümumtəhsil məktəbləri 060 və 160 sətirləri, həmçinin 010-cu sətri və 060-cı sətri

5 və 6-cı qrafaları yalnız axşam (növbəli), qiyabi orta ümumtəhsil və xüsusi məktəblər yekun hesabatlarda doldururlar. Əlavə qeyd: Kənd yerlərində olan uşaq bağçalı məktəblər bu forma üzrə ayrıca hesabat verir.

MƏKTƏB NƏZDİNDƏ OLAN İNTERNATLARIN ŞTAT VƏ KONTİNGENT PLANININ YERİNƏ YETİRİLMƏSİ HAQQINDA HESABAT

GÖSTƏRİCİLƏR	Sətrin kodu	Faktiki vardır		Orta illik siyahı sayı
		ilin əvvəlinə	ilin axırına	İllik plan	Yerinə yetirilib
1	2	3	4	5	6
Tam büdcə hesabına olan internatlar İnternatların sayı, ədəd (1)	110
Onlarda uşaqların sayı, nəfər	115
Cəmi uşaq-günləri	120
Sair internatlar İnternatların sayı ədəd (1)	125
Onlarda uşaqların sayı, nəfər	130
o cümlədən büdcə hesabına yemək alanlar, nəfər (tam azad olunanlar yenidən hesablanmaqla)	135
Büdcə hesabına yeyənlərin uşaq-günlərinin cəmi	140
Məktəb nəzdindəki internat üzrə yemək xərclərinin cəmi	145

1) Yalnız yekun hesabatda doldurulur.

“___” ____________ 199 il RƏHBƏR

BAŞ MÜHASİB

Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyi

tərəfindən təsdiq edilmişdir.

ELMİ-TƏDQİQAT İDARƏLƏRİNDƏ VƏ ALİ MƏKTƏBLƏRDƏ

ELMİ KADRLARIN HAZIRLANMASI HAQQINDA HESABAT

Forma № 3-8 İdarə ____________________________________________________ _________________________________________________________ Dövriliyi: illik “___” ________________ 199 il Hesabatın qəbul edildiyi tarix “___” __________________ 199 il

Kodlar İOS üzrə 0503022 MTT üzrə DİOQS üzrə İƏOQS üzrə XTSB üzrə MFTS üzrə

Ölçü vahidi: nəfər

GÖSTƏRİCİLƏR	Sətrin kodu	Plan	Fakt
1	2	3	4
Aspirantura İstehsalatdan ayrılmaqla (əyani) təhsil alanlar İlin əvvəlinə aspirantların sayı	010
Qəbul	015
Buraxılış – cəmi	020
o cümlədən müdafiə edənlər	025
Təhsil müddəti başa çatmamış çıxarılanlar	030
İlin axırına aspirantların sayı	035
İstehsalatdan ayrılmadan (qiyabi) təhsil alanlar İlin əvvəlinə aspirantların sayı	040
Qəbul	045
Buraxılış - cəmi	050
O cümlədən müdafiə edənlər	055
Təhsil müddəti başa çatmamış çıxarılanlar	060
İlin axırına aspirantların sayı	065
Doktorantura İstehsalatdan ayrılmaqla (əyani) təhsil alanlar İlin əvvəlinə doktorantların sayı	070
Qəbul	075
Buraxılış cəmi	080
O cümlədən müdafiə edənlər	085
Təhsil müddəti başa çatmamış çıxarılanlar	090
İlin axırına doktorantların sayı	095
Ordinatura (1) İlin əvvəlinə ordinatorların sayı	100
Qəbul	105
Buraxılış cəmi	110
Təhsil müddəti başa çatmamış çıxarılanlar	115
İlin axırında ordinatorların sayı	120
Nəzarət məbləği

Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyi

Tərəfindən təsdiq edilmişdir.

XÜSUSİ QAYDALI UŞAQ EVLƏRİ VƏ İNTERNAT MƏKTƏBLƏRİNDƏ

ŞTAT VƏ KONTİNGENT PLANININ YERİNƏ YETİRİLMƏSİ HAQQINDA

HESABAT

FORMA № 3-12 İdarə ____________________________________________________ _________________________________________________________ Dövriliyi: 01 iyul, 01 oktyabr, illik “___” ________________ 199 il Hesabatın qəbul edildiyi tarix “___” __________________ 199 il Ölçü vahidi :_________________________

Kodlar İOS üzrə 0503025 MTT üzrə DİOQS üzrə İƏOQS üzrə XTSB üzrə MFTS üzrə

GÖSTƏRİCİLƏR	Sətrin kodu	Faktiki vardır		Orta illik siyahı sayı
		ilin əvvəlinə	ilin axırına	İllik plan	Yerinə yetirilib
1	2	3	4	5	6
İdarələrin sayı *), ədəd	010
Uşaq evlərində və ya internatda uşaqların sayı –cəmi, nəfərlə	015
O cümlədən internatda yaşayanlar **), nəfər	020
Uşaq evlərində və ya internatda uşaqların qaldıqları günlər, uşaq-günləri	025
Dəftərlərin yoxlanmasına görə və müəllimlərin əmək haqqının digər növləri daxil olmaqla, pedoqoji heyətin əmək haqqı fondu **)	030
Təlimatçı və tərbiyəçi daxil olmaqla, ştat vahidlərinin sayı	035
Məzunların sayı, nəfər	040
Onların xüsusi geyimin və müavinətlərin verilməsinə çəkilən xərclər	045
Nəzarət məbləği

*) lakin yekun hesabatlarda doldurulur

**) uşaq evləri üzrə doldurulmur

“_______” _______________________ 199 il Rəhbər Baş mühasib

Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyi

Tərəfindən təsdiq edilmişdir.

MƏKTƏBƏQƏDƏR UŞAQ MÜƏSSİSƏLƏRİNİN

SAXLANILMASI ÜZRƏ HESABAT

FORMA № 3-m İdarə ____________________________________________________ _________________________________________________________ Dövriliyi: 01 iyul, 01 oktyabr, illik “___” ________________ 199 il Hesabatın qəbul edildiyi tarix “___” __________________ 199 il

Kodlar İOS üzrə 0503034 MTT üzrə DİOQS üzrə İƏOQS üzrə XTSB üzrə MFTS üzrə

A. VƏSAİTLƏRİN MƏNBƏLƏRİ VƏ XƏRCLƏRİ

GÖSTƏRİCİLƏR	Sətrin kodu	Plan	Fakt
1	2	3	4
İlin əvvəlinə vəsaitlərin qalığı	010
o cümlədən büdcə (cari) hesabında	015
İlin əvvəlində artıq xərc	020
Geri çağırılmış məbləğlər çıxılmaqla ilin əvvəlindən gəlirlər - cəmi	025
o cümlədən: büdcədən	030
valideynlərdən	035
sair mənbələrdən	040
Şəbəkə üzrə daimi məktəbəqədər uşaq müəssisələrinin xərcləri - cəmi	045
o cümlədən: Əmək haqqı (1.1)	050
Sair materialların alınması və xidmətlərin haqqının ödənilməsi (1.3)	055
Əsas vəsaitlərin alınması (4.1)	060
Əsaslı tikinti (4.2)	065
Əsaslı təmir (4.3)	070
Mövsümi məktəbəqədər uşaq müəssisələrinin xərcləri	075
Hesabat dövrünün axırına vəsait qalığının cəmi	080
o cümlədən büdcə (cari) hesabında	085
Hesabat dövrünün sonuna artıq xərc	090
Arayış Valideynlərin borcu	095
Ştatdankənar işçilərin əmək haqları (1.1.2)	100
Nəzarət məbləği
B. Ştat və kontingent göstəriciləri
GÖSTƏRİCİLƏR	Sətrin kodu	Plan	Fakt
1	2	3	4
Daimi məktəbəqədər uşaq müəssisələrinin sayı, ədəd	105
Daimi məktəbəqədər uşaq müəssisələrindəki qrupların sayı, ədəd	110
İlin əvvəlinə uşaqların sayı, nəfər	115
Hesabat dövrünün sonuna siyahı üzrə uşaqların sayı: 9-10, 5 saatlıq qruplarda, nəfər	120
12 saatlıq qruplarda, nəfər	125
24 saatlıq qruplarda, nəfər	130
sanatoriya (vərəm) qruplarında, nəfər	135
Uşaqların sayı – cəmi (sətir 120+125+130+ 135), nəfər	140
o cümlədən məktəbəqədər uşaq müəssisələrində olan körpə (yaşlı) yaşlı uşaqların sayı, nəfər	145
Ödənişdən azad olunan uşaqların sayı, nəfər .-	150
Uşaqların orta illik siyahı sayı, nəfər	155
Daimi məktəbəqədər uşaq müəssisələrinə gələnlərin sayı, uşaq-günü hesabı ilə	160
Daimi məktəbəqədər uşaq müəssisələrində yay sağlamlıq tədbirlərində iştirak edən uşaqların sayı, nəfər; -cəmi	165
o cümlədən yaylağa (bağa) gedənlər, nəfər	170
Hesabat dövrünün sonuna ştat vahidlərinin sayı	175
Ştat vahidlərinin orta siyahı sayı	180
Nəzarət məbləği

“___” __________ 199 il Rəhbər

Baş mühasib

Azərbaycan Respublikasının Maliyyə Nazirliyi

tərəfindən təsdiq edilmişdir

İDARƏLƏRİN XƏRCLƏR SMETASININ İCRASI HAQQINDA HESAB Forma № 4 icmal İdarə _______________________________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________________________________ Dövriliyi: 01 iyul, 01 oktyabr, illik “___” ________________ 199 il Hesabatın qəbul edildiyi tarix “___” __________________ 199 il Ölçü vahidi: manatla

Kodlar İOS üzrə 0503042 MTT üzrə DİOQS üzrə İƏOQS üzrə XTSB üzrə MFTS üzrə

Xüsusi vəsaitin növləri

GÖSTƏRİCİLƏR	Sətrin kodu
		İl üçün smeta üzrə təsdiq edilib	İcra edilib	İl üçün smeta üzrə təsdiq edilib	İcra edilib	İl üçün smeta üzrə təsdiq edilib	İcra edilib	İl üçün smeta üzrə təsdiq edilib	İcra edilib
1	2	3	4	5	6	7	8	9	10
Gəlirlər-cəmi	010
o cümlədən İlin əvvəlinə xüsusi vəsaitlərin qalığı	015
Cari ildə daxil olub	020
Alınmış bank kreditləri	025
	026
Xərclər – cəmi	030
O cümlədən Əmək Haqqı (1.1)	035
Əhaliyə ödənişlər (3.4)	040
Sair materialların alınması və xidmətlərin haqqının ödənilməsi (1.3)	045
Əsas vəsaitlərin alınması (4.1)	050
Əsaslı təmir (4.3)	060
Fondlara ayırmalar	065
Büdcəyə ödəmələr	070
Büdcədənkənar fondlara ödəmələr	075
İdarənin hesabına silinmiş əskikgəlmələr (itkilər) və ümidsiz borclar	080
Sair xərclər	085
Ödənmiş bank kreditləri	090
	091
	092
	093
	094
	095
	096
İlin axırına xüsusi vəsaitlərin qalığı	100
Nəzarət məbləği

Qeyd: 1.Xərclərin hərəkəti təsnifat üzrə balans a əlavə edilmiş arayışda təyinatı üzrə atrı-ayrılıqda tam açıqlanmalıdır.

2.Boş cətirlər əlavə xərclər üçün nəzərdə tutulmuşdur.

RƏHBƏR BAŞ MÜHASİB

“_______” ______________________________199 il

Azərbaycan Respublikasının Maliyyə Nazirliyi

tərəfindən təsdiq edilmişdir

İDARƏLƏRİN XƏRCLƏR SMETASININ İCRASI HAQQINDA HESAB Forma № 4-E İdarə _______________________________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________________________________ Dövriliyi: 01 iyul, 01 oktyabr, illik “___” ________________ 199 il Hesabatın qəbul edildiyi tarix “___” __________________ 199 il Ölçü vahidi: manatla I. Yerinə yetirilmiş işlər

Kodlar İOS üzrə 0503046 MTT üzrə DİOQS üzrə İƏOQS üzrə XTSB üzrə MFTS üzrə

GÖSTƏRİCİLƏR	Sətrin kodu	Elmi-texniki və sosial inkişaf fondu hesabına		Büdcə təxsisatı hesabına		Sifarişçilərin hesabına		Cəmi
		Smeta üzrə təsdiq edilib	Faktiki yerinə yetirilib	Smeta üzrə təsdiq edilib	Faktiki yerinə yetirilib	Smeta üzrə təsdiq edilib	Faktiki yerinə yetirilib	Smeta üzrə təsdiq edilib	Faktiki yerinə yetirilib
1	2	3	4	5	6	7	8	9	10
İlin əvvəlinə bitməmiş istehsalat qalığı	010
İlin əvvəlində yerinə yetirilmiş işlər	015
O cümlədən öz gücünə (maddi texniki bazanın inkişafına vəsaitlər nəzərə alınmadan)	020
Onların əmək haqqı	025
Faktiki yerinə yetirilmiş, sifarişçilərin tərəfindən qəbul edilmiş və ilin əvvəlindən dəyəri ödənilmiş işlər	030
O cümlədən öz gücünə	035
Dayandırılmış və istehsalatdan çıxarılmış işlər üzrə silinmiş məsrəflər	040
İlin axırına bitməmiş istehsalat qalığı	045
Mənfəət (gəlir cəmi)	050
Büdcəyə ödəmələr	055
Büdcədənkənar fondlara ödəmələr	065
Nəzarət məbləği

II. Ştat və kontingent planının yerinə yetirilməsi

GÖSTƏRİCİLƏR	Sətrin kodu	FAKTİKİ MÖVCUDDUR
		İlin əvvəlinə	İlin axırına
1	2	3	4
Ştat vahidlərinin cəmi	070

“______” ______________ 199 il Rəhbər Baş mühasib

Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyi

Tərəfindən təsdiq edilmişdir.

ƏSAS VƏSAİTLƏRİN HƏRƏKƏTİ HAQQINDA HESABAT

FORMA № 5 İdarə ____________________________________________________ _________________________________________________________ Dövriliyi: 01 iyul, 01 oktyabr, illik “___” ________________ 199 il Hesabatın qəbul edildiyi tarix “___” __________________ 199 il Ölçü vahidi: manat

Kodlar İOS üzrə 0503051 MTT üzrə DİOQS üzrə İƏOQS üzrə XTSB üzrə MFTS üzrə

GÖSTƏRİCİLƏR	Sətrin kodu	Plan	Fakt
1	2	3	4
Binalar (010)	010
Onlardan yaşayış binaları	015
Qurğular (011)	020
Ötürücü qurğular (012)	025
Maşın və avadanlıqlar (013)	030
Nəqliyyat vasitələri (015)	035
İstehsalat alətləri (ləvazimatları) və təsərrüfat inventarları (016)	040
İşçi və məhsuldar heyvanlar (017)	045
Kitabxana fondu (018)	050
Sair əsas vəsaitlər(019)	055
Cəmi əsas vəsaitlər	060
Daxil olub-cəmi	065
O cümlədən Büdcə hesabına	070
Xüsusi vəsait hesabına	075
Əvəzsiz olaraq	080
Yenudənqiymələndirmə nəticəsində əsas vəsaitlərin artan məbləği	085
Xaric olub –cəmi	090
O cümlədən İdarə hesabına silinən əskikgəlmələr və itkilər	095
Günahkar şəxsin hesabına silinən əskikgəlmələr və itkilər	100
Əvəzsiz olaraq verilənlər	105
Xarab olmuş, köhnəlmiş, həmçinin artıq və lazımsız əmlaklar	110
İndeksləşdirilmiş köhnəlmə məbləği	115
Nəzarət məbləği

Rəhbər Baş mühasib

“____” _______________ 199 il

Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyi

Tərəfindən təsdiq edilmişdir.

MATERİAL QİYMƏTLİLƏRİNİN HƏRƏKƏTİ HAQQINDA HESABAT

FORMA № 6 İdarə ____________________________________________________ _________________________________________________________ Dövriliyi: 01 iyul, 01 oktyabr, illik “___” ________________ 199 il Hesabatın qəbul edildiyi tarix “___” __________________ 199 il Ölçü vahidi: manat

Kodlar İOS üzrə 0503053 MTT üzrə DİOQS üzrə İƏOQS üzrə XTSB üzrə MFTS üzrə

Göstəricilər	Sətrin kodu	İlin əvvəlində qalıq	İlin axırında qalıq	İl ərzində məsarif edilib
1	2	3	4	5
Elm, tədris və başqa məqsədlər üçün materiallar (1) (060)	010
	015
	020
	025
Ərzaq məhsulları (061)	030
Dərman və sarğı materialları (062)	035
Təsərrüfat materalları və dəftərxana ləvazimatları (063)	040
o cümlədən əsaslı və cari təmir üçün tikinti materialları	045
Yanacaq və sürtgü materialları (064)	050
Yemlər (065)	055
Tara (066)	060
Sair materiallar (087)	065
Yolda olan materiallar (068)	070
Maşın və avadanlıqların ehtiyat hissələri (069)	075
Materialların və ərzaq məhsullarının cəmi (060-069)	080

Göstəricilər	Sətrin kodu	Məbləğ	Göstəricilər	Sətrin kodu	Məbləğ
1	2	3	1	2	3
Daxil olub –cəmi	085		Xaric olub-cəmi	095
			O cümlədən əvəzsiz olaraq verilib	100
O cümlədən əvəzsiz olaraq alınıb	090		Təbii fəlakət və xarab olduğu üçün silinib	105
			Əskikgəlmələr və itkilər silinib idarə hesabına	110
Nəzarət məbləği			Günahkar şəxsin hesabına	115
			Nəzarət məbləği

1) Elmi-Tədqiqat idarələri 010-cu sətri “Elm, tədris və başqa məqsədlər üçün materiallar” o cümlədən qiymətli metallara, şüşələrə və reaktivlərə bölməlidirlər,

RƏHBƏR BAŞ MÜHASİB

“___” _____________ 199 il

Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyi

Tərəfindən təsdiq edilmişdir.

İSTEHSALAT-TƏDRİS EMALATXANALARININ İSTEHSALAT FƏALİYYƏTİ VƏ ŞAGİRDLƏRİN SƏNAYE VƏ TİKİNTİ MÜƏSSİSƏLƏRİNDƏ YERİNƏ YETİRDİKLƏRİ İŞLƏR HAQQINDA HESABAT

FORMA № 9 İdarə ____________________________________________________ _________________________________________________________ Dövriliyi: 01 iyul, 01 oktyabr, illik “___” ________________ 199 il Hesabatın qəbul edildiyi tarix “___” __________________ 199 il Ölçü vahidi: manat

Kodlar İOS üzrə 0503180 MTT üzrə DİOQS üzrə İƏOQS üzrə XTSB üzrə MFTS üzrə

GÖSTƏRİCİLƏR	Sətrin kodu	Plan üzrə	Faktiki
1	2	3	4
I İstehsalat-tədris emalatxanaları tərəfindən əhaliyə göstərilmiş xidmətlər və satılmış məhsullar və məmulatlar	010
o cümlədən: a) xalq tələbatı malları	015
b) əhaliyə göstərilmiş xidmətlər	020
Anbarda olan hazır məhsullar	025
Emalatxanalar tərəfindən göstərilmiş xidmətlər və buraxılmış məmulatlar üzrə məsrəflər	030
a) xammal və materiallar üzrə	035
b) əmək haqqı üzrə	040
v) şagirdlərə ödənişlər üzrə	045
q) sair məsrəflər	050
Məhsul (iş, xidmət ) satışından mənfəət	055
Tədris müəssisələrinin sərəncamında qalan ayırmalar	060
II Sənaye və tikinti müəssisələrində şagirdlərin tədris prosesində yerinə yetirdikləri işlərə görə daxilolmalar	065
Onlardan yönəldilmişdir: a) şagirdlərə ödənişlərə	070
b) fondlara ayırmalar	075
III İstehsalat-tədris emalatxana heyətinin orta illik siyahı sayı	080
Emalatxana heyətinin əmək haqqı fondu	085
Çilingər-quraşdırma və məngənə alətləri	090
Kəsici alətlər	095
Ölçü və sair alətlər	100
Markalar üzrə maşın və dəzgahlar	105
Torna dəzgahı	110
	115
	120
Başqa torna dəzgahları	125
Şaquli-dəlmə dəzgahları	130
	135
Stolüstü-dəlmə dəzgahları	140
	145
Yonma-cilalama dəzgahları	150
	155
Ağac-emalı dəzgahları	160
Sair avadanlıqlar	165
	170
	175
	180
Yekunu	185

Rəhbər Baş mühasib

“___” __________________________ 199 il

Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyi

Tərəfindən təsdiq edilmişdir.

BÜDCƏ İDARƏLƏRİNİN ƏSKİKGƏLMƏLƏR VƏ İTKİLƏR ÜZRƏ HESABAT

FORMA № 15 İdarə ____________________________________________________ _________________________________________________________ Dövriliyi: 01 iyul, 01 oktyabr, illik “___” ________________ 199 il Hesabatın qəbul edildiyi tarix “___” __________________ 199 il Ölçü vahidi: manat

Kodlar İOS üzrə 0503078 MTT üzrə DİOQS üzrə İƏOQS üzrə XTSB üzrə MFTS üzrə

GÖSTƏRİCİLƏR	Sətrin kodu	Məbləğ
1	2	3
İlin əvvəlinə əskikgəlmələr və itkilər üzrə borclar	010
İl ərzində müəyyən edilmiş əskikgəlmələr və itkilər - cəmi	015
onlardan: məhkəmənin qərarı ilə günahkar şəxsin hesabına keçirilmişdir	020
Günahkar şəxslərdən tutulmuşdur	025
Müəssisənin hesabına silinmişdir	030
İlin axırına borcların qalığı (sətir 010+015+025-030)	035
o cümlədən mühakimə edilənlər	040
istintaqda olanlar	045
Nəzarət məbləği

“______”____________________ 199 il RƏHBƏR

BAŞ MÜHASİB

Forma № 1 Q

ƏMLAKIN (QİYMƏTLİLƏRİN) UÇOT KARTI						subhesab
(adı, qısa xarakteristikası. zavod, yaxud inventar nömrələri və başqa göstəriciləri)						qiyməti manat, qəpik
						ölçü vahidi
						Köhnəlmə norması
						istismar tarixi
Mədaxil və məxaric sənədlərinin adı, tarixi, №si və başqa əməliyyatların məzmunu	Mədaxil		Məxaric		Qalıq		Köhnəlmə məbləği	Qalıq dəyəri
	miqdar	Məbləğ	miqdar	məbləğ	miqdar	məbləğ

(arxa tərəf)

İcraçı ____________________________________________________

(imza)

Forma № 5 Q

_________________________________________________________________________________

(müəssisənin, idarənin, təşkilatın adı )

_________________________________________________________________________________

ƏMLAKIN (QİYMƏTLİLƏRİN) BURAXILIŞI TƏLƏBNAMƏSİ №______________

Kimə ____________________________________________________________________________

(vəzifəsi, soyadı, adı, atasının adı )

_________________________________________________________________________________

(nə üçün)

_________________________________________________________________________________

“____” ________________ 199 ___ il İcra et ___________________

(müəssisənin adı)

Sıra №si	Əmlak (qiymətlərinin) adı və nişanələri	Ölçü vahidi	Miqdarı		Qiyməti	Məbləği	Sair qeydlər
			Tələb olunur	Buraxılmışdır (yazı ilə)
1	2	3	4	5	6	7	8

5-ci qrafa göstərilən miqdardakı qiymətləri

Aldım ____________________________________________________

(soyadı, adı, atasının adı, imzası )

Verdim____________________________________________________

(soyadı, adı, atasının adı, imzası )

Tarix “________” _____________________199__ il

Forma № 2Q

_____________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

(müəssisənin, idarənin, təşkilatın adı )

QAİMƏ-FAKTURA

MN № A0000001

“__”________________199 il

Kimdən_____________________________________________________________________________

(vəzifəsi, soyadı, adı atasının adı, mədaxil və məxaric sənədləri üzrə başqa lazımi göstəricilər)

_____________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

Kimə _______________________________________________________________________________

(vəzifəsi, soyadı, adı atasının adı, mədaxil və məxaric sənədləri üzrə başqa lazımi göstəricilər)

_____________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

Sıra N-si	Qiymətlilərin adı və nişanələri	Ölçü vahidi	Miqdarı	Qiyməti (manat, qəpiklə)	Məbləği (manat, qəpiklə)	Sair Qeydlər
1	2	3	4	5	6	7

Məbləği _____________________________________________________________________________

(yazı ilə)

_______________________________________________________________________________________________________

Təhvil verdim ________________________________________________________________________________________

(sayadı, a,a.a) (imza ə tarix)

Təhvil aldım _________________________________________________________________________________________

(sayadı, a,a.a) (imza ə tarix)

Rəhbər___________________________________________________________________

(imza və tarix)

Baş mühasib _____________________________________________________________

(imza və tarix)

İcraçı ____________________________________________________________________________________

(imza və tarix)

Forma № 4Q

HESAB-FAKTURA № “___” _________________ 199 ___ il

_____________________________________________________________________________________

Tədarükçü___________________________________________________________________________

(mal satanın adı, ünvan, telefon №si, Bankın adı, hesablaşma

____________________________________________________________________________________

hesabının №si və başqa göstəriciləri)

____________________________________________________________________________________

____________________________________________________________________________________

Ödəyən _____________________________________________________________________________

(mal satanın adı, ünvan, telefon №si, Bankın adı, hesablaşma

____________________________________________________________________________________

hesabının №si və başqa göstəriciləri)

____________________________________________________________________________________

____________________________________________________________________________________

____________________________________________________________________________________

____________________________________________________________________________________

____________________________________________________________________________________

(yükü göndərən və alan stansiyaların adı, ünvan, yükün çəkisi, yeri, göndərildiyi tarix

____________________________________________________________________________________

Qəbzin, qaimənin №si, göndərilmə üsulu və başqa göstəricilər

____________________________________________________________________________________

Sair qeydlər:_________________________________________________________________________

Əmlakın (qiymətlilərin) adı və nişanələri	Ölçü vahidi	Miqdarı	Qiyməti	Məbləği
1	2	3	4	5
Yekunu

Məbləğ ____________________________________________________________________________

(yazı ilə)

_____________________________________________________________________________________

Rəhbər ____________________________________________

(imza və tarix)

M.Y. Baş mühasib ____________________________________________

(imza və tarix)

İcraçı ____________________________________________

(imza və tarix)

Forma № M-2

____________________________________________________________________________________

(müəssisənin, idarənin, təşkilatın adı, bank rekvizitləri və digər göstəricilər)

____________________________________________________________________________________

____________________________________________________________________________________

____________________________________________________________________________________

____________________________________________________________________________________

___________________VƏKALƏTNAMƏ MH № A0000001 “___” _______________ 199 İl

“____”___________________ 199 ilədək etibarlıdır

Verilir___________________________________________________________________________

(vəzifəsi, soyadı, adı, a.a. şəxsiyyətini təsdiq edən

____________________________________________________________________________________

Sənədin adı, seriyası, № si , verildiyi tarix)

____________________________________________________________________________________

Nə üçün___________________________________________________________________________

(malsatanın, onun təqdim etdiyi sənədlərin adı,

___________________________________________________________________________________

Nömrəsi, tarixi və digər lazımı rekvizitorlar)

___________________________________________________________________________________

Arxada göstərilənləri almaq üçün

___________________________________________________________________________________

KƏSMƏK XƏTTİ

___________________________________________________________________________________

___________________________________________________________________________________

(müəssisənin, idarənin, təşkilatın adı, bank rekvizitləri və digər göstəricilər)

VƏKALƏTNAMƏNİN KÖTÜYÜ MH № A0000001 “___” _______________ 199 İl

“____”___________________ 199 ilədək etibarlıdır

Verilir___________________________________________________________________________

(vəzifəsi, soyadı, adı, a.a. şəxsiyyətini təsdiq edən

____________________________________________________________________________________

Sənədin adı, seriyası, № si , verildiyi tarix)

____________________________________________________________________________________

Nə üçün___________________________________________________________________________

(malsatanın, onun təqdim etdiyi sənədlərin adı,

___________________________________________________________________________________

Nömrəsi, tarixi və digər lazımı rekvizitorlar)

___________________________________________________________________________________

___________________________________________________________________________________

Əlavə məlumat üçün arxaya bax

Sıra № si

Əmlakın (qiymətlilərin ) adı və nişanələri

Ölçü vahidi

Miqdarı (yazı ilə)

Vəkalətnamə alın _____________________________________________________________________

(soyadı, adı, atasının adı)

_______________________________________________________________imzasını təsdiq edirəm

Rəhbər ____________________________________________

(imza və tarix)

M.Y. Baş mühasib ____________________________________________

(imza və tarix)

_____________________________________________________________________________________

Vəkalətnamənin adı ______________________________________ (imza və tarix) Vəkalətnaməni verdim İcraçı __________________________________ (vəzifəsi _______________________________________ soyadı, adı, atasının adı) _______________________________________ (imza və tarix )

İcra barədə qısa məlumat İcraçı ________________________________ (imza və tarix)

Forma №3Q

Təsdiq edirəm

__________________________________________

(müəssisənin, idarənin və təşkilatın adı)

_______________________________________

(vəzifəsi, soyadı, adı, atasının adı )

_______________________________________

_______________________________________

(imza)

“_____” __________________ 199 il

ƏMLAKIN (QİYMƏTLİLƏRİN) LƏĞVİ AKTI

“____” ___________________ 199 il

_________________________________________________________________________________

(müəssisənin, idarənin və təşkilatın adı)

Əmlakın (qiymətlilərin) istismar vəziyyətinin müəyyən etmək üçün “___”_________ 199 il tarixli ___ №li əmrlə təyin edilmiş daim fəaliyyətdə olan komissiya üzvləri:

Sədr _____________________________________________________________________________

(vəzifəsi, soyadı, adı, atasının adı )

_____________________________________________________________________________________

Üzvlər ______________________________________________________________________________

(vəzifəsi, soyadı, adı, atasının adı )

_____________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

Maddi-məsul şəxs ____________________________________________________________________

(vəzifəsi, soyadı, adı, atasının adı )

___________________________________________________________ öhdəsində olan aşağıdakı əmlakın (qiymətlilərin) istismar vəziyyətini yoxladıq.

Sıra №si	Əmlakın (qiymətlilərin) adı və nişanələri	İstismar müddəti	Ölçü vahidi	Miqdarı	Qiyməti	Məbləği	Yararsızlığın səbəbi
1	2	3	4	5	6	7	8
	Yekunu

Məbləğ _____________________________________________________________________________

(yazı ilə)

____________________________________________________________________________________

Yuxarıda göstərilən əmlakın (qiymətlilərin) istismar vəziyyətini yoxlayarkən komissiya belə qərara gəldi ki, bu əmlakla (qiymətlilər) köhnəlmiş, istismar müddətini itirmiş, tamamilə yararsız hala düşmüş və gələcəkdə istifadəsi mümkün olmadığı üçün ləğv edilsin və maddi-məsul şəxsin öhdəsindən silinsin.

Silinmə zamanı təhvil verilmişdik: Qiymətli metallar: qızıl ______kq, gümüş____kq, platin _____kq, əlvan metal_____kq, qara metal_______kq, cında______kq, yanacaq(odun)____kubmetr.

Qəbul-təhvil qaimələri akta əlavə edilir.

Əlavə qeyd _________________________________________________________________________

____________________________________________________________________________________

Qeyd:- Akt üç nüsxədən ibarət tərtib edilir və birinci nüsxə mühasibatlığa təhvil verilir.

-Vahidinin və dəstinin dəyəri 2000 manatadək olan əsas vəsaitlər də bu akta silinir və müəssisəsi rəhbəri tərəfindən təsdiq edilir.

- Əsas vəsaitlərin ləğvindən əldə edilən qiymətli metalların, material qiymətlilərinin və ehtiyat hissələrinin qəbul-təhvil sənədləri bu akta əlavə edilir.

-Vahidinin və dəstinin dəyəri 2000 manatdan yuxarı olan əmlak (qiymətli) yararsız hala düşdükdə baş idarənin razılığı ilə (əgər baş idarə varsa) hesabdan silinir. Bu zaman əmlakın (qiymətlilərin) ləğvi aktı baş idarənin rəhbərlərindən biri tərəfindən təsdiq edilir.

Sədr ________________________________________________________________________________

(soyadı, adı, atasının adı) (imza və tarix)

Üzvlər ______________________________________________________________________________

(soyadı, adı, atasının adı) (imza və tarix)

____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Maddi-məsul şəxs ____________________________________________________________________

(soyadı, adı, atasının adı) (imza və tarix)

Forma № 1 YC

_________________________________________________________________________________________________________________________________

(idarənin, müəssisənin və təşkilatın adı)

199 ______ ilin _________________________________________ayı üzrə

Yanacaq və sürtkü materiallarının məsarifi cədvəli

Sıra № si	F.a.a	Avtomobillərin adı və dövlət nişanı	Yanacaq və sürtgü materiallarının adı və markası	Ölçü vahidi	Miqdarı	Qiyməti	Məbləği	Hər 100 km-ə məsarif norması	Ümumi yürüş	Qalıq	Sair Qeydlər
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.

İcraçı

Forma № 401-mex

___________________________________________________________________________________

(müəssisənin, idarənin və təşkilatın adı)

İNVENTARİZASİYA CƏDVƏLİ № _______

“_____”_______________________199___ il üçün

Komissiya heyəti _____________________________________________________________________

(vəzifəsi, soyadı, adı, atasının adı )

____________________________________________________________________________________

____________________________________________________________________________________

____________________________________________________________________________________

“_____”_______________________199___ il tarixli___________ №li əmrə əsasən

_____________________________________________________________________________________

(yoxlanılan yeri, maddi-məsul şəxsin )

_____________________________________________________________________________________

Vəzifəsini, soyadı, adı və atasının adını göstərmək

_____________________________________________________________________________________

____________________________________________öhdəsində olan maddi qiymətliləri yoxladıq.

Müəssisənin, idarənin, təşkilatın rəhbərinin qərarı

_____________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

____________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

İLTİZAMNAMƏ

(inventarizasiya başlamazdan əvvəl qanuniləşdirilir)

Mən______________________________________________________

(vəzifəsi, soyadı, a.a. )

Bu iltizamnamə ilə bildirirəm ki, inventarizasiya müddətinə kimi

Öhdəmdə olan maddi qiymətlilərə dair mədaxil və məxaric

Sənədlərinin hamısına mühasibatlığa təqdim etmişəm. Kənara borc, yaxud başqa qaydada saxlanmaq üçün heç nə verməmişəm və heç kimdən borc, yaxud başqa qaydada saxlanmaq üçün heç nə almamışam

Maddi-məsul

Şəxsin imzası __________________________________________

“____”________________________199___ il üçün

Sıra №si	Nomenklatura və ya inventar №si	Yoxlama zamanı faktiki aşkar edilmişdir
		Maddi qiymətlilərin adı	Miqdarı	Qiyməti	Məbləği

(içlik)

Mühasibatlığın uçot məmulatları üzrə		İnventarizasiyanın adı				Qeyd
		Əskikgəlmə		Artıqgəlmə
Miqdarı	Məbləği	Miqdarı	Məbləği	Miqdarı	Məbləği

Sıra №	Nomenklatura və ya inventar № -si	Yoxlama zamanı faktiki aşkar edilmişdir
		Maddi qiymətlərin adı	miqdarı	qiyməti	məbləği

(içlik)

Mühasibatlığın uçot məmulatları üzrə		İnventarizasiyanın adı				Qeyd
		Əskikgəlmə		Artıqgəlmə
Miqdarı	Məbləği	Miqdarı	Məbləği	Miqdarı	Məbləği

Forma № 1 ŞH

________________________________________________________________________________________________________________________________

(idarənin, müəssisənin və təşkilatın adı)

ŞƏXSİ HESAB № __________ 199 il

Soyadı, adı, atasının adı ______________________________________________________________________________________________________________

Anadan olduğu gün, ay, il, ___________________________________________________________________________________________________________

(uşaqların sayı və digər göstəricilər)

Sair qeydlər _________________________________________________________________________________________________________________________

Şöbə	Vəzifə	Maaş	İcra sənədinin		Yazılışın qısa məzmunu
			Tarixi	№ si

HESABLANIB

TUTULUB

Ödənilib

Sair qeydlər

Ödəniş dövrü

Ödənişin adı

Gün yaxud saat yazı ilə

Gün yaxud saatların sayı

1 gün yaxud 1 saat məvacibi

Məbləğ

Ödənişin adı

Gün yaxud saat yazı ilə

Gün yaxud saatların sayı

1 gün yaxud 1 saat məvacibi

Məbləğ

Cəmi hesablanmaşdıq

Avans

Gəlir vergisi

h\t-na üzvlük haqqı

Pensiya fondu

Alimen

sığorta

Mühasib

Forma № 1 heç

_________________________________________________________________________________________________________________________________

(idarənin, müəssisənin və təşkilatın adı)

199_____ ilin ___________________ ayı üçün

HESABLAŞMA ÖDƏMƏ CƏDVƏLİ № ________

“____”___________199 il

Sıra № si	Vəzifəsi	Hesablanıb							TUTULUB										Ödənib	İmza	Soyadı, adı, atasının adı
								Cəmi hesablanıb	avans	Gəlir vergisi	Həmkarlar üzvlük haqqı	Pensiya fondu	aliment	sığorta				Cəmi tutulub
1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11	12	13	14	15	16	17	18	19	20	21	22

Sıra №-si	Vəzifəsi	HESABLANIB							TUTULUB										Ödənib	İmza	Soyadı, adı, atasının adı
								Cəmi hesab-lanıb	Avans	Gəlir ver- gisi	Həmkar- lar üzv- lük haqqı	Pensi-ya fondu	Ali-ment	Sığor-ta				Cəmi tutu-lub
1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11	12	13	14	15	16	17	18	19	20	21	22
	Yekun
	Ödənib
Deponentləşib

Rəhbər _______________________________

(imza)

Baş mühasib _________________________________

(imza)

İcraçı __________________________________

(imza)

Qeyd :

1. Bu ödəmə cədvəllərini reestr kimidə istifadə etmək olar, bu zaman cədvəlin adına “əmək haqqı cədvəllərini yekunlaşdırmaq üçün reestr” sözlərini əlavə etmək lazımdır.
2. Cədvəldən reestr kimi istifadə edərkən “vəzifəsi” rekvizitində “heyətlər üzrə reestri” ilə , “soyadı, a.a.” rekvizitini isə struktur bölmələr üzrə rekviziti ilə əvəz etmək olar.

Forma № 204

_____________________________________________________________________________________

(müəssisənin, idarənin, təşkilatın adı)

_____________________________________________________________________________________

ÖDƏNİŞ CƏDVƏLİ № “____”___________________199 il

Əlavə qeyd __________________________________________________________________________

(ödənişin adı v s. qeydlər)

_____________________________________________________________________________________

Sıra № -si

Soyadı, adı, atasının adı

Məbləği

İmza

Sair qeydlər

Yekunu _________________________________________________________________

Məbləğ _________________________________________________________________

(yazı ilə)

_________________________________________________________________

Ödənib _________________________________________________________________

(yazı ilə)

_________________________________________________________________________

Deponentləşib ____________________________________________________________

_________________________________________________________________________

Rəhbər __________________________________________________________________

(imza və tarix)

Baş mühasib _____________________________________________________________

(imza və tarix)

İcraçı ____________________________________________________________________

(imza və tarix)

Forma № 1MC

_____________________________________________________________________________________

(müəssisənin, idarənin, təşkilatın adı)

199___ilin _________________________ayı üçün

AZTƏMİNATLI AİLƏLƏRİN UŞAQLARINA

VERİLƏN MÜAVİNƏT CƏDVƏLİ № ______

Sıra № -si	Müavinət alanın soyadı, adı, atasının adı	Müavinət verilən uşaqların sayı	Məbləğ	İmza
	YEKUNU

Məbləğ __________________________________________________________________________

(yazı ilə)

___________________________________________________________________________________

Rəhbər ____________________________________________________________________________________

(imza)

Baş mühasib _______________________________________________________________________________

(imza)

İcraçı ______________________________________________________________________________________

(imza)

FORMA № 2 D

DEPONENT MƏBLƏĞLƏRİN

ÖDƏNİŞ CƏDVƏLİ № ___________

“__”___________199 il

Əlavə qeyd__________________________________________________________________________

Sıra № -si	Sayadı, adı, atasının adı	Deponentləşdiyi sənədin		Məbləğ	İmza	Sair qeydlər
		tarixi	№-si
1	2	3	5	6	7	8
	YEKUNU

Məbləğ _____________________________________________________________________________

(yazı ilə)

____________________________________________________________________________________

Rəhbər _____________________________________________________________________________

(imza)

Baş mühasib _________________________________________________________________________

(imza)

İcraçı _______________________________________________________________________________

(imza)

Qeyd: Bu cədvəldən kassir deponent məbləğlər barədə məlumat reyestr kimi də istifadə edə bilər. Bu zaman cədvəlin adı “deponent məbləğlər barədə məlumat” sözləri ilə düzəldilir. Həmin sənəd kassir və onu yoxlayan mühasib tərəfindən imzalanır.

Forma № 1

_________________________________________________________________________________________________________________________________

(idarənin, müəssisənin və təşkilatın adı)

________________________________________ TƏSDİQ EDİRƏM:

(şöbənin adı)

________________________________________ _________________________________

________________________________________ _________________________________

________________________________________ _________________________________

TABEL

“__” dən __________dək _________19____ il

ay

Sıra № -si	Familiyası, adı atasının adı	Vəzifəsi	Ayın günləri																İş günlərinin sayı	İş saatlarının sayı	Əlavə qeyd
			1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11	12	13	14	15
			16	17	18	19	20	21	22	23	24	25	26	27	28	29	30	31

1. _________________________________ ____________

Vəzifəsi, soyadı, a.a.a imza

2. _________________________________ ____________

imza

3. _________________________________ ____________

Imza

Qeyd:

1. Həftəlik iş vaxtı 41 saat (7x5+6)

2. İşarələr: İstirahət günü (İ), Bayram günü (B), Ezamiyyə günü (E), Xəstəlik günü (X),

Məzuniyyət günü (M), İşə gəlmədiyi və gecikdiyi günlər (G)

Forma № 1,v

VƏKALƏTNAMƏ

_____________________________________________________________________________

(vəkalətnamə verilən yerin adi: şəhər, rayon, qəsəbə, kənd)

“___”__________________199 ___ il

Mən __________________________________________________________________________________________________

(soyadı, adı, atasının adı və ünvan)

_____________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________yaşayıram

_____________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________

(şəxsiyyətini təyin edən sənədin adı, №-si, kim tərəfindən verilib və tarixi

Bu vəkalətnaməni ____________________________________________________________________

(vəkalətnamə verilən adamın ünvanı, qohumluq əlaqəsi, soyadı

_____________________________________________________________________________

adı, atasının adı, şəxsiyyətini təyin edən sənədin adı, kim tərəfindən verilib və tarixi)

_____________________________________________________________________________

verirəm ondan ötəri ki , mənə hesablanmış əmək ödənişlərimi____________________________________

_____________________________________________________________________________________kassasından alsın

(pul aldığı idarə, müəssisə və təşkilatın adı)

Bu vəkalətnamə ___________________________________________________________________________etibarlıdır

(ayları və illəri göstərmək)

Mənim əvəzimdən imza edən şəxs qanun daxilində bütün tələblərə cavabdehdir.

İMZA ________________________ “__”______________199___il

İMZANI TƏSDİQ EDİRƏM _________________________________________________________________________

(vəzifəsi, soyadı, adı, atasının adı və imzası)

____________________________________________________________

M.Y.

“___”_________________________199___il

Forma № 1 A

ƏMƏK HAQQI VƏ BAŞQA GƏLİRLƏR BARƏDƏ

ARAYIŞ

199____il üçün

Vətəndaş ____________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

Aylar	Əmək haqqı və xəstəlik vərəqəsi üzrə müavinət1	Mükafat2	Müntəzəm xarakterdə olan başqa ödəmələr3	Sair ödəmələr4	Pensiya
Yanvar
Fevral
Mart
Aprel
May
İyun
İyul
Avqust
Sentyabr
Oktyabr
Noyabr
Dekabr
Cəmi

Bir ilin ümumi gəlir məbləği ___________________________________________________________

(yazı ilə)

M.Y. Rəhbəri

Baş mühasib

“___”__________________199 ilə kassa vərəq № _______

Sənədlərin № -si	Kimdən alınıb , yaxud kimə verilib	Mədaxil	Məxaric	K Ə S M Ə K Ü Ç Ü N Y E R	Sənədlərin № -si	Kimdən alınıb, yaxud kimə verilib	Mədaxil	Məxaric
A	B	1	2		A	B	1	2
	Günün əvvəlinə qalıq
					Gün ərzində cəmi
					Günün axırına qalıq
					O cümlədən əmək haqqı
					Kassir
					Kassa kitabının qeydiyyatını yoxladım _____________________ədəd mədaxil və ___________________________ədəd məxaric sənədlərini (yazı ilə) qəbul etdim mühasib __________________________________________ (imza və tarix)
Köçürmə

“___”__________________199 ilə kassa vərəq № _______

Sənədlərin № -si	Kimdən alınıb , yaxud kimə verilib	Mədaxil	Məxaric	K Ə S M Ə K Ü Ç Ü N Y E R	Sənədlərin № -si	Kimdən alınıb, yaxud kimə verilib	Mədaxil	Məxaric
A	B	1	2		A	B	1	2
	Günün əvvəlinə qalıq
					Gün ərzində cəmi
					Günün axırına qalıq
					O cümlədən əmək haqqı
					Kassir
					Kassa kitabının qeydiyyatını yoxladım _____________________ədəd mədaxil və ___________________________ədəd məxaric sənədlərini (yazı ilə) qəbul etdim mühasib __________________________________________ (imza və tarix)
Köçürmə

Forma № 1MQ

(müəssisənin adı və digər rekvizitlər) MƏDAXİL QƏBZİ MH № A0000001 “___”____________ 199 il
(sifarişçinin adı və digər rekvizitlər)
Sıra № si	Məzmun	Ölçü vahidi	Miqdarı	Qiyməti (manat, qəpiklə)	Məbləği (manat, qəpiklə)
	İcraçı _________________ (imza) M.Y.

KƏSMƏK ÜÇÜN YER

(müəssisənin adı və digər rekvizitlər) MƏDAXİL QƏBZİNİN KÖTÜYÜ MH № A0000001 “___”____________ 199 il
(sifarişçinin adı və digər rekvizitlər)
Sıra № si	Məzmun	Ölçü vahidi	Miqdarı	Qiyməti (manat, qəpiklə)	Məbləği (manat, qəpiklə)
	İcraçı _________________ (imza) M.Y.

TİKİŞ YERİ

(Müəssisənin, idarənin, təşkilatın adı) KASSA MƏDAXİL ORDERİ MH № A0000001 “___”___________19 il Kimdən	(Müəssisənin, idarənin, təşkilatın adı) KASSA MƏDAXİL ORDERİNİN QƏBZİ MH № A0000001 “___”___________19 il Kimdən
(soyadı, adı, atasının adı)	(soyadı, adı, atasının adı)
Nə üçün	Nə üçün
(Məqsədi aydın yazmaq)	(Məqsədi aydın yazmaq)
Məbləğ	Məbləğ
(rəqəm və yazı ilə tam aydın göstərmək)	(rəqəm və yazı ilə tam aydın göstərmək)
man. qəp.	man. qəp.
Kassaya mədaxil edilmişdir	Kassaya mədaxil edilmişdir
Rəhbər Baş mühasib Kassir	M.Y. Rəhbər Baş mühasib Kassir

Əlavələr

Əlavələr

Forma № KO -2

(Müəssisənin, idarənin, təşkilatın adı)
Kassa-məxaric orderi № “___”____________199___il
Müxabirləşən hesabın		Məbləğ Man, qəp		Sair qeydlər
Dt	Kt
Kimə
(Vəzifəsi, soyadı, adı, atasının adı)
Nə üçün
(Sənədlərin nişanələrini və məqsədi aydın yazmaq)
Məbləğ
(məbləği yazı ilə aydın göstərməklə)
manat qəpik verilsin.
Rəhbərin imzası			Sərbəst (baş) mühasibin imzası
Aldım
(məbləği yazı ilə aydın göstərmək) manat qəpik
Alanın Verdim imzası kassir
Əlavə sənəd
(şəxsiyyəti müəyyən edən sənədin adı, seriyası, nömrəsi verildiyi yer və tarix)

Arxa tərəf

Kimə

(Vəzifəsi, soyadı, adı, atasının adı)

Kimdən

(Vəzifəsi, soyadı, adı, atasının adı)

Sizdən xahiş edirəm mənə

(məbləği yazı ilə aydın göstərmək)

manat_______ qəpik verəsiniz.

Ərizəçi

(imza və tarix)

Mühasibatın arayışı

Məsul şəxs (mühasib)

(imza tarix)

Forma № 5M

_____________________________________________________________________________

(müəssisənin, idarənin, təşkilatın)

KASSİRİN MƏLUMATI

Mən, kassir _________________________________________________________________________

(familiyası,adı,a.a.)

“__”_____________________199 __ ci ildə bəndən aşağıdakıları

Ödəmək üçün aldım

Sıra № -si	Ödənişin adı	Banklardakı hesabların № -si
		maddə № -si	Çeklərin № -si
1.	Əmək haqqı
2.	Deponentləşdirilmiş əmək haqqı
3.	Ştatdankənar əmək haqqı
4.	Pensiya,posobiya və xəstəl. vərəqi üzrə haqqı
5.	Təqəüd (tələb)
6.	Xidməti ezamiyyət
7.	Tədris ezamiyyəti
8.	Təsərrüfat xarici
9.

Yekunu, man _________________________

Kassir _______________________

Yoxladım: Mühasibat _____________________

“___”________________199__ci il

Forma № 1Ah

_____________________________________________________________________________________

(Müəssisənin, idarənin, təşkilatın adı)

AVANS HESABATI № _______

Avansın təyinatı _____________________________________________________________________

(avans nə üçün, hansı vəsaitdən və maddədən verilib)

HESABATI TƏSDİQ EDİRƏM

RƏHBƏR___________________

(imza)

“___”_________________________199___il

F.A.A.A. ______________________________________________________________________________________________

Vəzifəsi_____________________________________________________________________________

Göstərişlər	Məbləğ
Keçmiş avansdan ______________________________________ (qalıq və ya artıq xərci sözlə yaz) Kimdən Avans alıb 1. ___________________________________ 2. ___________________________________ Cəmi_________________________ xərcləyib _____________________	______________________________ ____________________________ ____________________________ ____________________________ ____________________________

(qalıq və ya artıq xərci sözlə yaz)

Məbləğ _____________________________________________________________________________

(yazı ilə)

Silinən məbləğlər (manat, qəpik)	1. Norma daxilində Dt
	2. Normadan artıq Dt

Baş mühasib _____________________________________________________

(imza və tarix)

Yoxladın icraçı____________________________________________________

(imza və tarix)

Əlavə edilən sənədlərin sayı ___________________________________

(ədəd)

Sıra №-si	Sənədin adı, tarixi, № -si və nə üçün ödənib	Məbləğ (manat, qəpik)	Hesabat
			Dt	Kt
	CƏMİ

Məbləğ _____________________________________________________________________________

(yazı ilə)

______________________________________________________________________________________________

Təhtəlhəsab şəxs _____________________________________________________________________________________

(imza və tarix)

B A N K A 2 N Ü S X Ə V E R İ L İ R	İ k i n c i n ü s x ə m a l s a t a n a q a y t a r ı l ı r	Malsatan _______________________________________ ________________________________________________ (bankın adı) _____________________________________________________ _____________ 19 il REYESTR № _____________ Bununla “___” ____________________19 ___ ildən ________________________________________________ ____________________məbləğdə əmtəə buraxılışı üzrə Aşağıdakı ödəmə tələbnamələri inkassoya təqdim edirik.				“__”____________19 il _____________________ (kreditin müddəti) ______________________ (malsatanın hesab № -si) M____________________ (rəqəmlə)
		Ödəmə tələb. №	Məbləğ	Ödəmə tələb. №	Məbləğ	Ödəmə tələb. №	Məbləğ
		Malsatanın möhür və imzası (1 nüsxədə)				Bankda yoxlandı _________________19 il (imza)

Məhsulların adı və nişanələri	Ölçü vahidi	Preyokurantın və əlavə sənədlərin № -si	Məhsulun kodu	Miqdarı	Qiyməti	Məbləği
1	2	3	4	5	6	7

Məhsulların adı və nişanələri	Ölçü vahidi	Preyokurantın və əlavə sənədlərin № -si	Məhsulun kodu	Miqdarı	Qiyməti	Məbləği
1	2	3	4	5	6	7

Hissə-hissə ödənişlər üzrə qeyd.

Tarix	Hissə-hissə ödənişin məbləği		Ödəniləcək qalıq məbləği		gecikdirilmiş günlərin sayı	Ümumi məbləğdən hissə-hissə ödənişlər üçün peniyanın məbləği	İmza
	dövriyyə vergisi	malsatana	dövriyyə vergisi	malsatana

Forma 2 DC

Sıra №-si

Hesabların №-si

1_________199 ilə qalıq

199_ ilin ____ayı üzrə dövriyyə

1_______199 ilə qalıq

199_ ilin _ayı üzrə dövriyyə

1_____199 ilə qalıq

199_ ilin _ayı üzrə dövriyyə

1_____199 ilə qalıq

debet

kredit

debet

kredit

debet

kredit

debet

kredit

debet

kredit

debet

kredit

debet

kredit

Forma 2 DC

Sıra №-si

Hesabların №-si

1_________199 ilə qalıq

199_ ilin ____ayı üzrə dövriyyə

1_______199 ilə qalıq

199_ ilin _ayı üzrə dövriyyə

1_____199 ilə qalıq

199_ ilin _ayı üzrə dövriyyə

1_____199 ilə qalıq

debet

kredit

debet

kredit

debet

kredit

debet

kredit

debet

kredit

debet

kredit

debet

kredit

Forma № 1 BK

199 ilin ________________________________ ayı üçün

Sıra №-si	Sintetik hesablar üzrə dövriyyə
	Debet	Kredit	Debet	Kredit	Debet	Kredit	Debet	Kredit	Debet	Kredit	Debet	Kredit	Debet	Kredit
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.
14.
15.
16.
17.
18.
19.
20.
21.
Səhifələr üzrə cəmi

199 ilin ____________________________________________________________________ ayı üçün Forma № 1BK

Sıra №-si	Memorial order		Order üzrə məbləğ	Sintetik hesablar üzrə dövriyyə
	tarix	№-si		Debet	Kredit	Debet	Kredit	Debet	Kredit	Debet	Kredit	Debet	Kredit	Debet	Kredit
1
.2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.
14.
15.
16.
17.
18.
19.
20.
21.
Səhifələr üzrə cəmi

Forma № 1 BK

199 ilin ________________________________ ayı üçün

Sıra № -si	Sintetik hesablar üzrə dövriyyə
	Debet	Kredit	Debet	Kredit	Debet	Kredit	Debet	Kredit	Debet	Kredit	Debet	Kredit	Debet	Kredit
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.
14.
15.
16.
17.
18.
19.
20.
21.
Səhifələr üzrə cəmi

Forma № 1BK

199 ilin ____________________________________________________________________ ayı üçün

Sıra № -si	Memorial order		Order üzrə məbləğ	Sintetik hesablar üzrə dövriyyə
	tarix	№ -si		Debet	Kredit	Debet	Kredit	Debet	Kredit	Debet	Kredit	Debet	Kredit	Debet	Kredit
1
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.
14.
15.
16.
17.
18.
19.
20.
21.
Səhifələr üzrə cəmi

Maddə Forma № 1BM

Sıra № -si	M/o № -si	Sənədlərin tarixi, № -si və əməliyyatların məzmunu	Açılmış kredit	Sair daxil olmalar	Bağlanmış kredit	Kassa xərci	Qalıq	Faktiki xərclər
								Cəmi D.T.	o cümlədən
															kredit
1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11	12	13	14	15	16

Maddə Forma № 1BM

Sıra № -si	M/o № -si	Sənədlərin tarixi, № -si və əməliyyatların məzmunu	Açılmış kredit	Sair daxil olmalar	Bağlanmış kredit	Kassa xərci	Qalıq	Faktiki xərclər
								Cəmi D.T.	o cümlədən
															kredit
1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11	12	13	14	15	16

Forma№ 1M

(idarənin, müəssisənin və təşkilatın adı)

199 İLİN AYI ÜÇÜN MEMORİAL ORDER №

Sıra №-si	Sənədlərin		Əməliyyatın məzmunu	Maddə № -si	__ №-li hesabın __üzrə məbləğ	Hesabların _________________üzrə
	tarixi	№-si
1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11	12	13	14	15	16	17

Sıra №-si	Sənədlərin		Əməliyyatın məzmunu	Maddə №-si	__ №-li hesabın __üzrə məbləğ	Hesabların _________________üzrə
	tarixi	№-si
1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11	12	13	14	15	16	17

Forma № 1M

(idarənin, müəssisənin və təşkilatın adı)

199 İLİN AYI ÜÇÜN MEMORİAL ORDER №

Sıra № -si	Sənədlərin		Malsatan təşkilatın və alınan qiymətlilərin adı	Kredit 178	D e b e t							Maddə № -si	Dt 200	Kt 250	Kt 260	Fondlar , sair xərclər və başqa göstəricilər
	tarixi	№ -si
1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11	12	13	14	15	16	17

Sıra №-si	Sənədlərin		Malsatan təşkilatın və alınan qiymətlilərin adı	Kredit 178	D e b e t							Maddə №-si	Dt 200	Kt 250	Kt 260	Fondlar , sair xərclər və başqa göstəricilər
	tarixi	№-si
1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11	12	13	14	15	16	17

Forma № 1M

(idarənin, müəssisənin və təşkilatın adı)

199 İLİN AYI ÜÇÜN MEMORİAL ORDER №

Sıra №-si	Qiymətlilərin qalığı		Maddi məsul şəxslərin f.a.a Qiymətlilərin adı	Ölçü vahidi													Cəmi miqdarı	Qiymət	Məbləği	Hesabın
	ayın əvvəlinə	ayın əvvəlinə																		Dt	Kt
1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11	12	13	14	15	16	17	18	19	20	21	22

Sıra № -si	Qiymətlilərin qalığı		Maddi məsul şəxslərin f.a.a Qiymətlilərin adı	Ölçü vahidi													Cəmi miqdarı	Qiymət	Məbləği	Hesabın
	ayın əvvəlinə	ayın əvvəlinə																		Dt	Kt
1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11	12	13	14	15	16	17	18	19	20	21	22

Forma № 4MO

_____________________________________________________________________________

(müəssisə, idarə, təşkilatın adı)

MEMORİAL ORDER № _____________ “___”______________199 İl

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Sıra № -si	Əməliyyatın məzmunu	Maddə № -si	Hesabatın		Məbləğ manat, qəpik
			Dt	Kt

Baş (böyük) mühasib________________________________________________________________

(imza və tarix)

İcraçı ____________________________________________________________________________

(imza və tarix)

Forma № 1D

Tabel №-si

Familiyası, adı və atasının adı

177 № li hesabın krediti üzrə deponentləşdirilib

177 № li hesabın debeti üzrə ödənib

Deponentləşdiyi sənədin

Məbləğ

Kassa məxaric orderinin nömrəsi

Yanvar

Fevral

Mart

Aprel

May

İyun

İyul

Avqust

Sent- yabr

Okt-yabr

No- yabr

De- kabr

tarixi

№-si

İSTİFADƏ OLUNMUŞ MƏNBƏ SƏNƏDLƏRİNİN SİYAHISI

1. 23 yanvar 2006-cı il tarixli İ-03 nömrəli Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyinin Əmri (Azərbaycan Respublikası Mərkəzi İcra Hakimiyyəti Orqanlarının Normativ Aktlarının Bülleteni, 2006-cı il, № 01-02-03)

2. 21 aprel 2010-cu il tarixli İ-64 nömrəli Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyinin Əmri (Azərbaycan Respublikasının Normativ Aktlarının Bülleteni, 2010-cu il, № 3-4-5)

3. 09 fevral 2012-ci il Q-2 nömrəli Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyinin Qərarı

BÜLLETENƏ EDİLMİŞ DƏYİŞİKLİK VƏ ƏLAVƏLƏRİN SİYAHISI

---

1 İcarəyə götürülən əsas vəsaitlər 001 №-li balansarxası hesabda uçota alınır.

1 Bütün növ əmək haqqı o cümlədən iş vaxtından əlavə işləmək və əvəzçilik üzrə işləmək müqabilində verilən pullar daxil edilir.

2 Birdəfəlik mükafatdan başqa mükafatlar göstərilir.

3 Əmək haqqına daxil olmayan (tarla təminatı, səyyar və hərəkətli xarakter daşıyan işlərə görə verilən əlavələr) müntəzəm ödənişlər göstərilir.

4 İl ərzində verilən bütün növ sair ödənişlər (gəlirlər) göstərilir.

---

[1] 09 fevral 2012-ci il Q-2 nömrəli Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyinin Qərarı ilə qüvvədən salınmışdır.

23 yanvar 2006-cı il tarixli İ-03 nömrəli Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyinin Əmri (Azərbaycan Respublikası Mərkəzi İcra Hakimiyyəti Orqanlarının Normativ Aktlarının Bülleteni, 2006-cı il, № 01-02-03) ilə Azərbaycan Respublikasının Maliyyə Nazirliyinin aşağıdakı normativ hüquqi aktlarının əsas mətnində və/və ya əlavələrində mütləq rəqəmlərlə müəyyən olunan məbləğlər 5000 manata bölünməklə nəzərə alınmışdır, «min manat» sözləri «manat» sözü ilə, «manat» sözü isə «manat, qəpik» sözləri ilə əvəz edilmişdir.

[2] 21 aprel 2010-cu il tarixli İ-64 nömrəli Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyinin Əmri (Azərbaycan Respublikasının Normativ Aktlarının Bülleteni, 2010-cu il, № 3-4-5) ilə “Büdcədən maliyyələşən idarə, müəssisə və təşkilatlarda mühasibat uçotunun hesablar planı və onun tətbiqinə dair Təlimat”ın “Büdcə və büdcədənkənar vəsaitlərin xərclər smetasının icrası üzrə əməliyyatların uçotu” hissəsinin “13 №-li “Sair pul vəsaitləri” hesabı” adlı bölməsinin on birinci abzasında, “Büdcə idarə, müəssisə və təşkilatlarında mühasibat hesabatları və onların tərtibi qaydaları” hissəsinin 2-ci bölməsinin üçüncü abzasında və 4-cü bölməsinin “Xərclər smetasının icrası balansı (forma № 1 (kod 0503001))” adlı bəndinin on üçüncü abzasında ismin müvafiq hallarında “Milli Bank” sözləri ismin müvafiq hallarında “Mərkəzi Bank” sözləri ilə əvəz edilmişdir.